زيبندگى
(
zibandagi
) ا . پ . پيرايش و آرايش و زينت . و شايستگى و لياقت .
زيبندگىبخش
(
zibaudagi - baxc
) ص . پ . بخشايندهء زينت و آرايش .
زيبنده
(
zibande
) ص . پ . آراسته و خوشآيند و خوشنما و جميل و رعنا . و لايق و سزاوار .
زيبود
(
zibud
) ا . پ . زنبور .
زيبيدن
(
zibidan
) ف ل و م . پ .
آراستن و پيراستن . و شايستن و شايسته بودن .
و شايسته شدن .
زيت
(
zayt
) ا . ع . روغن زيتون . و نام اسبى . و احجار الزيت : موضعى در مدينه . و قصر الزيت : موضعى در بصره .
زيت
(
zayt
) م . ع . زاته زيتا ( از باب ضرب ) : چرب كرد آن را با روغن زيتون .
و زات الطعام : روغن زيتون كرد در طعام . و زات القوم : روغن زيتون خورانيد آن قوم را . و يا نان خورش آنها را روغن زيتون كرد .
زيتار
(
zayt r
) ا . پ . عكر الزيت و ثقل زيتونى كه روغن آن را گرفته باشند .
زيتون
(
zaytun
) ا . ع . ميوهء زيتون بن كه از آن روغنى مىگيرند موسوم بزيت . و نام مسجد دمشق . و از اعلام است .
زيتون بن
(
zaytun - bon
) ا . پ .
درختى هميشه سبز و از محصولات گرمسيرى و ميوهء آن زيتون و در منجيل و رودبار گيلان بسيار فراوان .
زيتونة
(
zaytunat
) ا . ع . واحد زيتون يعنى يك دانه زيتون . و درخت زيتون .
و جبل الزيتونة : كوهى كه داراى درختهاى زيتون بن باشد . و عين الزيتونة : چشمهاى در افريقيه . و مدينة الزيتونة : آطنه پايتخت يونان .
زيتونى
(
zaytuni
) ص . پ . منسوب بزيتون . و رنگ سبز تيره . و رنگ سرخ بزردى مايل .
زيتونى
(
zaytuniyy
) ص . ع . منسوب بزيتون . و آلودهء بزيت .
زيج
(
zij
) ا . پ . تختهاى كه معماران در آن طرح عمارت كشند . و رشتهء بنائى . و رشتههائى كه نساجان و جولاهگان نقش جامههائى كه مىبافند بدان بندند و از آن نقشها و تصويرات جامهها را درست مىكنند .
و قانون تنجيم كه در جداول آن اوضاع كواكب و خطوط طولى و عرضى كه در آن مقدار حركت مراكز كواكب و حركات تدابير و اوجها را معلوم مىكنند . و نيز علمى را گويند در اصول احكام نجوم و هيئت كه تقويم از آن استخراج مىنمايند . و نيز زيج : طپش قلب .
و مسخرگى و لاغ و استهزا . و زهوار كفش و موزه و زره . و يك نوع آلتى از آلات جنگ را گويند .
زيج
(
zij
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - اصل حساب نجوم و قانون تنجيم . ج : زيجات .
و تختهء معمارى .
زيجات
(
zij t
) ع . ج . زيج .
زيجك
(
zijak
) ا . پ . رودهء گوسپند با مصالح پر كرده و خشك نموده كه در وقت حاجت پخته خورند . و رودهء برهء شير خوارهء پاك كرده و كلوله كردهء بسيخ كشيده كه كباب كنند و خورند .
زئجيل
(
ze'jil
) ا . ع . مرد سست اندام و ضعيف .
زيچ
(
zic
) ا و ص . پ . بيرون كشيدگى .
و چست و چالاك و جلد . و قابل . و خوش .
و خوش وضع . و نوعى از انگور بغايت لذيذ .
و لاغ و مسخرگى . و بذله . و كفش و موزه .
و يك نوع طرازى كه در زر دوزى استعمال مىكنند . و زيج .
زيچك
(
zicak
) ا . پ . زيجك .
زيح
(
zayh
) و
زيحان
(
zayah n
) م .
ع . زاح زيحا و زيحانا و زيوحا و زيوحا ( از باب ضرب ) : دور گرديد و رفت .
زيحلة
(
zayhalat
) ا . ع . نوعى از رفتار تكبرآميز .
زيحنة
(
zihannat
) ا . ع . مرد درنگ كار و سست در اجراى حاجتى كه از وى طلب كنند .
زيخ
(
zayx
) م . ع . زاخ زيخا و زيخانا ( از باب ضرب ) : جور كرد و ستم نمود . و دور شد . و يكسو گرديد .
زيخ
(
zix
) ا . پ . طپش و خفقان قلبى كه از شعف و يا از هول و ترس عارض شود .
زيخان
(
zayax n
) م . ع . زاخ زيخا و زيخانا . مر . زيخ .
زيد
(
zayd
) ا . ع . افزونى . و افزون . و هذا القوم زيد على كذا اى يزيدون .
و از اعلام است . و نام مولاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .
زيد
(
zayd
) و (
zid
) و (
zayad
) ا .
ع . افزونى و افزون .
زيد
(
zayd
) و (
zid
) و (
zayad
) م .
ع . زاد زيادة و زيدا و زيدا و زيدا . مر . زيادة .
زيد
(
zida
) ع . فعل ماضى مجهول يعنى افزون شد و بيشتر اين فعل را در دعا استعمال مىكنند مانند زيد قدره يعنى افزون باد قدر و مرتبهء او . و زيد مجده يعنى افزون باد جلال او . و ويد فضله يعنى افزون باد علم و فصل او . و زيد تقويه يعنى زياد باد تقواى او .