تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1798

مساهمون:

ص١٧٩٨

زى

(
zay
) و (
zayy
) ا . ع . حرف زاء . ج : ازياء و ازواء .

زى

(
zayy
) م . ع . زوازيا و زويا . مر . زوى .

زى

(
ziyy
) ا . ع . پوشش و شعار و هيئت و پوشاك . ج : ازياء .

زيات

(
zayy t
) ا . ع . سوداگر روغن زيتون .

زياد

(
ziy d
) ا . پ . كسى كه بناحق و دروغ گواهى دهد . و نوعى از بازى نرد . و نام قلعه‌اى در لار .

زياد

(
ziy d
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - افزون و فراوان و بسيار . و وسناد و بركت . و زياد شدن : افزون شدن و بركت كردن . و زياد كردن : افزون كردن و علاوه و بيشتر كردن .

زياد

(
ziy d
) پ . كلمهء دعا يعنى هميشه زنده باد .

زياد

(
ziy d
) ا . ع . از اعلام است . و زياد بن ابى سفيان كه زياد بن ابيه و زياد بن سميته نيز گويند از اولاد زناست ولد من ابى سفيان حين وقع على سمية فقلقت منه و ولدته على فراش عبيد مولى الحارث فاسقلحقه معاوية و ادعاه اخا لابيه سنة اربع و اربعين و هذه اول واقعة خولفت فيه الشريعة علانية لقوله صلى اللّه عليه و آله : الولد للفراش و للعاهر الحجر .

زيادات

(
ziy d t
) ع . ج . زيادة . و نام كتابى در فقه حنفى .

زيادة

(
ziy dat
) ا . ع . افزونى . يق : افعل ذلك زيادة و العامة تقول زائدة . ج : زيادات و زيائد . و حروف الزيادة : حروف اليوم تنساه و يا حروف امان و تسهيل . و زيادة الكبد : زائدة الكبد .

زيادة

(
ziy dat
) م . ع . زاد زيدا و زيدا و زيدا و زيادة و مزيدا و زيدانا ( از باب ضرب ) : افزون شد . و افزون كرد ( لازم و متعدى ) . يق : زاده الله خيرا و زاد فيما عنده .

زيادتى

(
ziy deti
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فراوانى و بسيارى و كثرت و افزونى . و بقيه و باقى مانده . و زايد و افزون و علاوه و بيشتر .

زيادگى

(
ziy dagi
) ا . پ . زياده‌گى و افزونى و بسيارى .

زياده

(
ziy de
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - و بيشتر و افزون و بيش . و زياده از آنچه : بيش از آنچه . و علاوه از آنچه . و زياده بر آنچه : بيش از آنچه . و زياده دادن : افزون دادن و بيش دادن . زياده شدن : افزون شدن و بسيار شدن و ترقى كردن و باليدن . و زياده كردن : افزون و اضافه كردن و علاوه نمودن . و بر وسعت افزودن . و بر قيمت افزودن . و باقى و زياده : كلمه‌ايست كه در فاضل حساب استعمال مىكنند .

زياده‌جو

(
ziy de - ju
) ص . پ . طمعكار و حريص .

زياده سر

(
ziy de - sar
) ص . پ . كسى كه بيشتر از قوهء خود معتقد به خود باشد و كار مهمى كه از عهدهء آن نتواند برآمد پيش گيرد و بانجام نرساند . و سركش و مغرور و خودپسند .

زياده‌سرى

(
ziy de - sari
) ا . پ . خودپرستى و خودبينى و سركشى و تكبر .

زياده‌طلبى

(
ziy de - talabi
) ا . پ . ميل فوق‌العاده . و آرزوى بىمناسبت و خواهش مفرط .

زياده‌گى

(
ziy de - gi
) ا . پ . افزونى و بسيارى و زيادتى .

زيادى

(
ziy di
) ا . پ . كثرت و فراوانى و بسيارى و افراط .

زيار

(
ziy r
) ا . ع . هر چيزى كه صلاح چيزى باشد . و رسنى كه ميان پاردم و سينه بند شتر كشند . و لبيشهء ستور .

زيار

(
ziy r
) و

زيارة

(
ziy rat
) ا . ع . كمان و قوس .

زيارة

(
ziy rat
) م . ع . زار زورا و زيارة . مر . زور .

زيارت

(
ziy rat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ديدار و ملاقات پادشاهان و بزرگان . و حج . و مسافرت بمشاهد متبركه . و كسب فيض از قبر منور آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و قبور ائمهء هدى سلام اللّه عليهم و تشرف در عتبات عرش درجات آنها .

زيارتگاه

(
ziy rat - g h
) ا . پ . محل زيارت . و قبر منور آن حضرت و قبور ائمهء هدى سلام اللّه عليهم . و جاى زيارت كردن .

زيارت نامه

(
ziy rat - n me
) ا . پ . آنچه را كه در وقت شرفيابى قبور متبركه از دعاهاى مأثور و جز آن قرائت مىكنند .

زيازى

(
zay zi
) ع . ج . زيزاءة .

زيازية

(
ziy ziyat
) ا . ع . گردون و چرخ .

زئاط

(
ze t
) ا . ع . زنگوله‌اى كه بر اسب و شتر آويزند .

زئاط

(
zeat
) م . ع . زاط زئاطا ( از باب فتح ) : سخت بانگ و فرياد كرد .

زياط

(
zey t
) م . ع . زاط زيطا و زياطا ( از باب ضرب ) : فرياد كرد و خروش نمود . و نيز زياط ( از باب مفاعلة ) : منازعه كردن . و اختلاف اصوات .

زياط

(
zayy t
) ا . ع . صياع و صيحه كننده و هنگامه ساز .

زياف

(
ziy f
) ع . ج . زيف .

زياف

(
zayy f
) ا . ع . شير بشه .