تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1743

مساهمون:

ص١٧٤٣

زجاء

(
zaj '
) ا . ع . روانى كار و نفاذ در آن .

زجاء

(
zajj '
) ص . ع . مؤنث ازج ، شتر مرغ مادهء دراز گام . و زن باريك و كشيده ابرو . و ابروى باريك و كشيده . ج : زج .

زجاج

(
zej j
) ا . ع . ج . زج . و زجاج الفحل : دندان نيش شتر .

زجاج

(
zoj j
) و (
zaj j
) و (
zej j
) ا . ع . آبگينه و شيشه .

زجاج

(
zajj j
) ا . ع . آبگينه ساز . و ابو اسحق زجاج : از علماى نحو است .

زجاجة

(
zoj jat
) ا . ع . واحد زجاج . و قنديل . قوله تعالى :
الْمِصْباحُ فِي زُجاجَةٍ .

زجاجه

(
zoj je
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شيشه و پيالهء بلور . و زجاجهء مى ناب : شيشهء شراب خالص .

زجاجى

(
zoj ji
) ص . پ . منسوب بزجاج يعنى آبگينه گين . و قصر زجاجى : عمارت بلور .

زجاجى

(
zoj jiyy
) ا . ع . آبگينه فروش و بلور فروش .

زجاجى

(
zajj jiyy
) ص . ع . منسوب بزجاج كه آبگينه ساز باشد .

زجال

(
zaj l
) ا . پ . عنكبوت .

زجال

(
zajj l
) ا . ع . حمام الزجال : كبوترى كه آن را از دور رها كرده باشند .

زجبة

(
zojbat
) ا . ع . كلمه . يق : ما سمعت منه زجبة اى كلمة .

زجج

(
zajaj
) ا . ع . درازى و باريكى ابرو .

زجج

(
zojoj
) ا . ع . خران رام . و نيزه هاى كوتاه . و چوب دستيها . و آلات جنگ و پيكان .

زججة

(
zejajat
) ع . ج . زج .

زجح

(
zajh
) م . ع . زجحه زجحا ( از باب فتح ) : خراشيد آن را .

زجر

(
zajr
) م . ع . زجره زجرا ( از باب نصر ) : باز داشت او را و منع نمود . و زجر الكلب و به : باز داشت آن سگ را و راند . و زجر البعير : از پس راند آن شتر را . و زجرت الناقة بما فى بطنها : انداخت آن ماده شتر آنچه در شكمش بود . و نيز زجر : فالگوئى كردن بمرغان و بانگ بر زدن بر آنها . يق : زجر الطائر اذا تفاعل به بان يكون كذا و كذا . و نيز فالگوئى كردن بستارگان و جز آن . و بانگ بر زدن بر ستور تا تيز رود .

زجر

(
zajr
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ايذا و اذيت و ضرب و شكنجه و كتك . و سرزنش . و سياست . و جور و ستم و زور . و تهديد .

زجر

(
zajr
) و (
zajar
) ا . ع . تفأل و فالگوئى بمرغان . و يك نوع ماهى بزرگ . ج : زجو .

زجل

(
zajl
) م . ع . زجله و به زجلا ( از باب نصر ) : انداخت آن را و راند . و لعن الله اما زجلت به اى ولدته . و زجله بالرمح : با آهن بن نيزه زد او را . و زجل الحمام : رها كرد آن كبوتر را از دور . و زجل الماء فى رحمها : ريخت منى را در زهدان آن .

زجل

(
zajal
) ا . ع . صوت و آواز . و بازى و لعب . و نشاط و طرب و بلندى آواز .

زجل

(
zajal
) م . ع . زجل زجلا ( از باب سمع ) : بلند كرد آواز را . و بازى نمود و نشاط كرد .

زجل

(
zajel
) ص . ع . مرد بلند آواز . و بيت زجل : خانه‌اى كه باد در آن بسيار بانگ كند . و سحاب زجل : ابر با بانگ و رعد .

زجل

(
zojal
) ع . ح . زجلة و زجلة .

زجلاء

(
zajl '
) ص . ع . ناقة زجلاء : ماده شتر تيز رو .

زجلة

(
zajlat
) و (
zojlat
) ا . ع . آواز مردم . و جماعت خواه از مردم باشد و يا جز آن . ج : زجل .

زجلة

(
zojlat
) ا . ع . پوستكى كه ميان دو چشم است . و حالت و اثر . و اندك از چيزى . و پارهء از هر چيز . ج : زجل .

زجم

(
zajm
) م . ع . شنيدن سخن خفى و نرم . و نرم گفتن سخن ( و الفعل من نصر ) . يق : سكت فماز جم به حرف اى ما نبس .

زجم

(
zojjam
) ا . ع . يك نوع مرغى .

زجمة

(
zajmat
) ا . ع . رطوباتى كه با بچه از شكم مادر برآيد .

زجمة

(
zajmat
) و (
zojmat
) ا . ع . كلمهء نرم و خفى و سخن آهسته و سرگوشى . يق : ما سمعت له زجمة اى نبسته . و كلمه . و قدرى . و چيزى . يق : ما يعصيه زجمة اى كلمة . و كذا ما سمعت زجمة و ما يعصيه زجمة .

زجمول

(
zajmul
) ا . پ . حبه‌اى دوائى كه تخم كشوت نيز گويند .

زجن

(
zajn
) ص . ع . مرد خرد و كوتاه بالا .

زجن

(
zajn
) م . ع . ديرى كردن . و دير شدن . و بىجا نهادن .

زجنة

(
zajnat
) ا . ع . سخن آهسته و خفى و نرم . و كلمه . و بيشتر در نفى استعمال كنند . يق : ما سمعت له زجنة اى كلمة و نبسة .

زجنجل

(
zajanjal
) ا . ع . آئينه .

زجو

(
zajv
) و (
zojovv
) م . ع .