تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1744

مساهمون:

ص١٧٤٤
زجا زحوا و زجا زجوا و زجوا و زجاء . مر . زجاء .

زجور

(
zajur
) ا . ع . ماده شترى كه به چشم بشناسد و ببوى كردن ناشناسا گردد . و ماده شترى كه شير ندهد تا زجر كرده نشود . و ماده شترى كه بچهء ديگر را بوى كند و شير ندهد .

زجور

(
zojur
) ع . ج . زجر و زجر .

زجول

(
zajul
) ص . ع . عقبة زجول : پشتهء دور و بلند .

زجوم

(
zajum
) ا . ع . كمان سست آواز . و ديوانگى . و ماده شتر بدخلق كه بر بچهء غير مهربان نشود و بوى كند و وحشت گيرد .

زجه

(
zaje
) و

زچه

(
zace
) ا . پ . زنى كه تازه زائيده باشد و از روز اول زائيدن تا چهل روز آن را به اين نام مىنامند .

زچگى

(
zacagi
) ا . پ . وضع حمل .

زح

(
zahh
) م . ع . زحه زحا ( از باب نصر ) : دور كرد آن را از جايش و راند . و زود كشيد آن را .

زحار

(
zeh r
) م . ع . زاحره مزاحرة و زحارا . مر . مزاحرة .

زحار

(
zoh r
) ا . ع . علتى مر شتران را .

زحار

(
zoh r
) و

زحارة

(
zoh rat
) م . ع . آواز و دم سرد و ناله برآوردن . و سخت روان شدن شكم . و پيچاك شكم كه خون بر آرد . ( و الفعل من فتح و ضرب كالزحير ) .

زحار

(
zahh r
) ص . ع . كسى كه ناله مىكند و سخت نفس مىزند .

زحاف

(
zeh f
) ا . ع . باصطلاح عروض افتادن در شعر حرفى ميان دو حرف پس يكى به ديگرى نزديك شود .

زحالف

(
zah lef
) ا . ع . جانوران كوچكى كه بر پاى مىروند و بمورچه مانند .

زحالف

(
zah lef
) و

زحاليف

(
zah lif
) ع . ج . زحلوفة .

زحالق

(
zah leq
) و

زحاليق

(
zah liq
) ع . ج . زحلوقة .

زحام

(
zeh m
) ا . ع . جماعت و انبوه . و كثير الزحام : بسيار انبوه .

زحام

(
zeh m
) م . ع . زاحم مزاحمة . و زحاما . مر . مزاحمة .

زحاميك

(
zah mik
) ع . ج . زحموك .

زحب

(
zahb
) م . ع . زحب زحبا و زحوبا . مر . زحوب .

زحر

(
zahr
) م . ع . زحرت به امه زحرا ( از باب فتح و ضرب ) : زاد او را مادر او . و زحر البخيل : دم سرد برآورد بخيل از گرانى سؤال كسى . و زحره بالرمح : سر شكست او را و خسته كرد بنيزه . و زحر ( مجهولا ) : بخيل گرديد .

زحر

(
zohar
) ا . ع . بخيل و زفت .

زحران

(
zahr n
) ا . ع . بخيل و زفت .

زحرة

(
zahrat
) ا . ع . درد زائيدن .

زحزاح

(
zahz h
) ا . ع . دور و بعيد . و نام موضعى .

زحزح

(
zahzah
) ا . ع . دورى و بعد . يقال : هو بزحزح منه اى ببعد .

زحزحة

(
zahzahat
) م . ع . زحزحه عنه زحزحة : دور كرد آن را از وى . و زحزح عنه ( مجهولا ) : دور شد از آن . قوله تعالى :
فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ
.

زحف

(
zahf
) ا . ع . لشكر روندهء بسوى دشمن و جهاد . و لشكر گران . ج : زحوف .

زحف

(
zahf
) م . ع . زحف اليه زحفا و زحوفا و زحفانا ( از باب فتح ) : رفت بسوى آن . و زحف الدبى : پيش گرديد ملخ پياده . و زحف الصبى : غيژيد كودك و كون خيزه رفت قبل از آنكه با پا راه رود . و زحف البعير : سپل كشان رفت آن شتر از ماندگى . و نيز زحف : غيژيدن تيرى كه در فرود نشانه افتاده باشد تا بنشانه

زحفان

(
zahaf n
) م . ع . زحف زحفا و زحوفا و زحفانا . مر . زحف .

زحفة

(
zahfat
) ا . ع . آتش زود درگيرنده . و نار الزحفتين ( بصيغهء تثنيه ) : آتش شيح كه گياهى است و آتش آلاء كه درختى است بدان جهة كه زود در مىگيرند .

زحفة

(
zohafat
) ا . ع . آنكه در بلادها نرد و سفر نكند .

زحك

(
zahk
) م . ع . زحك بعيره زحكا و زحوكا ( از باب فتح ) : مانده شد شتر او . و زحك بالمكان : اقامت كرد در آن جاى . و زحك منه : نزديك گرديد به آن . و زحك عنه : دور گرديد از آن .

زحل

(
zahl
) م . ع . زحل عن مقامه زحلا ( از باب فتح ) : دور گشت از جاى خود . و زحل فلان : مانده گرديد فلان .

زحل

(
zahel
) ص . ع . دور از جاى خود .

زحل

(
zohal
) ص . ع . مردى كه از كار دور و يكسو باشد . يق : رجل زحل .

زحل

(
zohal
) ا . ع . ( ممنوعا عن الصرف ) كوكبى است در آسمان هفتم .

زحل

(
zohal
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يكى از سيارگان عالم شمسى كه مدار آن ما بين مشترى و اورانوس است و كش و كيوان نيز گويند و داراى حلقه‌ايست نورانى كه آن را احاطه كرده و هشت قمر دارد . و باصطلاح كيميا سرب را گويند . و عصير الزحل : محلول خنثاى استات سرب را نامند . و غلام زحل : نام ابو القاسم منجم است .

زحل

(
zehall
) ا . ع . شترى كه در آبخور شتران را راند و خود آب خورد .

زحلة

(
zohalat
) ا . ع . يك نوع جانورى كه در سوراخ از طرف دم در آيد . و مردى كه