تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1824

مساهمون:

ص١٨٢٤

سامغان

(
s meq ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو كرانهء دهان زير دو طرف بروت از چپ و راست .

سامق

(
s meq
) ص . ع . بلند و دراز .

سامك

(
s mek
) و

سامكة

(
s mek t
) ص . ع . بلند از هر چيزى . يق : منام سامك و سماء سامكة .

سام كيس

(
s mkis
) ص . پ . بزرگ و شريف و بزرگوار .

سامل

(
s mel
) ص . ع . سعى كنندهء در سلاح كار و صلاح معيشت .

سامن

(
s men
) ص . ع . فربه و كسى كه داراى روغن بسيار باشد .

سامندر

(
s mandar
) و

سامندل

(
s mandal
) ا . پ . سمندر .

سامور

(
s mur
) ا . پ . ساهور .

ساموتا

(
s mut
) ا . پ . وزنه‌اى معادل سه قيراط كه يك هشتم انس انگليسى باشد .

ساموق

(
samuq
) ا . پ . نام شهرى در قفقاز نزديك گنجه .

ساموقلو

(
s muqlu
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - مردم ساموق

سامه

(
s me
) ا . پ . وعده . و شرط و پيمان و عهد . و قسم و سوگند . و دين و قرض و وام . و پناگاه و ملجأ . و جاى امن و امان . و خاصه و مخصوص و خصوصى . و علم و رايت . و دام . و كمند . و ياران و دوستان .

سامه

(
s meh
) ص . ع . متحير و مدهوش . و اسب رونده بروشى كه مانده نشود . ج : سمه .

سامى

(
s mi
) ص . ع . بلند . و فحل سام : گشن سر برداشته . ج : سوامى . و برآينده جهة شكار . ج : سماة . يق : رجل سام . و قوم سماة يعنى قومى كه براى شكار برآمده باشند .

سامى

(
s mi
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - عالى و بلند مرتبه و در خطاب به شخص محترم گويند جناب سامى .

ساميز

(
s miz
) ا . پ . سنگ فسان و سنگى كه بدان كارد و تيغ و جز آن تيز كنند .

سان

(
s n
) ا . پ . قانون و رسم و قاعده و دستور . و وجه و شكل . و خوى و عادت . و طريقه و طور و منوال و طرز و روش و ترتيب . و نمايش . و سامان و اسباب و رخت . و سرانجام . و آبرو و حرمت و عزت و تكريم . و شهرت و جاه و جلال . و مرتبه . و سبب و جهة و دليل . و انجام و عاقبت و آخر . و مطلق سلاح جنگ خواه خود شخص پوشد و يا بر اسب و فيل پوشانند . و پاره و قطعه و رقعه . و حصه و بهره و نصيب . و سنگ فسان . و سوهان . و عرض سپاه . و وانمودن شخص خود را به خوبى و خوش صورتى . و نام قصبه‌اى از محال بلخ . و سان دادن : عرض سپاه نمودن .

سان

(
s n
) ص . پ . شبه و مانند و نظير و مثل و برابر . و شمع سان : مانند شمع . و يكسان : برابر و مساوى . و نيز بمعنى استان مانند خارسان بمعنى خارستان .

سانح

(
s neh
) ص . ع . صيدى كه از جانب چپ صياد برآيد خلاف بارح . ج : سنح . و العرب تتيمن بالسانح و تتشأم بالبارح . المثل : من لى بالسانح بعد البارح اى بالمبارك بعد الشوم . و هر چيز كه ظاهر شود شخص را از خير و شر . ج : سوانح .

سانح

(
s neh
) ا . پ . هر چيز كه بغتة پديد آيد و ظاهر شود . و سانح شدن : ناگهان پديد آمدن و ظاهر شدن .

سانحات

(
s neh t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اتفاقات و سرگذشتها و سانحه‌ها .

سانحه

(
s nehe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز ناگهانى كه بغتة پديد آيد . و هر چيز ناپسند و موحش .

ساندوس

(
s ndus
) ا . پ . رود اندوس . مر . اندوس .

سان‌سان

(
s n - s n
) م ف . پ . پاره پاره و قطعه قطعه و جزء جزء . و سان سان كردن : پاره پاره كردن .

سانعة

(
s neat
) ا . ع ماده شتر خوب و نيكو .

سانقه

(
s neqe
) ا . پ . پر سياوشان و خون سياوشان .

سانكين

(
s nkin
) و

سانگير

(
s n - gir
) ا . پ . نظم و ترتيب شايسته و آراسته . و خوى طبيعى و ذاتى . و مردم ساده و بىريا . و هر چيز مزين و آراسته و پيراسته .

ساننج

(
s nanj
) ا . پ . مرغى خوش الحان و خرد و سياه .

سانية

(
s niyat
) ا . ع . شتر آب كش . و ابرى كه سيراب كند زمين را . ج : سوانى . المثل : سير السوانى سفر لا ينقطع . و دلو كلان و ادات آن .

سأو

(
sa'v
) ا . ع . وطن و جاى باش و مقام . و غايت چيزى . و دورى قصد و همت و منه : انت ذو سأو اى بعيد الهم . و نيت و نورد خاطر و كشش به چيزى .

سأو

(
sa'v
) م . ع . ساه سأوا ( از باب فتح ) : اندوهگين كرد او را ( مقلوب ساءه ) . و سازيد : دويد زيد . و سا الثوب سأوا و سأيا : كشيد جامه را پس دريده گرديد . و سابينهم : فساد انداخت ميان ايشان . و سأى الشئ سأوا : قصد كرد آن چيز را .

ساو

(
s v
) ا . پ . باج و خراج و زرى كه پادشاه قوى از پادشاه ضعيف و زير دست خود گيرد . و پارهء زر و برادهء آن . و زر خالص . و بوتهء زرگرى . و حصه و بهره . و فولادى كه بدان كارد و شمشير تيز كنند .