تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1804

مساهمون:

ص١٨٠٤

زيلولة

(
zaylulat
) م . ع . زال ظعنهم زيلولة : جاى گرفتند بمكانهاى خود سپس برآمدند از آنجاى .

زيم

(
zaym
) م . ع . زام له فاسكته زيما ( از باب ضرب و سمع ) : كلمه‌اى گفت كه به همان كلمه ساكت گردانيد او را . و لا ازيم مكانى : واگذار نخواهم كرد جاى خود را .

زيم

(
zeyam
) ا . ع . گوشت متفرق در هر موضع و پر . و گوشت متفرق و پراكندهء از ستور . و نام اسبى و بدين معنى بدون الف و لام آيد . و قول حجاج : هذا اوان الحرب فاشتدى زيم نام ناقه و يا اسبى است كه دويدن مىفرمايد بحذف حرف ندا .

زئم

(
za'm
) ا . ع . چشم . يق : يرمون فى زئمك : مىاندازدند در چشم تو . و حسب . يق : طعنوا فى زئمه : طعن و عيب كردند در حسب او .

زئم

(
zaem
) ص . ع . رجل زئم : مرد ترسناك .

زيمة

(
zimat
) ا . ع . گلهء شتران از سه تا پانزده .

زيمله

(
zaymole
) ا . پ . صندوقى چوبين كه از ميوه و سبزى پر كرده و بر پشت چارپايان از جائى به جائى حمل كنند .

زيمور

(
zimur
) ا . پ . افشاى سر و فاش كردن راز .

زين

(
zayn
) ص . پ . كسى كه ترك لذايذ عالم كرده باشد .

زين

(
zayn
) ا . ع . آرايش و خوبى ضد شين . ج : ازيان . و مزرعه‌اى در جرف كه آن حضرت صلى اللّه عليه و آله در آنجا زراعت فرمود . و از اعلام است .

زين

(
Zayn
) م . ع . زانه زينا ( از باب ضرب ) : آراست آن را .

زين

(
zayn
) (
zin
) ا . ع . بال خروس .

زين

(
zin
) ا . پ . سرج و قسمى از نشمين كه بر پشت اسب و استر جهت سوارى مىگذارند . و زين بر گاو نهادن : روان شدن و رفتن . و تهيهء سفر كردن . و زين بر گرگ نهادن : رام و زبون ساختن گرگ . و زين بستن : زين بر پشت ستور گذاشتن . و زين زرين : آفتاب .

زين

(
zin
) پ . كلمهء موصول يعنى از اين و زين پس و زين سپس يعنى بعد از اين و پس از اين و من بعد . و زين ميان : يعنى از اين ميان .

زينابة

(
zin bat
) ا . ع . يك نوع ماهى باريك .

زين افزار

(
zin - afz r
) ا . پ . سليح و كجيم و يراق جنگ و پوشاك اسب در روز جنگ .

زينان

(
zin n
) ا . پ . زينيان .

زينان

(
zin n
) پ . كلمهء اشاره يعنى از اينان و از اين جماعت و از اين گروه .

زينب

(
zaynab
) ا . ع . ترسو و جبان . و نام درختى خوش منظر و خوشبوى و قيل و منه سميت المراة زينب . و نام يكى از زوجات آن حضرت صلى اللّه عليه و آله . و نام دختر آن حضرت از ام سلمه . و نام دختر على بن ابي طالب عليه السلام از فاطمه عليها السلام . و نام زنى يهودى كه مسموم كرد آن حضرت صلى اللّه عليه و آله را .

زين‌پوش

(
zin - puc
) ا . پ . پوشاكى كه جهة زينت بر روى زين مىاندازند .

زينة

(
zinat
) ا . ع . آرايش . و آنچه بدان آرايند . و قوله تعالى :
خُذُوا زِينَتَكُمْ عِنْدَ كُلِّ مَسْجِدٍ
اى ثيابكم لمواراة عورتكم . و نيز گياه . و الدعاء فى صلوة الاستسقاء : انزل علينا فى ارضنا زينتها . و از اعلام است و در اين صورت بدون الف و لام آيد . و يوم الزينة : روز عيد . و روز شكستن نهر مصر . و دار الزينة : موضعى نزديك عدن .

زينت

(
zinat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آرايش و پيرايش و بزك . و پيرايه و طراز . و جواهر . و زيبائى و رونق و فروغ . و لباس و هر چيزى كه بپوشاند برهنگى را و زينت با زر و سيم و جواهر را پرمون گويند . و زينت دادن : آرايش دادن و آراستن . و زينت كردن : آرايش كردن و پيراستن و بزك كردن . و خود را پيراستن .

زين‌ساز

(
zin - s z
) ا . پ . كسى كه زين مىسازد .

زين‌سازى

(
zin - s zi
) ا . پ . شغل زين ساختن .

زين كوده

(
zin - kude
) ا . پ . قاش زين و قرپوس زين و بلندى پيش زين .

زين كوه

(
zin - kuh
) و

زين كوهه

(
zin - kuhc
) ا . پ . زين كوده و قاش زين .

زين‌گر

(
zin - gar
) ا . پ . زين‌ساز و كسى كه زين مىسازد .

زينو

(
zinu
) ا . پ . پوشاكى پشمينه مر گدايان را .

زينه

(
zine
) ا . پ . پله و پايه و پلكان و نردبان . و را زينه : راه پلكان .

زينه پايه

(
zine - p ye
) ا . پ . نردبان .

زينهار

(
zinh r
) ا . پ . كلمهء موصول . پ . مر . زنهار . و زينهار دادن : پناه دادن و نگهبانى كردن و امان دادن و محفوظ داشتن از ظلم و تعدى .

زينهار خوار

(
zinh r - x r
) ص . پ . شكنندهء پيمان و عهدشكن .

زينهارخواه

(
zinh r - x h
) ا . پ . ملجأ و پناه . و اهل ذمه .

زينهاردار

(
zinh r - d r
) ا و ص . پ .