تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1828

مساهمون:

ص١٨٢٨
و صاف كردن . و دريافتن و درك كردن .

سائيده

(
s ide
) ص . پ . صيقل شده . و مسحوق شده و نرم شده . و فرسوده .

سائيس

(
s is
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ستوربان و سئيس .

سب

(
sab
) و (
sabb
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نفرين و لعنت و دشنام و سرزنش . و سب و طعن : دشنام و فحش .

سب

(
sabb
) ا . ع . دشنام و شتم

سب

(
sabb
) م . ع . سبه سبا ( از باب نصر ) : خسته كرد او را . و نيزه زد در كون او و بريد آن را . و منسوب بخطا كرد او را . و سبه سبا و سبيبى : دشنام داد او را . و پى زد او را .

سب

(
sabb
) و (
sebb
) ص . ع . مرد بسيار دشنام و بدزبان .

سب

(
sebb
) ا . ع . معجر . و دستار . و كمربند . و رسن . و ميخ . و پارچهء كتان تنك . و دشنام دهنده . ج : سبوب .

سبأ

(
sab '
) م . ع . سبا الخمر سبأ و سباء و مسبأ ( از باب فتح ) : خريد مى را جهة باز فروختن و يا براى آشاميدن و يا آنكه ببرد آن را از شهرى بشهرى و يا آنكه حمل كند آن را به شهر ديگرى . و سبأ الجلد : سوخت آن جلد را . و سبأ فلانا : تازيانه زد فلان را . و سبأت النار الجلد : گرفت آتش آن پوست را و برگردانيد گونهء ويرا . و نيز سبأ : پوست بازكردن . و دست يكديگر را گرفتن . و التفات ناكردن . و باك ننمودن بسوگند دروغ و دليرى نمودن بدان

سبا

(
sab
) و

سبأ

(
saba '
) ا . ع . نام ولايتى از يمن كه بلقيس دختر هدهاد در آن سلطنت داشت . و نام پسر يشجب بن يعرب بن قحطان كه نسب بيشتر قبائل يمن به دو منتهى مىشود . و نام پدر عبد اللّه از غلاة شيعه .

سبا

(
sab
) ا . ع . نام قبيله‌اى در يمن . و قولهم : تفرقوا ايدى سبا و يا ايادى سبا يعنى متفرق و پريشان شدند چنان كه پريشان شدند پسران سبا بن يشجب . و ايدى سبا اسمان جعلا اسما واحدا كمعدى كرب و قيل هو مصروف .

سباء

(
sab '
) م . ع . سبا سبأ و سباء . مر . سبأ .

سباء

(
sab '
) ا . ع . چوبى كه سيل آن را از جائى به جائى برد .

سباء

(
seb '
) ا . ع . مى . و مىخرى .

سباء

(
seb '
) م . ع . سبى العدو سبيا و سباء ( از باب ضرب ) : برده كرد آن دشمن را . و سبى الخمر : خريد آن مى را تا از شهرى بشهرى و يا از جائى به جائى برد . و سباه الله : غريب گرداند و دور گرداند او را خداى . و سبى الماء : كند چاه را تا آب رسيد . و نيز سبى و سباء : دل بردن معشوق از عاشق .

سباء

(
sabb '
) ا . ع . فروشندهء مى و مىفروش . و كفن فروش .

سباب

(
seb b
) ا . ع . هو كثير السباب : او بسيار دشنام دهنده است .

سباب

(
seb b
) م . ع . ساب مسابة و سبابا . مر . مسابة .

سباب

(
sabb b
) افا . ع . دشنام دهنده و سب‌كننده . و سباب العراقيب : شمشير .

سبابة

(
sabb bat
) ا . ع . انگشت شهادت و آن انگشت از دست كه پس از ابهام اولين انگشت باشد .

سبابتان

(
sabb bat ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه ابهام و سبابه .

سبابجة

(
sab bejat
) ا . ع . گروهى از سند كه در بصره زندانبانى مىكردند .

سبابه

(
sabb be
) ا . پ . مأخوذ از تازى - سبابة و انگشت شهادت كه خداوان نيز گويند .

سبابه‌گزا

(
sabb be - gaz
) ص . پ . متعجب و حيران .

سبابيج

(
sab bij
) ا . ع . زندانبانان و سباجة فقط در ضرورت شعر گفته شده .

سبأة

(
sob'at
) ا . ع . سفر دور . يق : اراد سبأة اذا اراد سفرا بعيدا .

سبات

(
sob t
) ا . ع . مرد زيرك . و خواب . و خواب سبك و خفى . و ابتداى خواب در سر تا كه بدل رسد . و نام بيمارى در سر . و راحت . و منه قوله تعالى :
وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً
. و روزگار . و ابنا سبات : شب و روز . و كذالك ابناء السبات .

سباج

(
sabb j
) ا . ع . سبيج فروش و فروشندهء صدفهاى خرد و جز آن .

سباح

(
sabb h
) ا . ع . شناور . ج : سباحون .

سباح

(
sobb h
) ع . ج . سابح .

سباحة

(
seb hat
) م . ع . سبح بالنهر و فيه سبحا و سباحة ( از باب فتح ) : شناورى نمود . مر سبح .

سباحت

(
seb hat
) ا . پ . مأخوذ از تازى - شناورى . و اهل سباحت : دانا و كار آزمودهء در شناورى :

سباحة

(
sabb hat
) ا . ع . انگشت شهادت و خداوان .

سباحون

(
sabb huna
) ع . ج . سباح .

سباخ

(
seb x
) ع . ج . سبخة و سبخة .

سبادح

(
sab deh
) ا . ع . كمى طعام . يق : اصبحنا سبادح و لصبياننا عجاعج من الغرث يعنى صبح كرديم بكمى طعام و براى كودكان ما بانگ و فرياد بود از گرسنگى .

سبادرة

(
sab derat
) ا . ع . مردمان بيكار و دوستدار بازى و بطالت .

سباده

(
sob de
) ا . پ . سنباده .

سبار

(
sab r
) ا . پ . رخت و كالا و