تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1819

مساهمون:

ص١٨١٩

سأفة

(
sa fat
) م . ع . سؤف ماله سآفة ( از باب كرم ) : مر گامرگى افتاد در شتران او و مبتلا بسؤاف شدند .

سافة

(
s fat
) ا . ع . ردهء ديوار . و باد غبارانگيز . ج : ساف . و زمين ميان ريگ و درشتى .

سافر

(
s fer
) ا . ع . مسافر و فعل آن نيامده . و اسب كم گوشت . و زن گشاده روى ج : سوافر . و نويسنده . و فرشته‌اى كه اعمال بندگان نگاهدارد . ج : سفرة . و رسول . و مصلح ميان قوم .

سافرة

(
s ferat
) ا . ع . جمعيت مسافرين و نام گروهى از اهل مغرب .

سافعة

(
s feat
) ص . ع سموم سافعة : بادهاى گرمى كه روى را بسوزاند و رنگ آن را برگرداند . ج : سوافع .

سافك

(
s fek
) ا . ع . خون‌ريز . و شمشير .

سافل

(
s fel
) ص . ع . مردم فرومايه . و فرود و پست ضد عالى .

سافلة

(
s felat
) ا . ع . بن مردم . و پست‌تر جزء از بدن . و سافلة الرمح : نيمهء نيزه كه متصل بآهن بن نيزه است .

سافله

(
s fele
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - باصطلاح تشريح : اطراف سافله ، پايها ضد اطراف عاليه كه دستها باشد .

سافنة

(
s fenat
) ص . ع . باد خاك‌روب . ج : سوافن . يق : ريح سافنة .

سافوت

(
s fut
) ا . پ . آوازى مر كبوتر بازان را كه سر دو انگشت را به روى زبان گذاشته و بتندى پف كنند تا صداى بلندى از آن پديد آيد .

سافى

(
s fi
) ص . ع . خاكى كه باد برده باشد . يق : تراب ساف .

سافياء

(
s fiy '
) ا . ع . غبار باد برده . و باد غبار برداشته .

سافية

(
s fiyat
) ص . ع . ريح سافية : بادى كه خاك برد . ج : سوافى .

سافيسك

(
s fisak
) ا . پ . خربزهء كوچك . و بوى خوش و عطر .

سافين

(
s fin
) ا . ع . شريانى به باطن پشت بدر ازا .

ساق

(
sa'q
) ا . ع . ساق پا . ج : سؤوق .

ساق

(
saq
) ا . ع . آنچه ميان شتالنگ و زانو واقع شده و مؤنث باشد . ج : سوق و سيقان و اسؤق . و شدت و سختى . و منه : يوم يكشف عن ساق اى عن شدة . و ساق الشجر : تنهء درخت . و ساق الميزان : پلهء ترازو . و ساق حر : فاختهء نر . و ولدت ثلاث بنين على ساق واحد يعنى سه فرزند نرينه پى هم آورد بىآنكه ميان آنها ماده‌اى باشد . و التفت الساق بالساق اى آخر شدة الدنيا به اول شدة الاخرة . و قامت الحرب على ساق در صورتى گويند كه كار سخت شود و خلاصى مشكل گردد .

ساق

(
s q
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آن جزء از بدن كه ما بين پاشنهء پا و زانو باشد و نفول و برازبان . و تنهء درخت و آن جزء از هر گياه كه صاف و راست بود و از آن برگ و گل رويد . و تشمير ساق كردن : كندن لباس . و مهيا شدن با جد و جهد تمام براى اجراى كارى .

ساقان

(
s q ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو برازبان و دو پاچهء ازار .

ساقب

(
s qeb
) ا . ع . نزديك . و دور ( از اضداد است ) .

ساقب

(
s qeb
) و

ساقبة

(
s qebat
) ص . ع . نزديك . يق : مكان ساقب . و دار ساقبة .

ساقة

(
s qat
) ا . ع . دوال ركاب . و رانندهء شتران . و ساقة الجيش : بنگاه لشكر و مؤخر آن .

ساقدوش

(
s q - duc
) ا . پ . - مأخوذ از تركى - همدم و رفيق و يار و همسر . و ساقدوش داماد : شهبالا كه شهباله نيز گويند .

ساقط

(
s qet
) ص . ع . افتاد . و فرومايه‌اى كه در عداد برگزيدهء از جوانان نباشد . و سپس ماندهء از مردمان . ج : ساقط .

ساقط

(
s qet
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - افتاده و فروافتاده . و فرود آمده و زايل شده . و فرومايه و سزاوار تحقير . و بچهء ناتمام از شكم افتاده . و حق ادا شده . و ساقط شدن : افتادن و فرود آمدن . و افتادن بچهء ناتمام از شكم . و زايل گشتن . و ساقط كردن : انداختن بچهء ناتمام از شكم . و فرود آوردن . و مرض ساقط : صرع .

ساقطة

(
s qetat
) ص . ع . افتاده و لئيم و پست و دون در حسب . ج : سقطى و سقاط . و يق : لكل ساقطة لا قطة اى لكل نادرة من الكلام من يحملها و يديعها و التاء فى لا قطة اما مبالغة و اما للازدواج .

ساقطة

(
s qete
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - فرود آمده و افتاده شده . و اوراق ساقطه : برگهاى ريخته شده .

ساقور

(
s qur
) ا . ع . گرمى . و آهنى كه بدان خر را داغ كنند .

ساقه

(
s qe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آن جزء از گياه كه از زمين برآمده و شاخه و برگ و گل و جز آن از وى خارج مىگردد و برازبان و سپارى و سفارى . و ساق پاى حيوانى . و دنبالهء لشكر و چند اول و فوح پسين .

ساقى

(
s qi
) افا . ع . آب دهنده . ج : سقاة و سقاء و سقى .

ساقى

(
s qi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى -