زبان در قفا
(
zab n - dar - qaf
) ا .
پ . نام گلى .
زبان ران
(
zab n - r n
) ا و ص . پ .
بليغ و زبانآور . و پرگوى . و كسى كه سخنش دراز و طولانى باشد . و مرد فضول و قصهخوان و نقال و افسانهگوى .
زبان رانى
(
zab n - r ni
) ا . پ .
گفتگو و مكالمه و گفت و شنيد و گفتار .
زبانزد
(
z ban - zad
) ا . پ . گفتگوى هر روزه و مذاكرهء هر روزه .
زبانزدگى
(
zab n - zadagi
) ا . پ .
مذاكره و تذكار .
زبانزده
(
zab n - zade
) ص . پ .
گفتگو شده و مذاكره شده .
زبان فروش
(
zab n - faruc
) ص .
پ . حراف و پرگو .
زبان فريب
(
zab n - farib
) و
زبان فريفته
(
zab n - farifte
) ص . پ . دروغگو و فريبنده .
زبان فهم
(
zab n - fahm
) ص . پ .
با فراست و آنكه دريافت مىكند هر سخنى را كه بوى گويند .
زبانگر
(
zab n - gar
) ا و ص . پ . هر چيز كه مىگزد زبان را . و شير محتوى در مسكه .
زبان گرفتگى
(
zab n - gereftagi
) ا . پ . لكنت زبان و گنگى .
زبان گرفته
(
zab n - gerefte
) ص پ .
الكن و گنگ و آنكه در زبان وى لكنت باشد .
زبان گز
(
zab n - gaz
) ص . پ . هر چيز كه زبان را بگزد . و تيز و تند و حاد و حريف .
زبان گنجشك
(
zab n - gonjeck
) ا .
پ . نام درختى كه بتازى لسان العصافير گويند .
زبان گويا
(
zab n - guy
) ص . پ .
بليغ و سخنران و متكلم .
زبان گير
(
zab n - gir
) ا و ص . پ . هر آنچه زبان را مىگزد . و جاسوس . و حصول اطلاع از بندى و حبسى .
زبانه
(
zab ne
) و (
zob ne
) ا . پ .
شعلهء آتش و چراغ و جز آن . و تلاق و بظر .
و تكمه و ميلهء ميان شاهين ترازو . و آن جزء برآمدهء از كليد كه بدان قفل را مىگشايند . و زبانه زدن : شعله زدن و مشتعل شدن .
زبانى
(
zab ni
) ص و م ف . پ . شفاهى ضد كتبى . و مطلبى كه كسى به كسى پيغام كند بدون آنكه بنويسد . و منسوب به زبان . و مانند زبان . و منسوب بزبانه .
زبانى
(
zab ni
) ا . ع . مرد محافظ جان .
و مالك دوزخ . و مرد متمرد .
زبانى
(
zab ni
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مرد متمرد . و دوزخيان . ج : زبانيان .
زبانيان
(
zab niy n
) پ . ج . زبانى .
زبانيان
(
zob niv ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو ستارهء روشن بر دو شاخ برج عقرب و آن منزل شانزدهم از منازل ماه است . و زبانيا العقرب : هر دو شاخ كژدم .
زبانية
(
zab niyat
) ع . ج . زبنية .
زبب
(
zabab
) ا . ع . موى ريزهء زرد و زغب . و درازى و انبوهى موى مردم .
و انبوهى موى روى شتر و موى زير زنخ آن .
زبب
(
zabab
) م . ع . زب زبا و زببا .
مر . زب .
زببة
(
zababat
) ع . ج . زب .
زبتل
(
zabtal
) ا . ع . كوتاه بالا .
زبد
(
zabd
) ا . ع . اندك از مال و عطا .
الحديث : انا لا نقبل زبد المشركين اى رفدهم و عطاءهم .
زبد
(
zabd
) م . ع . زبدت الرجل و له زبدا ( از باب ضرب ) اندك عطا كردم من آن مرد را . و زبده زبدا ( از باب نصر ) : سر شير خورانيد او را . و زبد - السقاء : جنبانيد مشك را تا مسكه برآيد .
زبد
(
zabd
) ا . ع . كفك شير و سرشير .
زبد
(
zabad
) ا . ع . كفك آب و شير و سيم و جز آن . و زبد البحر : كف دريا .
و زبد البورق : كف بوره . و زبد القصبة : رطوبتى كه در بيخ نى جمع شود .
و زيد التمر : حجر القمر و آن سنگى است شفاف و سبك كه نقره را جذب كند .
زبد
(
zobad
) ع . ج . زبدة .
زبدان
(
zobd n
) ا . ع . سرشير .
زبدة
(
zobdat
) ا . ع . كفك شير و سر شير و هى اخص من الزبد . و مسكه . ج :
زبد .
زبده
(
zobde
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خلاصه و هجير و برگزيده و پسنديده و بهترين و خوبترين از هر چيزى . و اروند .
صافى و بىغش از هر چيزى . و مغز و ميانه و وسط . و زبدهء اركان : خلاصهء آفرينش .
و زبدهء ولاة الانام : آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .
زبدى
(
zobdiyy
) ص . ع . منسوب بزبد يعنى مسكهاى و سرشيرى .
زبر
(
zabr
) ا و ص . ع . قوى و توانا .
و عقل و راى . و سنگريزه . و سخن . و شكيبائى و صبر .
زبر
(
zabr
) م . ع . زبر الكتاب زبرا ( از باب نصر و ضرب ) : نوشت آن كتاب را .
و زبر السائل : زجر كرد آن سائل را و بانگ برزد بر وى . و زبره عن الامر : بازداشت و نهى كرد او را از آن كار . و زبر فلانا بالحجارة ( از باب نصر ) : سنگ انداخت مر فلان را . و زبر البئر : برآورد گرداگرد آن چاه را به سنگ . و زبر على الامر :
صير كرد بر آن كار . و زبر البنيان : نهاد بعض آن بنيان را بر بعضى . و نيز زبر : درشت گفتن .