تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1826

مساهمون:

ص١٨٢٦
آفتاب‌گير و چتر . و هر چيزى كه مانند چترى بر سر گيرند تا تابش آفتاب و ريزش باران و برف را مانع گردد . و شاميانه و چادرى كه سه چهار لاى بر روى يكديگر دوخته باشند . و خيمه و سراپرده و چادر . و سايبان اخضر : آسمان . و سايبان سيمابى : صبح كاذب . و سايبان ظلمانى : صبح كاذب . و شب تاريك .

سائبة

(
s ebat
) ص . ع . ناقة سائبة : ماده شترى كه بر سر خود گذاشته شود و هر جا خواهد رود .

سائبة

(
s ebat
) ا . ع . بنده‌اى كه بر غير ولاء آزاد كنند و آن ممنوع است . و شترى كه اولاد اولاد خود را دريابد و كسى بر آن سوار نشود . و ماده شترى كه در جاهليت در نذر و مانند آن مىگذاشتند و قيل هى ام البحيرة و كانت الناقة اذا ولدت عشرة ابطن كلهن اناث سيبت و لم تركب و لم يشرب لبنها الا ولدها او الضيف حتى تموت فاذا ماتت اكلها الرجال و النساء جميعا و بحرت اذن بنتها الاخيرة فتسمى البحيرة و هى بمنزلة امها فى انها سائبة ، قال اللّه تعالى :
ما جَعَلَ اللَّهُ مِنْ بَحِيرَةٍ وَ لا سائِبَةٍ
او كان الرجل اذا قدم من سفر بعيد او بخت دابته من مشقة او حرب قال هى سائبة او كان ينزع من ظهرها فقارة او عظما و كانت لا تمنع عن ماء و لا كلاء و لا تركب . ج : سيب . و نيز سائبة بمعنى مهملة .

سايبروج

(
s yabruj
) ا . پ . لفاح .

ساية

(
s yat
) ا . ع . هموارى و برابرى . و ضرب لى ساية : آماده كرد براى من كلمه‌اى را .

سائح

(
s eh
) ا . ع . مرد روزه دار ملازم مسجد . و مسافر و سياحت‌كننده .

سائحات

(
s eh t
) ع . ج . سائحة .

سائحة

(
s ehat
) ا . ع . زن روزه‌دار ملازم مسجد . ج : سائحات . و قوله تعالى :
عابِداتٍ سائِحاتٍ .

سايد

(
s yad
) ا . پ . ريم آهن .

سائد

(
s ed
) ص . ع . مهتر قوم و يا پستر از آن . ج : سادة . ج ج : سادات . يق : هذا سيد قومه اليوم فاذا اخبرت انه عن قليل يكون سيدهم قلت هو سايد قومه عن قليل .

سائر

(
s er
) ا . ع . سيركننده . و همگى و تمامى . و باقى . و سائر الشيئ : تمامى آن چيز . و سائر الناس : تمامى مردم و جميع مردم . و المثل السائر : مثلى كه در همهء شهرها و همهء زمانها باشد و معنى آن را هر كسى از سياق كلام و اقتضاى مقام بفهمد .

ساير

(
s yer
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ديگر . و باقى و باقى مانده . و ساير جهات : باصطلاح هندى ماليات قايقها و گمرك بحرى . و هر مالياتى كه علاوهء مال الاجاره باشد .

سايرين

(
s yerin
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ديگران و باقى ماندگان .

سائس

(
s es
) ا . ع . بن دندان كرم خورده . و نگهبان . ج : سياس و ساسة . و السائس القادح : دندان كرم خورده

سايس

(
s yes
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حاكم و فرمان‌روا و كارگزار . و حامى و نگهبان و حافظ . و مالك و خداوند اسب . و نگهبان اسب و تيماردار و مهتر اسب . و چابك سوار . و سئيس و تعليم دهنده و رام كننده . و جلاد . و سائس پنجم رواق : ستارهء مشترى .

سائسخانه

(
s es - x ne
) ا . پ . حيوان باركش . و سئيس خانه . و اسباب و لوازم مسافرت مردمان بزرگ .

سائسى

(
s esi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سئيسى و شغل مهترى اسبان . و چابك سوارى .

سايش

(
s yec
) پ . م ح . ساييدن . وا . و مالش و دلك . و جلا و صيقل . و اندود .

سائع

(
s e '
) ص . ع . غافل . و غايب . و مهمل و بيكار . و سائع ضائع : مهمل و بيفايده و بىكار . و هلاك شونده . ج : ساعة .

سائغ

(
s eq
) ص . ع . شراب سائغ لائغ : شراب آسان گذار كه به آسانى از حلق فرورود . و كذا طعام سائغ لائغ .

سائف

(
s ef
) ص . ع . رجل سائف : مرد شمشيردار و صاحب شمشير و مسلح بشمشير و شمشير زننده .

سائفة

(
s efat
) ا . ع . زمين ما بين ريگ و درشتى و ريگ تنك . و قطعه‌اى كوچك از گوشت . و پاره‌اى از گوشت بدرازا بريده . ج : سوائف .

سائق

(
s eq
) ا . ع . رانندهء چاروا . و ترغيب‌كننده و محرك . و اراده ران و سورتچى . ج : سواق .

سايكى

(
s yki
) ا . پ . قدح و پيالهء شراب‌خورى . و كلاغ .

سايگى

(
s yagi
) ا . پ . سايه و ظل . و سايه‌دارى .

سائل

(
s el
) ص . ع . پرسنده . و خواهنده و استفهام‌كننده و سؤال‌كننده . ج : سائلون . و روان و جارى و مايع و سيال .

سائل

(
s el
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پرسنده . و گدا و مفلس و دريوزه .

سائل به كف

(
s el - be - kaf
) و

سائل كف

(
s el - kaf
) ص . پ . كسى كه شغل وى گدائى و دريوزگرى باشد .

سائلة

(
s elat
) ا . ع . غره و سپيدى پيشانى اسب . و قصبهء بينى كه باعتدال باشد . و سپيدى