تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1802

مساهمون:

ص١٨٠٢
ا و ص . پ . مطيع و فرمان‌بردار . و باج‌گزار و ذمى . و پاپوش و كفش . و زيرپاى كشيدن : با قرار آوردن و بحيله و تدبير از كسى اقرار گرفتن .

زيرپوش

(
zir - puc
) ا . پ . لباسى كه در زير لباسها پوشند .

زيرپيچ

(
zir - pic
) ا . پ . عماما و دستار كوچكى كه در زير دستار كلان پوشند .

زيرة

(
zirat
) ا . ع . پاره و قطعه و حصه و بهره . و پاره‌اى از كتان . و هيئت زيارت .

زيرة

(
zeyarat
) ع . ج . زير .

زيرتر

(
zir - tar
) ص . پ . پست‌تر و فرودتر و پائين‌تر و فروتر .

زيرتنك

(
zir - tank
) و

زيرتنگ

(
zir - tang
) ا . پ . تنگ ستور . و آفتاب .

زيرجامه

(
zir - j me
) ا . پ . جامه‌اى كه از كمر تا قدم را مىپوشاند .

زيرچاق

(
zir - c q
) ا و ص . پ . كمان كم زور . و كسى كه هر چه بوى فرمان دهند همان‌طور كند . و زير چاق شدن : خوب آموختن كارى و مسلط شدن بر آن كار .

زيرچوب

(
zir - cub
) ا . پ . پائين عصا .

زيرحلقى

(
zir - halqi
) ا . پ . زدن بر زير چانه .

زير خرد

(
zir - xord
) ا . پ . لحنى از موسيقى .

زيردست

(
zir - dast
) ا و ص . پ . رعيت . و كنيز . و مطيع و فرمانبردار . و پست‌تر .

زيردستى

(
zir - dasti
) ا . پ . اطاعت و فرمانبردارى و فروتنى .

زير ركابى

(
zir - rek bi
) ا . پ . شمشيرى كه در پهلوى زين بندند .

زيرزار

(
zir - z r
) ا . پ . آواز حزين و آهسته .

زير زمين

(
zir - zamin
) ا . پ . سرداب و خانه‌اى كه در زير زمين بنا كنند .

زيرفان

(
zirf n
) ا . پ . قمر و ماه .

زيرفون

(
zirfun
) ا . پ . درختى بىبار و شبيه بدرخت سنجد و يا درختى كه به لاطينى تيليا و بفرانسه تيلول گويند و در شام و فرنگستان فراوان و چوب آن را كه سبك و سست است در نجارى به كار مىبرند و گل آن معطر و از ادويهء محرك و معرق و ضد تشنج و در طب بيشتر بطور مطبوخ استعمال مىشود .

زيرفين

(
zirfin
) ا . پ . زورفين . و قفل . و كليدان در .

زيرقان

(
zirq n
) ا . پ . نام ماهى از ماه‌هاى يزدجردى .

زيرك

(
zayrak
) و (
zirak
) ا و ص . پ . دانا و حكيم و فهيم و هوشيار و عافل و ذهين و صاحب فراست و با بصيرت و با اطلاع و تيز فهم و سريع الانتقال و مدرك و باهوش . و فولاد جوهردار . و نام موبدى داناى در تعبير خواب .

زيركاسه

(
zir - k se
) ا . پ . يكى از فندهاى كشتىگيرى .

زيرك آميغى

(
zirak - miqi
) ا . پ خردمند حقيقى و براستى .

زيرك‌سار

(
zirak - s r
) ا . پ . خداوند ادراك و فهم و شعور .

زيرك‌شناس

(
zirak - cen s
) ص . پ . شناسندهء مردمان عاقل و دانا .

زيرك‌منش

(
zirak - manec
) ا . پ . خردمند و صاحب فراست .

زيركى

(
ziraki
) ا . پ . فراست و ادراك و كياست و تيز فهمى و چالاكى .

زيزگاه

(
zir - g h
) ا . پ . كرسى و صندلى .

زيرمشق

(
zir - macq
) ا . پ . پارچه‌اى از چرم و تيماج و جز آن كه كاغذ تحرير را بر آن گذاشته نويسند تا دست فرسوده نشود . و هر چيزى كه در زير چيزى گذاشته بر آن كار كنند .

زيرميانه

(
zir - miy ne
) ص . پ . مردم كمينه امانه بسيار كمينه بلكه متوسط .

زيروا

(
zir - v
) ا . پ . نوعى از شوربا و آش و زيربا .

زيره

(
zire
) ا . پ . كمون و تخم گياهى از طايفهء چترى برى و معطر و از داروهاى محرك كه در آشها و پلوها داخل كنند و يكى از توابل و ديگ ابزارها است و بهترين اقسام آن زيرهء كرمانى . و زيرهء رومى : كراويا و ناخواه .

زيره‌با

(
zire - b
) ا . پ . نوعى از آش كه با گوشت مرغ فربه و زيره و سركه پزند .

زيريدن

(
ziridan
) ف ل . پ . در زير بودن و زير شدن و در زير واقع شدن . و آه كشيدن و ناله زدن . و فواق كردن و زروغ زدن . و تنزل دادن .

زيرين

(
zirin
) ص . پ . درونى . و پست تر و پائين‌تر و فروتر . و جهنمى . و از زير . و منسوب به زير .

زيرييان

(
ziriy n
) ا . پ . ترشى پياز يعنى پياز پرورده شدهء در سركه .

زيز

(
ziz
) ا . پ . سقيطه و برف ريزه‌هائى كه در هنگام سرماى سخت بارد . و صرار يعنى جانورى كوچكتر از ملخ كه در شبها بانگ طولانى كند . و پياز .

زيزاء

(
zayz '
) و (
ziz '
) ا . ع . زمين درشت . و پشتهء خرد . و پر مرغ و كرانهء پر .

زيزاءة

(
zayz at
) و

زيراة

(
ziz t
) ا . ع . پشتهء خرد . ج : زيازى .

زيزفون

(
zayzafun
) ا . ع . ماده شتر شتاب‌رو .

زيزك

(
zizak
) ا . پ . نوعى از ميوه .