تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1747

مساهمون:

ص١٧٤٧
زخم ناخن : ريشى كه از اثر ناخن و خراش آن پديد آمده . و رقزم منجمان . و چشم زخم : صدمه‌اى كه از چشم بد عارض گردد . و نگاه شوخ . و باصطلاح نردبازان يك زخم تك خال را گويند و دو يك زخم دو تك خال .

زخم

(
zaxm
) م . ع . زخمه زخما ( از باب فتح ) : سخت راند آن را .

زخم

(
zaxam
) م . ع . زخم اللحم زخما ( از باب سمع ) : تباه شد و گنديد گوشت .

زخم

(
zaxem
) ص . ع . گنديدهء تباه شدهء فاسد گشته .

زخماء

(
zaxm '
) ص . ع . زن گنده بو .

زخم آزماى

(
zaxm - zm y
) ص . پ . مكرر زخم خورده .

زخم بنا

(
zaxm - ban
) ا . پ . تعمير بنا .

زخمة

(
zaxamat
) ا . ع . بوى چربش تباه شده . يق . فيه زخمة . او خاص بلحم السبع .

زخم خورده

(
zaxm - xorde
) و

زخم چين

(
zaxm - cin
) ص . پ . مجروح و آنكه جراحت بر وى وارد آمده باشد و زده شده .

زخمدار

(
zaxm - d r
) ص . پ . مجروح و مضروب و زده شده .

زخم رس

(
zaxm - ras
) ص . پ . جارح و نافذ .

زخم زده

(
zaxm - zade
) ص . پ . مجروح و زده شده .

زخم زن

(
zaxm - zan
) ص . پ . جارح . و نافذ .

زخم كار

(
zaxm - k r
) ا . پ . تعمير بنا و زخم بنا .

زخمكارى

(
zaxm - k ri
) ا . پ . جراحت مهلك و كشنده .

زخمناك

(
zaxm - n k
) ص . پ . مجروح و مضروب و داراى زخم .

زخمه

(
zaxme
) ا . پ . مضراب و آلتى كه سازنده‌ها بدان ساز نوازند .

زخمى

(
zaxmi
) ا . پ . مجروح و زخمدار .

زخناره

(
zaxn re
) ا . پ . زخاره و زختاره و شاخ درخت .

ز خود

(
zexod
) م ف . پ . بىخود و بيهوش . و ز خود شدن : بيهوش شدن و از خود رفتن و مدهوش گشتن و بيحس گشتن .

زخور

(
zoxur
) م . ع . زخر زخرا و زخورا . مر . زخر .

زخور

(
zaxur
) ص . ع . نبات زخور : گياه تازهء بهم پيچيدهء آبدار .

زخورى

(
zaxuriyy
) ص . ع . نبات زخورى : گياه تازهء بهم پيچيدهء آبدار . و و كلام زخورى : سخن متكبرانه .

زخومة

(
zaxumat
) ص . ع . زن گنده بو و زخماء .

زخون

(
zaxun
) ا . پ . كبر و غرور و خود بينى .

زخيخ

(
zaxix
) م . ع . زخ زخا و زخيخا . مر . زخ .

زخيف

(
zaxif
) م . ع . زخف زخفا و زخيفا . مر . زخف .

زد

(
zad
) پ . ح م . زدن . وا . لطمه و ضرب و صدمه و مشت و كوب . و نبرد و جنگ و كار زار و پيكار و رزم . و زد و خورد : جنگ و مجادله و محاربه . و زد و كوب : جنگ و نبرد .

زدا

(
zed
) ص . پ . زداينده و پاكيزه كننده . و صيقلى كننده . و محو نمايندهء زنگ و چرك و جلا دهنده . و برطرف‌كننده و دفع كننده و هميشه اين كلمه بطور تركيب استعمال مىگردد . مانند ظلمت زدا يعنى دفع‌كنندهء تاريكى و ظلمت كه مراد آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و سلم باشد . و غم زدا يعنى بر طرف نمايندهء غم و الم . و زدا كرن : صيقل كردن و جلا دادن .

زدانيدن

(
zad nidan
) ف م . پ . سبب زدن شدن و زدن فرمودن .

زداى

(
zed y
) پ . ح م . زداييدن . و ص . پاكيزه‌كننده و صاف نماينده و جلا دهنده و زداينده .

زدايانيدن

(
zed y nidan
) ف م . پ . زدودن كنانيدن و زداييدن فرمودن .

زداينده

(
zed yande
) افا . پ . صيقل كننده و صيقل‌گر و جلادهنده .

زداييدن

(
zed yidan
) ف م . پ . پاك كردن و پاكيزه ساختن و صاف كردن و جلا دادن و زدودن .

زدب

(
zedb
) ا . ع . حصه و بهرهء از چيزى ج : ازداب .

زدر

(
zadr
) ا . ع . سينه ( لغة فى الصدر ) .

زدر

(
zadr
) م . ع . بازگشتن ( و الفعل من نصر ) . و منه قوله تعالى :
يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ أَشْتاتاً
فى قرائة اى يصدر .

زدر

(
zadar
) م ف . پ . بالا و فوقانى و زير .

زدر

(
zedar
) ص و م ف . پ . لايق و سزاوار و درخور . و نيز مخفف ازدر .

زدع

(
zad '
) م . ع . گائيدن ( و الفعل من فتح ) . يق : زدع المراة اى جامعها .

زدق

(
zedq
) م . ع . لغة فى الصدق . يق : انا ازدق منه اى اصدق .

زدگى

(
zadagi
) م . پ . صدمه و ضرب و كوب و ضربه و مشت .

زدن

(
zadan
) ف ل و م . پ . وارد آوردن
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1747 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )