هيئت دم تنين الفلك . و ذنب الثعلب :
گياهى كه بدم روباه ماند . و ذنب الخيل :
گياهى . و ذنب السبع : نيز گياهى . و ذنب العين : ماق اصغر . و دنبالهء چشم . و ذنب الفار : بار تنگ و لسان الحمل . و ذنب الفرس : ستارهاى كه بدم اسب ماند . و ضرب فلان بذنبه يعنى ايستاد فلان و ثابت گرديد . و ركب ذنب البعير : ببهرهء ناقص و ناتمام راضى و خشنود گرديد . و ركب ذنب الريح : پيشى گرفت و كسى به او نرسيد .
ذنب
(
zonob
) ا . ع . ج . ذنوب .
ذنبات
(
zanab t
) ا . ع . ذنبات الناس :
مردم كم پايه . و حواشى و خدم . و سپس روندگان .
ذنبان
(
zanab n
) ا . ع . يك قسم گياهى كه بارزن ماند .
ذنبانة
(
zanab nat
) ا . ع . واحد ذبان يك دانه از آن گياه .
ذنبب
(
zonbob
) ا . ع . گاو دشتى .
ذنبة
(
zanabat
) ا . ع . ذنبة الوادى :
جاى منتهاى سيل وادى . و ذنبة الدهر :
اواخر زمانه .
ذنبى
(
zenebb
) و (
zonobb
) ا .
ع . دنب و ذنب .
ذنذن
(
zenzen
) و (
zonzon
) ا . ع .
عطف پيراهن و يا جامهء ديگر . ج : ذناذن .
ذنن
(
zanan
) م . ع . ذنن فلان ذننا ( از باب سمع ) : و ذن ذنينا ( از باب ضرب ) : آب تنك از بينى فلان روان گرديد .
و انه ليذن ( از باب ضرب ) : بهدرستى كه او هلاك شونده است از نهايت پيرى و يا از بيمارى و يا سست مىرود . و هويذن فلانا على حاجته : او از فلان حاجت خود مىخواهد و سؤال مىكند . و ما زال يذن فى تلك الحاجة : همواره در جستجوى حاجت خود بوده تا آنكه بر برآوردن آن پيروزى يافت .
ذنوب
(
zanub
) ا . ع . اسب دراز دم بسيار موى . و روز بسيار بد . و دول بزرگ .
و دول پر آب . و دولى كه نزديك پرى باشد ( يذكر و يونث ) . و حظ و بهره و نصيب ( يذكر ) .
قوله تعالى :
فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوباً مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحابِهِمْ .
و گوشت پائين پشت . و گوشت سرين . و گوشت سرسرين .
و سرين . و قبر و گور . ج : اذنبة و ذنائب و ذناب و ذنب .
ذنوب
(
zonub
) ع . ج . ذنب .
ذنوبات
(
zonub t
) ع . ج . ذنوب . و ج ج . ذنب .
ذنوبان
(
zonub ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو پشت . و دو گوشت پارهاى كه ميان سرين و هر دو كنار پشت است .
ذنيباء
(
zonayb '
) ا . ع . يك قسم دانهاى كه در گندم است و گندم را از آن پاك مىكنند .
ذنيبى
(
zonaybiyy
) ا . ع . يك قسم پارچهء مخططى .
ذنين
(
zanin
) ا . ع . آب بينى . و آب بينى تنك . و آب بينى روان .
ذنين
(
zanin
) م . ع . ذن ذنينا . مر .
ذنن .
ذو
(
zu
) ا . ع . صاحب . و خداوند و تثنيهء آن : ذوا و ذوى و جمع : ذووا و ذوون و ذوى و مؤنث آن : ذات و تثنيهء مونث : ذواتا و جمع آن : ذوات و هو لازم الاضافة فان وصفت به نكرة اضفته الى نكرة و ان وصفت به معرفة اضفته الى المعرف بالالف و اللام و لا يجوز ان تضيفه الى مضمر و لا الى زيد و ما اشبهه فى العلمية تقول : جاءنى رجل ذو مال . و هذه امرأة ذات مال و مررت برجل ذى مال و برجال ذوى مال و بنسوة ذوات مال و هكذا فى النصب . و گاه بمعنى الذى باشد مانند انا ذو عرفت و انا ذو سمعت و هذه امرأة ذو قالت كذا فتكون ناقصة مبنية لا تظهر فيها اعراب كما فى الذى و يستوى فيها الجمع و التثنية و التذكير و التأنيث . و ذو الثدية : لقب مردى كه نافع نام داشت . و ذو الجلال : صاحب جاه و جلال و بزرگوار . و ذو الجوشن :
لقب شرحبيل پدر شمر كه قاتل حضرت سيد - الشهدا حسين بن على بن ابي طالب عليهما السلام بود و انما لقب بذى الجوشن لان صدره كان ناتيا . و ذو الحاسة : صاحب حس و دريافت . و ذو الحجة : ماه دوازدهم از سال تازيان . و ذو الحركة : جنبان و متحرك . و ذو الحوت : يونس پيغمبر .
و ذو الحيوة : زنده و داراى زندگانى . .
ذو الخويصرة : لقب مردى از خوارج كان صحابيا و هو الذى قال لرسول اللّه صلى اللّه عليه و آله اعدل فقال ويحك و من يعدل اذا لم اعدل . و ذو ذوابة : ستارهء گيسودار .
و ذو الشهادتين : لقب خزيمة بن ثابت صحابى شهد بدرا و ما بعدها و كان مع على يوم صفين فلما قتل عمار بن ياسر جرد سيفه فقاتل حتى قتل رضى اللّه عنه . و ذو الفقار : نام شمشير آن حضرت است صلى اللّه عليه و آله اعطاء عليا سمى لانه كان فى وسطه خط فى طوله فشبه بفقار الظهر . و ذو فنون : دانشمندى كه از همهء علوم اطلاع داشته باشد . و ذو القدر :
قادر و توانا و قوى . و ذو القربى :
خويشاوند . و ذو القعدة : ماه يازدهم از سال تازيان . و ذو المنن : از اسماى الهى .
و ذو وجهتين : داراى دو معنى .
ذوا
(
zov
) ا . ع . تثنيهء ذو . مر . ذو .