سخن فهمى
(
soxan - fahmi
) ا . پ .
هوشيارى و ادراك .
سخن كوتاه
(
soxan - kut h
) م ف .
پ . مختصرا و بطور اجمال و خلاصه .
سخن گذار
(
soxan - goz r
) ا و ص .
حاضر كلام . و اديب حاضر جواب . و دروازهبان .
سخنگستر
(
soxan - gostar
) ص پ .
بيانكننده و تفسيركننده . و بليغ .
سخنگو
(
soxan - gu
) و (
soxan - gov
) ص . پ . بليغ . و متكلم .
سخنگوئى
(
soxan - gui
) و (
soxan - govi
) ا . پ . علم منطق . و علم كلام .
سخن ناشنو
(
soxan - n - cenav
) ص .
پ . غافل و بىپروا ضد سخن شنو .
سخن ناشنوى
(
soxan - n - cenavi
) ا .
پ . عفلت و بىپروائى .
سخنور
(
soxan - var
) ص . پ . بليغ و زبانآور .
سخنورى
(
soxan - vari
) ا . پ .
فصاحت و بلاغت . و علم و معرفت بلغات و السنه .
سخو
(
saxv
) م . ع . سخا سخوا . مر .
سخاء .
سخو
(
soxovv
) م . ع . سخا سخوا .
مر . سخاء .
سخواء
(
saxv '
) ا . ع . زمين نرم فراخ .
ج : سخارى (
sax v
) و سخاوى (
sax vi
) .
سخواء
(
soxav '
) ع . ج . سخى .
سخوة
(
soxovvat
) م . ع . سخا سخوا و سخوة . مر . سخاء .
سخود
(
saxud
) ص . ع شباب سخود :
جوانى خوش با ناز و نعمت .
سخون
(
saxun
) و (
soxun
) ا . پ .
سخن .
سخون
(
saxun
) ا . ع . شورباى گرم كرده .
سخون
(
soxun
) م . ع . سخن سخنا و سخونا . مر . سخن - سخن .
سخونة
(
soxunat
) م . ع . سخن سخونة . مر . سخن - سخن .
سخونت
(
soxunat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرمى و حرارت .
سخى
(
saxy
) م . ع . سخيت النار سخيا ( از باب سمع ) : افروختم آتش را در زير ديگ ( يائى و واوى ) . مر . سخاء .
سخى
(
sax
) ا . ع . لنگى شتر و شتر بچه . و نام شهرستانى بمصر .
سخى
(
saxi
) ص . ع . بعير سخ : شتر لنگ . و رجل سخ : مرد با سخاوت .
سخى
(
saxi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - جوانمرد و با سخاوت .
سخى
(
saxiyy
) ص . ع . جوانمرد .
ج : اسخياء و سخواء . و بعير سخى :
شتر لنگ .
سخيات
(
saxiyy t
) ع . ج . سخية .
سخية
(
saxiyy t
) ص . ع . مؤنث سخى زن جوانمرد و با سخاوت .
سخية
(
saxiyyat
) ا . ع . زن با سخاوت .
ج : سخيات و سخايا .
سخيت
(
saxit
) ص . ع . درشت و سخت .
سخير
(
saxir
) ا . پ . يك نوع داروئى تلخ .
سخيف
(
saxif
) ص . ع . كم عقل و سبك .
و ثوب سخيف : جامهء كم بافت .
سخيلة
(
soxaylat
) ا . ع . بره . و بزغاله .
سخيمة
(
saximat
) ا . ع . كينه . ج :
سخائم . و پليدى . الحديث : من سل سخيمته على طريق فعليه لعنة الله .
سخين
(
saxin
) ص . ع . ماء سخين :
آب گرم . و رجل سخين العين : مرد گرم اشك و محزون . و ضرب سخين :
كتك دردناك .
سخين
(
sexxin
) ا . ع . بيل برگشته لب . ج : سخاخين . و كارد . و كارد جزاران .
و دستهء محراث .
سخين
(
sexxin
) ص . ع . ماء سخين :
آب گرم .
سخينة
(
saxinat
) ا . ع . طعام گرم . و نوعى از طعام كه از آرد و روغن و يا از آرد و خرما ترتيب دهند . و لقب مردى از قريش بدانجهت كه آن طعام را ترتيب داده و بان وى را سرزنش مىكردند . و خصيهء مرد .
سد
(
sad
) ص . توصيفى عددى - پ . ده دفعه ده و صد . و عدد بسيار .
سد
(
sadd
) ا . ع . بازداشت . و چيزى كه از شاخهها سازند و مر آن را طبقات بود . و عيب چون كرى و گنگى و مانند آن . ج : اسدة . يق :
لا تجعلن بجنبك الاسدة اى لا تضيقن صدرك فتسكت عن الجواب كمن به عيب من صمم او بكم .
سد
(
sadd
) م . ع . سد سدا ( از باب ضرب ) :
راست و استوار گرديد . و سد الثلمة سدا ( از باب نصر ) : استوار كرد رخنه را و اصلاح آن نمود . و نيز سد : بازداشتن . و برآوردن .
و قطع كردن سخن بر كسى .
سد
(
sadd
) و (
sodd
) ا . ع . كوه حايل .
و هر چيز حايل و درآيندهء ميان دو چيز و بنائى كه در جلو آب كنند . ج : سدود و اسداد .
و يا بضم چيزى كه از افعال خدا باشد . و بفتح چيزى كه از اعمال مخلوق بود .
سد
(
sadd
) و (
sad
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز حايل ميان دو چيز . و بنائى كه در جلو آب كنند . و هر چيزى كه در جلو آب گذارند تا مانع جريان آن شود . و بازداشت و مانع . و حايل و حاجز و فاصل . و قطع .
و منع . و ممانعت از عبور و مرور . و حد و بند .