تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1858

مساهمون:

ص١٨٥٨
در گردن كودكان و دختران اندازند . ج : سخب .

سخاب

(
saxx b
) ص . ع . مرد بسيار بانگ و فرياد .

سخاخ

(
sax x
) ا . ع . زمين نرم و صاف بىريگ . و نام موضعى .

سخاخى

(
sax xiyy
) ع . ج . سخاء .

سخاخين

(
sax xin
) ع . ج . سخين (
sexxin
) .

سخاخين

(
sox xin
) ص . ع . ماء سخاخين : آب گرم و ليس فى كلام العرب فعاعيل سواه .

سخارى

(
sox ri
) ا . پ . - مأخوذ از روسى - نان سكارى .

سخاسخ

(
sax sex
) ا . ع . زمين نرم و صاف بىريگ .

سخافة

(
sax fat
) ا . ع . سبكى عقل و جز آن . و تنكى و لاغرى و سبكى از هر چيزى .

سخافة

(
sax fat
) م . ع . سخف الثوب سخفا و سخافة ( از باب كرم ) : كم بافت گرديد آن جامه . و سخف الرجل سخفا و سخفا و سخفة و سخافة : سبك عقل گرديد آن مرد .

سخافت

(
sex fat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كم ظرفى و كم عقلى . و تنكى و سبكى و بىخردى . و سخافت راى : بيعقلى .

سخاگستر

(
sax - gostar
) ص . پ . از القاب پادشاهان است يعنى پادشاهى كه سخاوت و جوانمردى را شايع و پراكنده نمايد .

سخال

(
sex l
) ا . پ . عداوت و دشمنى و خصومت . و مخالفت و عناد و خودسرى و تمرد و گردنكشى . و ظلم و اجحاف و ستم و زبردستى و تعدى . و خودبينى و لجاجت و خودرائى .

سخال

(
sex l
) ع . ج . سخلة .

سخال

(
soxx l
) ص . ع . مردان ضعيف رذل و فرومايه . يق : رجال سخال .

سخالة

(
sox lat
) ا . ع . بهتر و برگزيدهء از هر چيزى .

سحام

(
sox m
) ا و ص . ع . مىآسان فروشونده . و انگشت و زغال . و سياهى . و سياهى ديگ . و پر نرم و ريزهء مرغ . و جامهء نرمينه چون خز . و شعر سخام : موى سياه . و سخام المس : هر چيز نرم مانند پر و پنبه و جز آن . و قطن سخام : پنبهء نرم .

سخامة

(
sox mat
) ا . ع . كون .

سخامى

(
sox miyy
) و

سخامية

(
sox miyyat
) ا . ع . مىآسان فروشونده .

سخانة

(
sax nat
) م . ع . سخن سخانة و سخونة ( از باب كرم ) : گرم گرديد .

سخاوة

(
sax vat
) م ع . سخو سخاوة . مر . سخاء .

سخاوت

(
sex vat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دهش و بخشش و جوانمردى و كرم و همت .

سخاوج

(
sax vej
) ا . ع . زمين بىنشان و علامت و بىآب .

سخاوى

(
sax v
) و (
sax vi
) ع . ج . سخواء .

سخاوى

(
sax viyy
) ع . ج . سخاوية . و نيز منسوب به شهر سخا كه در مصر است .

سخاوية

(
sax viyyat
) ا . ع . زمين نرم و فراخ و هموار و برابر . ج : سخاوى .

سخايا

(
sax y
) ع . ج . سخية .

سخائم

(
sax em
) ع . ج . سخيمة .

سخب

(
saxab
) ا . ع . بانگ و فرياد .

سخب

(
soxob
) ع . ج . سخاب .

سخبر

(
saxbar
) ا . ع . يك نوع درختى مانند اذخر . و ركب السخبر يعنى بىوفائى نمود .

سخت

(
saxt
) ص و م ف . پ . درشت و ناهموار . و مضبوط و محكم . و قوى و شديد . و توانا . و استوار و ثابت . و منجمد . و تنگ و تند و تيز . و زشت . و بىشفقت و بىرحم و ترش‌رو . و ظالم و ستمگار . و مشكل و دشوار و با عسرت و متمرد و سركش و معاند و گردنكش . و ممسك و بخيل و لئيم و طمعكار . و ناكس و زذل و فرومايه و دون . و ستمكش و رنجور . و آشفته . و مستمند و پريشان و بدبخت و بيطالع . و بسيار و فراوان . و سنجيده و وزن شده . و هنگفت و غلبظ و گنده . و بىنهايت و بشدت . و با دشوارى . و زياده از اندازه . و سخت آمدن : حسد بردن و رشك بردن و امتناع و انكار كردن . و ناراضى بودن . و مظلوم و ستم ديده شدن . و سخت بستن : مضبوط و محكم بستن . و سخت كردن : محكم و استوار كردن و مشكل كردن . و در زحمت انداختن . و سخت گرفتن : به زور گرفتن و جور و جفا كردن و ظلم نمودن . و بطور مضبوط در چنك گرفتن و نگاه داشتن . و سخت و نرم نمودن : دشوار و سهل به نظر آمدن و مختلف به نظر آمدن .

سخت

(
saxt
) و (
soxt
) ا . پ . سنجيدگى . و ترازو .

سخت

(
saxt
) ص . ع . درشت و شديد . يق : هذا حر سخت اى شديد .

سخت

(
soxt
) ا . ع . آنچه از شكم جانوران و ذوات خفاف و دوات حوافر برآيد قبل از آنكه چيزى خورند .

سخت استخوان

(
saxt - ostox n
) ص . پ . مردم توانا و قوى هيكل .

سخت انداز

(
saxt - and z
) ا . پ . كماندار و تيرانداز .

سختانه

(
saxt ne
) م ف . پ . سخن درشت و از روى عدم محبت و شفقت .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1858 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )