تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1829

مساهمون:

ص١٨٢٩
اسباب خانه . و افزازى كه بدان انگور را مىافشارند و ناو بزرگى كه انگور را در آن ريخته و با پا لگد مىكنند . و گاو آهن و سپار . و شيار . و مزرعه .

سبار

(
seb r
) ا . ع . محراف و ميلى كه در جراحت فروبرند تا غور آن معلوم گردد . ج : سبر .

سباروك

(
sab ruk
) ا . پ . كبوتر و حمام .

سباره

(
sab re
) ا . پ . سنگى كه از آن فسان مىسازند .

سبارى

(
seb ri
) ا . پ . خوشهء غله .

سبارى

(
sab ri
) ع . ج . سبروت .

سبارى

(
sab riyy
) ا . ع . سبارى بن عبد الرحمن مؤلف كتاب غنجار در تاريخ بخارا .

سباريت

(
sab rit
) ع . ج . سبروت . و ج . سبريت . و ارض سباريت : زمين فراخ بىآب و گياه .

سباريدن

(
sab ridan
) ف ل . پ . شكافته شدن زمين .

سبارينا

(
sab rin
) ا . ع . عشبه .

سباسب

(
sab seb
) ا و ص . ع . كشور خراب و ويران . و السباسب : جشن فتح و نصرت . و بلد سباسب : شهر دور و دراز . و يوم السباسب : عيدى بود مر تازيان را در ايام جاهليت .

سباسب

(
sab seb
) ع . ج . سبسب .

سباط

(
sab te
) ا . ع . تب و حمى ( مؤنث است ) .

سباط

(
sob t
) ا . ع . ماه پنجم از سال رومى معرب شباط .

سباطة

(
sab tat
) م . ع . سبط سبطا و سبوطا و سبوطة و سباطة و سبطا ( از باب كرم و سمع ) : فروهشته موى گرديد . و سبط ( مجهولا ) : گرفتار تب گرديد .

سباطة

(
sob tat
) ا . ع . خاكروبه و زبيل . و بسيارى و فراوانى و فراخى . و سباطة المطر : كثرت باران .

سباطر

(
sob ter
) ص . ع . دراز . و مرغ دراز گردن .

سباع

(
seb '
) ا . ع . گفتار زشت و فحش . و ج . سبع .

سباع

(
seb '
) م . ع . سابع سباعا و مسابعة . مر . مسابعة .

سباعى

(
sob iyy
) ا و ص . ع . شتر بزرگ دراز . و رجل سباعى البدن : مرد هفت اندام درست بزرگ هيكل دراز بالا . و باصطلاح صرف كلمه‌اى كه بناى آن بر هفت حرف باشد .

سباغ

(
seb q
) ا . پ . نانخورش . و خانهء از خشت پوشيده شده . و ديوار خشتى .

سباغ

(
sob q
) ا . پ . نوكرهاى عدالتخانه .

سباق

(
seb q
) ا . ع . پيش روى . و نسل . و نسب و نژاد . و سباق البازى : پاى بندباز كه از چرم و جز آن باشد .

سباق

(
seb q
) م . ع . سابق مسابقة و سباقا . مر . مسابقة .

سباق

(
seb q
) ص . ع . سبقت گيرنده . و هو سباق غايات : او فراهم آورندهء نيزه هاى سبقت است يعنى بر ديگرى سبقت گيرنده است . و نيز سباق : از اعلام است .

سباق

(
sabb q
) ع . ج . سابق .

سباك

(
sabb k
) ا . ع . گدازنده .

سباكى

(
sab ki
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گدازندهء طلا و نقره . و سكه زن .

سبال

(
seb l
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بروت و سبيل و شارب .

سبال

(
seb l
) ع . ج . سبلة .

سبالة

(
seb lat
) ا . ع . موى پائين منخر گربه و مانند آن . و موى كرانهء بروت .

سبانت

(
sab net
) ع . ج . سبنتى .

سباند

(
sab ned
) و

سباندة

(
sab nedat
) ع . ج . سبندى .

سباه

(
sob h
) ا . ع . بيمارى سكته كه در انسان عارض شود .

سباهى

(
sab hi
) ص . ع . عقل رفتهء از پيرى . و رجل سباه : مرد متكبر .

سبايا

(
sab y
) ع . ج . سبى و سبيئة .

سبائب

(
sab eb
) ع . ج . سبيب . و ج . سبيبة .

سبأية

(
sabaiyyat
) ا . ع . گروهى از غلاة شيعه منسوب بعبد اللّه بن سبا كه نسبت الوهيت به حضرت على بن ابي طالب مىدهند . و طايفهء على اللهى .

سبائخ

(
sab ex
) ع . ج . سبيخة .

سبائك

(
sab ek
) ع . ج . سبيكة .

سبائل

(
sab el
) ا . پ . دار الملك قندهار .

سبب

(
sabab
) ا . ع . رسن و هر چه بدان به ديگرى پيوسته شود . و پيوند و خويشى . و حيات . ج : اسباب . و قطع الله به السبب اى الحيوة . و قوله تعالى :
فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ إِلَى السَّماءِ
اى بحبل . و تقطعت بهم الاسباب اى الوصل و المودات . و اسباب السموات : نواحى آسمان و درجه ها و يا درهاى آن . و در اصطلاح عروض از اركان شعر يك حرف متحرك و يك حرف ساكن را سبب خفيف گويند و دو حرف متحرك را سبب ثقيل . و ذو الاسباب : از القاب است .

سبب

(
sabab
) و (
sebab
) ا و م . ف . پ . - مأخوذ از تازى - جهة و رون و كيود و كيوده . و دست آويز . و باعث و موجب و علت و بايكر و چيزه بوذ و انگيزه . و وجه و دليل و حجت و برهان . و واسطه و ميانه . و افزار و آلت . و مناسب . و منوال و طريق . و دستور . و نشان . و رايت و علم . و متاع و رخت خانه باستثناى پرده و لباس . و سبب شدن : باعث شدن .