تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1813

مساهمون:

ص١٨١٣

ساحق

(
s heq
) افا . ع . سحق كننده و كسى كه مىكوبد و سحق مىكند .

ساحل

(
s hel
) ا . ع . زمين نزديك دريا و كرانهء دريا . ج : سواحل .

ساحل

(
s hel
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كنار و لب و كرانه . و كنار دريا و لب دريا . و كنار رودخانه . و ساحل نجات : كرانهء نجات .

ساحلخانه

(
s hel - x ne
) و

ساحل - سراى

(
s hel - sar y -
) ا . پ . سرائى كه در كنار دريا باشد .

ساحى

(
s hi
) ص . ع . ضب ساح : سوسمار خورندهء گياه سحاة .

ساحية

(
s hiyat
) ا . ع . سيلى كه زمين را بكاود و همه چيز را برد . و باران سختى كه زمين را رندد .

ساخ

(
s x
) ا . پ . رشته و سلك . و انتظام . و قطار و سلسله . و نيك پذيرفته شده . و بند و بست شده . و هر چيز فراهم آورده و جمع كرده شده و ساخته شده .

ساخت

(
s xt
) پ . ح م . ساختن . و ا . شكل و صورت . و ترتيب . و عمارت و بنياد و بنا . و قماش . و صنعت . و رخت و سامان . و سرانجام . و ساز . و شيادى و حيله . و دوال تسمهء ركاب . و طناب بارپيچ . و يراق و بندوبار زين اسب . و بر گستوان و پوششى كه در روز جنگ پوشند و بر اسب پوشانند . و ساخت آماج : اسباب قلبه .

ساختگى

(
s xtagi
) ا . پ . تشكيل و تركيب . و شكل . و سعى و كوشش . و حيله و تزوير و دو رنگى . و چاپلوسى . و شيادى . و اسباب و قلبه . و نفاق . و تقليد از طبيعت . و قلب و مغشوش و ناسره .

ساختن

(
s xtan
) ف ل و م . پ . ترتيب دادن و مرتب كردن و مقرر كردن . و كردن . و متشكل نمودن و تشكيل دادن و صورت بستن . و آماده و مهيا نمودن . و پرداختن . و بجا آوردن . و بنا كردن و عمارت كردن . و دستكارى كردن و با دست پرداختن . و حيله كردن و تزوير كردن . و نسبت دادن . و مناسب كردن . و درست كردن . و بند و بست دادن . و صيقل كردن . و دادن و راضى بودن به كار كردن . و تدبير كردن .

ساخته

(
s xte
) ص . پ . پرداخته . و درست شده . و مرتب شده و صورت داده شده . و مقرر شده . و ناراست و قلب و مغشوش . و موافق . و آماده . و سزاوار . و آراسته . و متملق و خوش آمد گوى و چاپلوس و شياد . و پنهانى .

ساخته رنگ

(
s xte - rang
) ص . پ . موافق ضد مخالف .

ساخته روزگار

(
s xte - ruzag r
) ص . پ . با بصيرت و هوشيار و آزمودهء در كارهاى عالم .

ساخته كار

(
s xte - k r
) ص . پ . قلب ساز و تقلب كار و مزور و فريبنده .

ساخته لگام

(
s xte - leg m
) ص . پ . سركش و گستاخ و خودسر و خودپسند و خودبين .

ساخر

(
s xer
) افا . ع . سخريه‌كننده و مسخره‌گر و طعنه‌زن .

ساخط

(
s xet
) ص . ع . خشمناك .

ساخلو

(
s xlov
) ا . پ . مدت اقامت و توقف سپاه جهة محارست و نگهبانى در محلى . و نيز سپاه مقيم و متوقف در آن محل .

ساخلوئى

(
s xloi
) ا . پ . متعلق بساخلو . و در ساخلو بودن .

ساخن

(
s xen
) ا . پ . ساروج و آهك مخلوط با خاكستر و يا شن . و مردم زنده دل .

ساخن

(
s xen
) ص . ع . يوم ساخن : روز گرم .

ساخنة

(
s xenat
) ص . ع . ليلة ساخنة : شب گرم .

سأد

(
sa'd
) و (
saad
) م . ع . سأده سأدا و سأدا ( از باب فتح ) : خفه كرد او را و خسته نمود .

سأد

(
saad
) م . ع . سئد الماء سأدا ( از باب سمع ) : نوشيد آب را . و سئد الجرح : بشكست زخم و روان شد . و سئد ( مجهولا ) : بيمار سواد گرديد .

ساد

(
s d
) و ص . پ . پاك و صاف و زلال و بىآميزش و خالص . و ساده و بىزينت و بىآرايش و زدوده . و مهره‌دار . و هموار . و فرسوده و سائيده . و جامهء نو اتو ناكرده و بىشكن . و دشت و بيابان و صحراى وسيع . و گراز و خوك نر . و استاد و معلم . و مرد دانا . و ساد شدن و يا ساد بودن : مبتلا بذو سنطاريا شدن . و ساد كردن : صاف كردن و پاك كردن . و خصى كردن و خواجه كردن و اخته نمودن .

سادات

(
s d t
) ع . ج ج . سيد .

سادات

(
s d t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اولاد حضرت امير المؤمنين على بن ابي طالب عليه السلام كه از بطن حضرت فاطمه عليها السلام باشند و كسانى كه نسبشان به حضرت فاطمه مىرسد و سيد سادات : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .

ساداك

(
s d k
) ا . پ . كوره و بخارى و خصوصا آن قسمت از كوره كه در خلف محل روشن كردن آتش است .

سادآوران

(
s d - var n
) ا . پ . - مأخوذ از سريانى - چيزى مانند صمغ كه در درون درخت گردكان كه مجوف شده باشد يافت مىشود و قنطار و خاتم الملك نيز گويند .

سادا و ران

(
s d var n
) ا . پ . ميوهء درخت بلوط و مازو .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1813 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )