تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1772

مساهمون:

ص١٧٧٢
طرف و آن طرف براى سود و فايده بردن . الحديث : نهى عن كسب الزمارة .

زماروغ

(
zam ruq
) و (
zom ruq
) ا . پ . سماروغ و غارچ .

زمازم

(
zom zem
) ص . ع . ماء زمازم : آب فراوان و بسيار .

زمازم

(
zom zem
) ا . ع . نام چاهى در نزديكى خانهء كعبه كه زمزم نيز گويند .

زمازير

(
zam zir
) ص . ع . منقبض و ترنجيده . يق : لحمة زمازير .

زماع

(
zam '
) و (
zem '
) م . ع . زمع زمعا و زماعا و زماعا ( از باب سمع ) : شتاب زده گرديد . و نيز زماع و زماع : باثبات عزم بودن و استوارى راى داشتن . و در گذرنده بودن در امور و بازماع ( بكسر ) اسم است در همهء معانى مذكوره .

زماع

(
zem '
) ع . ج . زمع . و ج ج . زمعة .

زماعة

(
zamm at
) ا . ع . كون .

زمال

(
zam l
) و (
zem l
) م . ع . زمل زمالا و زمالا ( از باب نصر و ضرب ) : لنگان بر يك پهلو دويد .

زمال

(
zem l
) ا . ع . لنگى شتر . و لفافهء توشه‌دان . ج : زمل و ازملة .

زمال

(
zem l
) م . ع . زمل زملا و زمالا و زملانا ( از باب نصر ) : از نشاط لنگان لنگان راه رفت .

زمال

(
zomm l
) و

زمالة

(
zomm lat
) ا . ع . مرد ترسوى سست و ضعيف .

زمالق

(
zom leq
) ص . ع . كسى كه پيش از دخول انزال كند .

زمام

(
zem m
) ا . ع . مهار . و رشته‌اى كه در بينى شتر بندند و بر وى مهار بندند . ج : ازمة . و زمام النعل : دوالى كه بر نعل بندند .

زمام

(
zam m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عنان و لگام و مهار . و زمام اختيار : ضبط و ربط و جلوگيرى از نفس .

زمام

(
zomm m
) ا . ع . هر علف بلندى .

زمامخ

(
zam mex
) ع . ج زامخ .

زمان

(
zam n
) ا . پ . موت و مرگ و اجل .

زمان

(
zam n
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وقت و هنگام و مدت . و عمر و زندگانى . و فرصت . و عهد و عصر . و عالم . و آسمان . و زمانه و روزگار و جهان . و بخت و نصيب . و سرنوشت و قضا و قدر . و زمان استقبال : هنگام آينده . و زمان پيشين : هنگام گذشته و هنگامى پيش از اين هنگام . و زمان حال : الان و همين هنگام . و زمان ماضى : هنگام گذشته و مدتى پيش از اين هنگام . و زمان و زمين : آسمان و گيتى و زمين و عالم . و پادشاه زمان : پادشاه عصر .

زمان

(
zam n
) ا . ع . روزگار . و وقت اندك و يا بسيار . ج : ازمنة و ازمان و ازمن . و بر جاى ماندگى .

زمانة

(
zam nat
) ا . ع . حب و دوستى . و بر جاى ماندگى . و آفتى در حيوانات . و از اعلام است .

زمانة

(
zam nat
) م . ع . زمن زمنا و زمنة و زمانة . مر . زمن .

زمان زمان

(
zam n - zam n
) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ساعت بساعت و هنگامى پس از هنگام .

زمان سير

(
zam n - sayr
) ص . پ . مسافر شتاب‌زده و تندرو .

زمانكى

(
zam naki
) م ف . پ . زمان كمى و اندك وقتى .

زمانه

(
zam ne
) ا و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - وقت و هنگام . و عصر و دور . و دنيا و عالم . و روزگار . و بخت و طالع . و گردش افلاك . و زمانهء حال : وقت حاضر و همين حالا .

زمانه‌ساز

(
zam ne - s z
) ص . پ . كسى كه موافق و سازگار با روزگار باشد . و منافق و متقلب .

زمانه‌سازى

(
zam ne - s zi
) ا . پ . نفاق و ريا و دو رنگى . و احتياج . و ضرورت . و درماندگى .

زمانه موافق

(
zams ? ne - mov feq
) ص . پ . خوش‌وقت و خوش‌بخت .

زمانى

(
zam ni
) ص . پ . دنيوى و روزگارى . و منسوب به دنيا و روزگار . و فانى و ناپايدار .

زمانى

(
zam ni
) م ف . چند هنگامى .

زمانيان

(
zam niy n
) ا . پ . جهانيان و خلايق و خلق اين عالم .

زمانئذ

(
zam nazen
) ا . ع . در آن زمان . و زمانى كه . و آن‌وقت .

زمانى كه

(
zam ni - ke
) م ف . پ . هنگامى كه و وقتى كه و در آن‌وقت كه .

زماورد

(
zom vard
) ا . ع . طعامى كه از تخم مرغ و گوشت ترتيب دهند .

زماهن

(
zam han
) ا . پ . آهن سخت . و زحمت بيهوده . و كار پست و سختى كه براى كسى سودى ندهد .

زمپود

(
zampud
) ا . پ . زنبور .

زمت

(
zommat
) ا . ع . يك نوع مرغى كه رنگ برنگ مىگردد .

زمترا

(
zamatr
) ا . پ . بلغت زند تمسخر و ريشخند .

زمج

(
zamj
) ا . پ . زاج . و صمغ . و زمج بلور : زاج سفيد .

زمج

(
zamj
) م . ع . زمج القربة زمجا ( از باب نصر ) : پر كرد مشك را . و زمج