تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1816

مساهمون:

ص١٨١٦
فرسخ . و لباس عمومى زنان هند كه پارچه‌اى را بر كمر بندند و يك سر آن را بر دور كمر و شانه‌ها پيچند . و نوعى از لباس زنان دكن كه ساره نيز گويند . و نام شهر حاكم‌نشين مازندران .

سارى

(
s ri
) ا و ص . ع . سرايت‌كننده و نفوذكننده و درآينده . و جريان نماينده . و شريف و رئيس . و نجيب . و ابرى كه در شب پديد آيد . و شير بيشه . و باصطلاح طب مرض مسرى .

ساريان

(
s riy n
) ا . پ . شهرى در گرجستان .

سارية

(
s riyat
) ا . ع . ابر شب . و ستون . و ستون كشتى . ج : سوارى .

ساريخ

(
s rix
) ا . پ . نوعى از سلاح و آن چوبى است كه بر سر آن چند زنجير كوتاه تعبيه كرده و بر سر هر زنجيرى گوئى است از فولاد .

ساز

(
s z
) ا . پ . هر آلتى از موسيقى كه نوازند مانند تار و طنبور و عود و بربط و جز آن . و آهنگ و نغمه و ترانه . و سلاح و ادوات جنگ از قبيل خود و خفتان و زره . و چار آئينه . و سامان و رخت و اسباب . و لباس و پوشاك . و تهيه و تدارك . و ساختگى و آمادگى كارها . و هر كار مهمى مانند عروسى و سفر و جز آن . و ضيافت و مهمانى و جشن . و نفع و سود و فايده . و تحمل و صبر و حوصله و بردبارى . و مكر و حيله و فريب و خدعه و غدر . و شبه و مانند و مثل و نظير . و مساوى . و درست . و سزاوار . و فهم و ادراك و فراست . و ساز راه : تهيه و تدارك سفر . و ساز كار : آلت كار و صنعت . و ساز كردن : نواختن يكى از آلات موسيقى . و تهيه كردن ملزومات جنگ و سفر . و تدارك نمودن لوازم تعيش و خانه‌دارى را . و ساز نوروز : سامان عيد نوروز . و نوائى از موسيقى . و لحن دويم از سى لحن باربد . و سوز و ساز : سخن و آواز و تغنى . و صداى ساز . و ساز و سلب : سامان و زره و غنيمت و تاراج . و ناساز : ديوانه و شوريده . و ضعيف و ناتوان .

ساز

(
s z
) ص . پ . سازنده و تهيه كننده و آماده كننده . و اثر كننده . و بنا كننده و هميشه مركب با موصوف استعمال مىشود مانند زنده ساز يعنى زنده كنده و سحر ساز يعنى ساحر و سحر كننده .

سازاك

(
s z k
) ا . پ . پيشگاه و دهليز و دالان و كرياس .

سازباز

(
s zb z
) ا . پ . آرايش و زيور و زينت .

سازدار

(
s z - d r
) ص . پ . كسى كه لياقت داشته باشد .

سازش

(
s zec
) پ . م ح . ساختن . وا . ساخت و شكل . و ايجاد و اختراع و احداث . و اتفاق و پيوستگى و مواصلت . و تعهد و معاهده . و اتفاق از روى مكر و حيله .

سازق

(
s zaq
) ا . پ . يك نوع سقزى كه از شكاف درخت سرو بدست مىآيد و چون آن را مشتعل كنند مانند مشعل مىسوزد .

سازك

(
s zak
) ا . پ . مرغ خوش الحان . و كرياس خانه و دهليز .

سازكار

(
s z - k r
) ا و ص و م ف . پ . موافق و مطابق . و هم‌آهنگ و هم‌آواز . و با موافقت و اجابت‌كننده و قبول‌كننده . و آلت طرب و ساز . و شاعر . و مقلد و عامل و فاعل و كسى كه اختراع تقلب كند و حيله نمايد . و مكار و رياكار . و كسى كه چيزى را بسازد و بيارايد و درست كند و ترتيب دهد و بطور شايسته و لايق برقرار كند و چيزى را برابر و مساوى نمايد . و سازكار شدن : موافق و مطابق شدن و شايسته و سزاوار گشتن . و متفق شدن .

سازكارى

(
s z - k ri
) ا . پ . موافقت و مطابقت و موافقت در كارها . و اتفاق و معاهدت و همسازى و هم‌آهنگى . و صلح و آشتى . و برابرى و مساوات . و ترتيب و انتظام .

سازگار

(
s z - g r
) ص و م ف و ا . پ . سازكار .

سازگارى

(
s z - g ri
) ا . پ . سازكارى .

سارگرى

(
s z - gari
) ا . پ . نوعى از ساز هوائى . و پرده‌اى از موسيقى مركب از مقام عراق و صفاهان .

سازمند

(
s z - mand
) ص . پ . آراسته . و بانظام . و لايق و سزاوار . و برقرار و مرتب و منظم .

سازندگان

(
s zandag n
) پ . ج . سازنده .

سازندگى

(
s zandagi
) ا . پ . عمل ساز زدن و نواختن . و كارگرى و كارسازى و اثر كردگى .

سازنده

(
s zande
) ا و ص . پ . كارگر و كارساز و مؤثر . و مطرب و نوازنده . و زنندهء هر ساز و آلت طرب . و درست كننده و ترتيب دهنده و مرتب كننده . و كسى كه مىآرايد و درست مىكند . و بند و بست مىدهد و بجا مىآورد . و فاعل و كننده . و نقال و مقلد . و سازنده و خواننده : مطرب و مغنى .

سازو

(
s zu
) ا . پ . ريسمان بسيار مستحكمى كه از ليف خرما بن سازند . و شريطه و هر ريسمان علفى . و ريسمان باز .

سازوار

(
s z - v r
) ص . پ . سازگار و موافق . و شايسته و مناسب و موافق مزاج .

سازوارى

(
s z - v ri
) ا . پ . موافقت . و هم‌آهنگى و مطابقت و مشابهت و مناسبت . و يارى و معاونت و مددگارى و دستگيرى . و استعانت .