زيدان
(
zayd n
) ا . ع . افزونى و زيادتى .
زيدان
(
zayd n
) م . ع . زاد زيدا و زيدا و زيدا و زيدانا و زيادة .
مر . زيادة .
زيدك
(
zidak
) ا . پ . غلام بچهء ترك مقبول و خوشگل .
زيدك
(
zaydak
) و
زيدل
(
zaydal
) ا . ع . از اعلام است .
زيدى
(
zaydiyy
) ا . ع . نام طايفهاى در يمن .
زيدية
(
zaydiyyat
) ا . ع . طايفهاى كه منسوباند بزيد بن على بن الحسين عليهما السلام و معتقد بامامت آن بزرگوار مىباشند و مىگويند كل فاطمى عالم صالح ذى راى يخرج بالسيف امام مفترض الطاعة .
زيديون
(
zaydiyyun
) ا . ع . جماعتى از محدثين منسوب بزيدين على عليه السلام مذهبا او نسبا .
زئر
(
zaer
) ا و ص . ع . دشمن . و اسد زئر : شير غرنده .
زير
(
zir
) و (
zeyr
) ا و ص و م ف . پ . ضد بالا و زبر و تحت و پائين و ته و فرود و شيب . و پستتر و فروتر . و ضد بم . و پوشيده و نهفته و پنهان .
و بزرگ و مهتر . و كسره يعنى علامتى كه در پائين و تحت حروف مىگذارند تا دلالت بر صداى كسره كند . و آن جزء از طعام كه در تك ديگ واقع شده و برشته و كباب گردد مانند تهديگ پلو . و كياهى بغايت زرد كه در رنگ رزى استعمال مىكنند و زرير و اسپرك نيز گويند . و تارهاى كوچك بربط و جز آن . و پارچهاى كتانى . و زير آمدن : فرود آمدن و پائين آمدن . و زير پر گرفتن :
گرم كردن و گرم نگاهداشتن . و زير تراب :
انبار تحت الارض و انبارى كه در زير زمين واقع باشد . و زير خاك سپردن و يا كردن : هيچ شمردن . و نيست و نابود پنداشتن . و زير دامن پروردن : در آغوش گرفتن و نواختن . و زير دامن نگاه داشتن : حمايت كردن . و زير ران نهادن : غلبه كردن و شكست دادن . و زير زبان گفتن : پوشيده و پنهان و آهسته سخن گفتن . و زير و بالا : تحت و فوق .
و خطا و گناه . و دو پسر امرد كه با يكديگر مباشرت كنند . و زير و بالا گفتن :
نامربوط و بىمعنى گفتن و سخنان لا طائل گفتن .
و زير و رو : باطن و ظاهر . و تحت و فوق . و پنهان و آشگار . و زير و رو كردن : برهم زدن و درهم آميختن و ممزوج كردن . و زير و زار : آواز حزين و آهسته .
و زير و زبر : ته و بالا . و كسره و فتحه .
و پريشان . و ابتر . و زير و زبر شدن :
سرنگون شدن و نابود و فانى گشتن . و زير و زبر كردن : سرنگون كردن و خراب كردن و پايمال كردن . و زير و زبر گذاشتن : اعراب كردن كلمات . و از زير : از پائين و زيرين . و منسوب به زير .
و در زير : در قعر و در قسمت تحتانى .
زير
(
zir
) ا . ع . كويك و كتان . و خم بزرگ قار اندود . و سبوى كلان . و خوى و عادت مردى كه هم نشينى و سخن گفتن با زنان دوست دارد نه به نظر بدى . ج :
از وار و زيرة و ازيار . و قار باريكتر رود جامه و يا يك تار رود جامه خواه باريك باشد و يا گنده . و عقل و رأى . و تحت و فرود .
زير
(
zayyer
) ص . ع . خشمناك .
زيرا
(
zir
) پ . كلمهء تعليل يعنى از براى آن و از جهة آن و از اين جهة و چونكه .
و زيرا كه : از براى آنكه .
زيرا
(
zir
) ص . پ . هر چيز نهاده شدهء در زير .
زير از ميانه
(
zir - az - miy ne
) ا . پ .
زبون و سست و ناتوان و خوار و پست و درمانده .
زيرافگن
(
zir - afgan
) ا . پ . نهالى و توشك . و آنچه در زير افگنند . و نوائى از موسيقى كه كوچك نيز گويند .
زيرافگند
(
zir - afgand
) ا . پ . زير افگن .
زيراك
(
zir k
) پ . كلمهء تعليل يعنى زيرا كه و از براى آنكه .
زيرانداز
(
zir - and z
) ا و ص . پ .
هر پارچهاى كه در زير پاى گسترانند . و نهالى و توشك . و پارچهاى كه در زير غليان گسترانند .
زيرانيدن
(
zir nidan
) ف م . پ .
سبب آه كشيدن و ناله كردن گشتن . و در زير آوردن و از بالا بفرود آوردن .
زيربا
(
zir - b
) ا . پ . شوربا و نوعى از آش و زيرهبا .
زيرباد
(
zir - b d
) ا . پ . نام كشور و ملكى .
زير بار
(
zir - b r
) ص . م ف . پ . مضطرب و پريشان و متحير . و تحمل مخارج بسيار . و تحمل كارى بطور ظلم و ستم و مشقت .
زيربارى
(
zir - b ri
) ا . پ . محنت و مشقت و ادبار و بدبختى .
زيربر
(
zir - bor
) ص . پ . كيسه بر . و دو رويه كه در ظاهر دوست و در باطن دشمن باشد .
زيربريان
(
zir - bery n
) ا . پ . نوعى از طبق .
زير بزرگان
(
zir - bozorg n
) ا .
پ . لحنى از موسيقى .
زيربند
(
zir - band
) ا . پ . پيشبند .
و تنگ . و تازيانه و شلاق .
زيرپا
(
zir - p
) و
زيرپاى
(
zir - p y
)