تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1797

مساهمون:

ص١٧٩٧
خوب . و باطل و دروغ . و سبك و سهل داشتن كسى را . و جنبش باد گياه تر شده را . و غورهء خرماى زرد و سرخ . و كبر و غرور و گردنكشى . و ناز و نازش .

زهو

(
zahv
) م . ع . زها الرجل زهوا ( از باب نصر ) : نازيد آن مرد و اين كم است و الاكثر زهى ( مجهولا ) . و زهاه الكبر : ناز نمود . و زها النخل : دراز شد آن خرما بن و صاحب غورهء رنگين گرديد . و زها البسر : رنگ گرفت غورهء خرما . و منه نهى عن البيع التمر حتى يزهو و روى حتى يزهى . و زها الغلام : جوان شد آن كودك . و زهت الشاة : پستان كرد گوسپند نزديك زادن . و زها السراب الشيئ : برداشت سراب آن چيز را و نمايان كرد . و زهت الابل : رفتند شتران بعد ورود يك شبا روز و يا دو شبا روز . و زهوتها انا : راندم آن را من ( لازم و متعدى ) . و زهت الناقة : در طلب گياه رفت آن ماده شتر پس از خوردن آب . و زها السراج : روشن كرد چراغ را . و زها بالسيف : درخشانيد تيغ را و اشاره كرد بدان و زهاه بالعصا : زد او را به چوب دستى . و زهاه بمأة رطل : اندازه كرد آن را ضد رطل . و زها النبت : رسيد آن كشت . و زهى لعينيك ( مجهولا ) : ظاهر و نمايان شد با روى خوش مر تو را . و كذا زها لعينيك ( معلوما ) . و زهت الريح : و زيد باد . و زهت الريح الشجرة : جنبانيد باد درخت را . و زهاه : استخفاف نمود او را و خوار شمرد . و ما ازهاه : چه متكبر است او .

زهو

(
zahv
) و (
zohv
) ا . ع . زردى غورهء خرما .

زهو

(
zohovv
) ا . ع . ترى و تازگى و درخش شكوفهء گياه .

زهو

(
zahu
) ا . پ . چرك گوش و سملاخ .

زهو

(
zohur
) م . ع . زهر السراج زهورا ( از باب فتح ) : روشن گرديد آن چراغ . و زهر القمر : درخشيد ماه . و كذا زهر الوجه . و زهرت النار : روشن گرديد آن آتش و بالا گرفت . و زهرت بك نارى كقولك و ريت بك زنادى يعنى قوت گرفت به تو آتش من و بسيار گرديد . و زهرت الشمس الابل : متغير گردانيد آفتاب شتران را . و زهر النبت : برآمد آن كشت .

زه و زاد

(
zeh - o - z d
) ا . پ . زن و فرزند و اهل و عيال . و نسل .

زهوطة

(
zahutat
) ا . ع . كلانى لقمه .

زهوطة

(
zahutat
) م . ع . زهوط زهوطة : لقمهء كلان خورد .

زهوف

(
zohuf
) م . ع . زهف زهوفا ( از باب فتح ) : خوار و حقير گرديد . و زهف للموت : نزديك بمرگ شد . و زهف فلان : دروغ گفت فلان . و هلاك گرديد فلان .

زهوق

(
zahuq
) ص . ع . باطل . و هلاك شونده .

زهوق

(
zahuq
) ا . ع . چاه دور تك . و راه بلند و فراخ در ميان كوه .

زهوق

(
zahuq
) م . ع . زهق العظم زهوقا ( از باب فتح ) : مغز آگنده شد استخوان . و زهق المخ : پر شد مغز . و زهق الباطل : نيست و ناپديد گرديد باطل . مر . زهق .

زهومة

(
zohumat
) ا . ع . باد گنده . و بوى ريم و چربش . و بوى گوشت چرب بر گشته بوى .

زهى

(
zehi
) پ . كلمهء تحسين يعنى خهى و چه خوش و چه خوب . و كلمهء افسوس يعنى آه و واه و دريغا . و زهى روى : چه خوش روى . و زهى سعادت : چه خوش سعادت و چه نيك اقبال و كامرانى .

زهى

(
zoh
) ا . ع . زهى الدنيا : آرايش دنيا و خوشنمائى آن .

زهيد

(
zahid
) ا . ع . اندك از هر چيزى . و تنگخو . و كم خور . و رودبار تنگ .

زهيدن

(
zahidan
) ف ل . پ . افتادن . و روان شدن . و چكيدن و تقطير شدن . و تراويدن . و بردن در قمار .

زهيدن

(
zehidan
) ف ل . پ . زائيدن .

زهير

(
zahir
) ص . ع . لاغرى بواسطهء بيمارى . و غمناك و دلگير .

زهير

(
zahir
) ا . پ . نام پهلوانى ايرانى .

زهير

(
zohayr
) ا . ع . از اعلام است . و نام شاعرى .

زهيراب

(
zahir b
) ا . پ . نام فرشته‌اى كه موكل بر زمين است .

زهيرية

(
zohayriyyat
) ا . پ . دهى در بغداد . و نام قبيله‌اى .

زى

(
zay
) ا . پ . جان . و حيات و زندگى . و روح و نفس . و معاش .

زى

(
zi
) ا . پ . حد و اندازه . و سوى و طرف و جانب و كنار . و ساحل . و نزد و نزديك . و جاى پا و قدم . و سرشت . و زنده . و زندگى . و روح و نفس . و از زى خود : از حد و اندازهء خود . و زى سپاهان : جانب اصفهان . و زى فلان : نزديك فلان و سوى فلان .

زى

(
zi
) پ . كلمه‌اى در تحسين و افسوس استعمال مىگردد مانند زهى .

زى

(
zi
) پ . كلمهء امر از زيستن . و دير زى : كلمهء دعا يعنى بسيار بمان و پيوسته زنده باش .