تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1745

مساهمون:

ص١٧٤٥
سياحت بلاد نكند و سفر ننمايد .

زحلة

(
zohalat
) ص . ع . امراة زحلة : زنى كه از كار دور باشد و گرد آن نگردد .

زحلفة

(
zahlafat
) م . ع . زحلفه زحلفة : غلطانيد آن را و دور كرد . و زحلف الاناء : پر كرد آوند را . و زحلف لفلان الفا : داد فلان را هزار . و زحلف فى الكلام : شتابى كرد در سخن .

زحلق

(
zehleq
) ا . ع . باد سخت و تند .

زحلقة

(
zahlaqat
) م . ع . غلطانيدن و چرخ دادن و گردانيدن .

زحلكة

(
zahlakat
) م . ع . زحلكه زحلكة : غلطانيد آن را .

زحلوط

(
zohlut
) ا . ع . مرد ناكس و فرومايه .

زحلوفة

(
zohlufat
) ا . ع . جاى لغزان از بالا بنشيب كه كودكان بر وى بلغزند . و جاى نشيب تابان و هى لغة اهل العالية . و جانوركى كوچك كه بر پاى مىرود و بمورچه ماند . ج : زحالف و زحاليف .

زحلوقة

(
zohluqat
) ا . ع . زحلوفة يعنى جاى لغزيدن كودكان از بالا بنشيب و هى لغة تميم . ج : زحالق و زحاليق . و گور و قبر . و بانوج چوبين كه آن را با جاى بلند نهند و بر هر دو طرف آن جماعت كودكان نشينند و هرگاه يكى از دو طرف آن از جهة گرانى ميل بافتادن كند همه بآواز بلند گويند الا خلوا الاخلوا .

زحلوكة

(
zohlukat
) ا . ع . جاى لغزيدن كودكان از بالا بنشيب و به فارسى رمژك گويند . ج : زحاليك .

زحلول

(
zohlul
) ا . ع . جاى صاف و لغزان و نرم و تنگ .

زحليل

(
zehlil
) ا . ع . دور از جاى خود . و جاى تنگ و لغزان . و شتاب .

زحم

(
zahm
) ا . ع . مردم فراهم شده . وام مردى .

زحم

(
zahm
) م . ع . زحمه زحما و زحمة ( از باب فتح ) : دفع نمود او را و التاء فى الزحمة لتانيث المصدر . و زحم زيد ( مجهولا ) : رانده شد زيد . و زحم القوم بعضهم بعضا زحما : انبوهى كردند آن گروه .

زحم

(
zohm
) ا . ع . مكهء معظمه . و كذا ام الزحم .

زحمة

(
zahmat
) ا . ع . انبوهى . و زحمة الولادة : رطوباتى كه با بچه از شكم مادر برآيد .

زحمة

(
zahmat
) م . ع . زحم زحما و زحمة . مر . زحم .

زحمت

(
zahmat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هنگامه و گيرو دار . و تصديع . و آزردگى و رنج و بيمارى تن و يا روح . و درد و آزار و محنت و عذاب . و زخم و جراحت . و مشقت و ايذاء و اذيت . و زحمت فرنگ : بيمارى فرنگ . و زحمت دادن : تصديع دادن و آزردن و آزار دادن و ضرر رسانيدن و ستم كردن و اذيت كردن و جفا كردن . و زحمت كشيدن : مشقت كشيدن و محنت كشيدن و متحمل آزار و رنج شدن و تحمل محنت و مشقت كردن و زياده از قدرت و قوت خود كارى كردن و رنج بردن و ستم كشيدن .

زحمت‌كش

(
zahmat - kac
) ص . پ . ستم كش و رنجبر .

زحمتى

(
zahmati
) ص . پ . منسوب و متعلق به زحمت .

زحمرة

(
zahmarat
) م . ع . زحمر القربة زحمرة : پر كرد مشك را .

زحموك

(
zohmuk
) ا . ع . گياهى كه كشوثاء نيز گويند . ج : زحاميك .

زحن

(
zahn
) م . ع . زحن زحنا ( از باب فتح ) : درنگ كرد . و زحن فلانا عن مكانه : دور كرد فلان را از جاى خود .

زحن

(
zahn
) و (
zohan
) ص . ع . مرد كوتاه بالا .

زحنة

(
zahnat
) ا . ع . گرماى شديد . و قافله با بار و توابع خود .

زحنة

(
zohnat
) ا . ع . خم وادى و پيچ آن .

زحنة

(
zohanat
) ص . ع . زن كوتاه بالا .

زحنففة

(
zahanfafat
) ص . ع . آنكه هر دو پى پاشنهء آن در رفتن بر همديگر خورد . و آنكه بر زمين غيژد و كون سره كند .

زحنقف

(
zananqaf
) ص . ع . آنكه بر زمين غيژد . و آنكه هر دو پى پاشنهء آن در رفتن بر همديگر زند .

زحوب

(
zohub
) م . ع . زحب اليه زحبا و زحوبا ( از باب فتح ) : نزديك او گرديد .

زحوف

(
zahuf
) ص . ع . شتر مادهء سپل كشان در رفتن از جهة ماندگى .

زحوف

(
zohuf
) ا . ع . ج . زحف .

زحوف

(
zohuf
) م . ع . زحف اليه زحفا و زحوفا . مر . زحف .

زحوك

(
zohuk
) م . ع . زحك زحكا و زحوكا . مر . زحك .

زحول

(
zahul
) ص . ع . ماده شترى كه چون بر حوض آيد رائد بر رويش زند و از اين جهة روى بگرداند از آب پس همواره از آبخور بر حذر و بر كنار باشد . و عقبة زحول : پشتهء دور و بلند .

زحول

(
zohul
) م . ع . زحل عن مكانه زحولا ( از باب فتح ) : دور گرريد از جاى خود و يكسو شد . و زحلت الناقة :