ذهل
(
zahl
) و (
zohl
) ا . ع . ذهل من الليل : ساعتى از شب . و جاء فلان بعد ذهل من الليل اى بعد هدء . و كذلك ذهل من الليل و بعد ذهل .
ذهل
(
zohl
) ا . ع . درختى كه آن را بشام نيز گويند .
ذهلول
(
zohlul
) ا . ع . اسب نجيب نيكو رفتار .
ذهن
(
zehn
) و (
zahan
) ا . ع . فهم و دانست و عقل و دريافت و ياد داشت قلب و زيركى و تيزى خاطر . ج : اذهان .
ذهن
(
zahn
) م . ع . ذهنى عنه ذهنا ( از باب نصر ) : فراموش گردانيد من را از آن و مشغول كرد . و نيز ذهن : غالب آمدن كسى را در تيزى خاطر و حفظ قلب .
ذهن
(
zehn
) ا . ع . شحم و چربى و پيه .
و قوت و توانائى . ج . اذهان .
ذهن
(
zehn
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ادراك و فرور و فرورد و فراست و عقل و دانست و هوش و دريافت و فهم . و زيركى .
و باطن . و ذهن كشتى : بجا ماندن كشتى از جهة نبودن باد . و تيز ذهن : با هوش و تيز خاطر .
ذهن نشين
(
zehn - necin
) م ف . پ .
در ياد ماندگى . و مرتكز در ذهن و در ياد . و مقدر و مضمر .
ذهنى
(
zehni
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - يقين و بطور اطمينان . و مرتكز در ذهن . و در ياد ماندگى .
ذهو
(
zahv
) م . ع . ذها ذهوا ( از باب نصر ) : بزرگوار نمود خود را . و گردنكشى كرد .
ذهوب
(
zahub
) ا و ص . ع . نام زنى .
و رونده و در گذرنده .
ذهوب
(
zohub
) ا . ع . ج . ذهب .
ذهوب
(
zohub
) م . ع . ذهب ذهابا و ذهوبا و مذهبا . مر . ذهاب .
ذهول
(
zohul
) م . ع . ذهل ذهلا و ذهولا . مر . ذهل .
ذهول
(
zohul
) ا . ع . غفلت و فراموشى .
ذهولة
(
zohulat
) ا . ع . بىخبرى و غفلت و بىپروائى و فراموشى .
ذهيب
(
zahib
) ص . ع . زراندود .
ذهين
(
zahin
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دانا و بافراست و هوشيار و زيرك .
و توانا .
ذى
(
zi
) ع . مؤنث ذا يعنى اسم اشارهاى كه بدان بمؤنث اشاره كنند يعنى اين زن و نيز بمعنى ذو يعنى صاحب و مالك و خداوند .
مر . ذو . و ذى بال : توانا و قادر و زبر دست و بزرگوار . و ذى الجلال : صاحب جاه و جلال . و ذى الحجة : ماه دوازدهم از سال تازيان . و ذى القعدة : ماه يازدهم از سال تازيان . و جاء من ذى نفسه :
او بميل خود آمد .
ذى
(
zi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دارا و خداوند و صاحب و هميشه بطور تركيب استعمال مىشود مانند ذى جاه يعنى صاحب جاه و رتبهء بلند . و ذى حق : داراى حق و محق و صاحب حق . و ذى روح : داراى روح و داراى حيوة حيوانى . و ذى شان : داراى لياقت و شرافت و مشهور ببزرگوارى و عظمت .
و ذى قيمت : گران مايه و پربها . و ذى هوش : هوشيار و دانا و عاقل .
ذيا
(
zayy
) ا . ع . مصغر ذا درصورتىكه اسم اشاره باشد .
ذياء
(
zayy '
) ع . اسم اشاره بمعنى اين و بدين طريق .
ذئاب
(
ze b
) ع . ج . ذئب .
ذيابيطس
(
zi bitos
) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - بيمارى دولاب .
ذياج
(
ziy j
) م . ع . ذايجه ذياجا :
نديمى كرد او را .
ذياد
(
ziy d
) م . ع . ذاد ذودا و ذيادا . مر . ذود .
ذئار
(
ze r
) و
ذيار
(
ziy r
) ا . ع .
سرگين خاك آميخته كه بر پستان ماده شتر مالند تا بچه از آن شير نمكد . مر . ذيرة .
ذياك
(
zayy ka
) ا . ع . مصغر ذاك .
ذيال
(
zayy l
) او ص . ع . فرس ذيال :
اسب دراز دم . و نيز ذيال : مرد دراز بالاى دراز دامن خرامان بناز . و ذيال الذنب :
حيوانى كه دمش بر زمين كشيده مىشود . و ابو ذيال : گاو نر .
ذيالة
(
zayy lat
) ا . ع . سوزن نخ شده .
ذيالك
(
zayy leka
) ا . ع . مصغر ذلك .
ذيان
(
zayy n
) ا . ع . مصغر ذا هرگاه اسم اشاره باشد .
ذيائك
(
zayy eka
) ا . ع . مصغر ذائك .
ذيب
(
zayb
) ا . ع . عيب .
ذئب
(
ze'b
)
ذيب
(
zib
) ا . ع . گرگ .
و سگ وحشى . و خانهء خرد . ج : اذؤب و ذئاب و ذؤبان . و داء الذئب : گرسنگى .
و اظفار الذئب : چند ستارهء خرد در پيش ذئبان .
ذئبان
(
ze'b n
) ا . ع . باقى مو و باقى پشم بر گردن و لب شتر .
ذئبان
(
ze'b ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو ستاره است ما بين عوائذ و فرقدان .
ذيبان
(
zib n
) ا . ع . باقى موى . يا پشم و موى بر گردن شتر و يا اسب .
ذئبة
(
ze'bat
) ا . ع . مؤنث ذئب كه گرگ ماده باشد . و موى پيشانى . و آزارى كه در گلوى شتر عارض شود . و گشادگى ميان دو پهلوى پالان و زين . و چيزى كه زير مقدم ملتقاى دو كوههء زين باشد و مىگزد فرود سر كتف ستور را .