زاولانه
(
z vol ne
) ا . پ . بخاو و بندى آهنين كه بر پاى ستور و گريز پايان نهند . و موى مجعد . و زراسگ .
زاولستان
(
z volest n
) ا . پ . زابلستان .
زاووش
(
z vuc
) ا . پ . عطارد و مشترى .
زاؤوق
(
z uq
) ا . ع . جيوه و سيماب .
زاوه
(
z ve
) ا . پ . شهرى در خراسان .
زاوه كوه
(
z ve - kuh
) ا . پ . نام كوهى .
زاوية
(
z viyat
) ا . ع . كنج و بيغوله و كرانه . ج : زوايا .
زاويل
(
z vil
) ا . پ . استاد بنا و گلكار .
زاويه
(
z viye
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گوشه و كنج . و گوشهء خانه . و حجرهء كوچك . و تكيه . و خانقاه و صومعه . و خلوتخانه . و بيغوله . و كرانه . و زاويهء قائمه كه گونيا نيز گويند عبارت از زاويه ايست كه نود درجه باشد درصورتىكه محيط كره را بسيصد و شصت درجه قسمت كنند و بعبارت ديگر چون بر خط راست مفروش يعنى خط افقى خطى قائم كنند پس سطحهء ميان ضلعين زاويهء قائمه خواهد بود . و زاويهء حاده : زاويهاى را گويند كه كمتر از نود درجه بود . و زاويهء منفرجه آنكه زيادتر از نود درجه باشد .
زاهد
(
z hed
) ص . ع . كسى كه خواهان دنيا نباشد . ج : زهاد . و تنگخو .
زاهد
(
z hed
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنكه خواهش و رغبت دنيا ندارد و از مال و جاه و ناموس تعلق نگيرد و پارسا و ديندار و پرهيزگار و خدا ترس و پاكدامن و زبين و زين . و مرتاض . و راضى و قانع و گوشهنشين .
و زاهد خشك و يا زاهد خنك : زاهد بىدرد و جاهل و بىذوق . و زاهد كوه :
آفتاب .
زاهدانه
(
z hed ne
) ص و م ف . پ .
- مأخوذ از تازى - بطور زهد و تدين و با تدين .
و منسوب بزاهد .
زاهد نواز
(
z hed - nav z
) ص . پ .
آنكه مىنوازد و سرپرستى مىكند مردمان گوشه نشين را .
زاهدى
(
z hedi
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ديندارى و تدين و پارسائى . و گوشه نشينى . و نوعى از خرما .
زاهر
(
z her
) ص . ع . تابان و درخشان و روشن و نورانى و تابدار و منور . و هويدا و آشكار . و احمر زاهر : نيك سرخ .
زاهرى
(
z heri
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بوى خوش . و روشنائى .
زاهرية
(
z heriyyat
) ا . ع . خرامش .
و چشمهاى در رأس عين كه بتك آن رسيدن نشود .
زاهق
(
z heq
) ص . ع . باطل . و خشك . و هلاك شونده . و ستور فربه پر مغز و سخت لاغر ( از اضداد است ) . و مرد هزيمت يافته . ج : زهق و زهق . و آب سخت روان . و تيرى كه وراى نشانه افتد و بنشانه نرسد .
زاهقة
(
z heqat
) ص . ع . راحلة زاهقة : راحلهاى كه سبقت نمايد و پيشى گيرد بر ديگران .
زاهل
(
z hel
) ا . ع . ثابت دل و مطمئن القلب .
زاهو
(
z hu
) ص . پ . زن نوزائيده و زاچه .
زاهى
(
z hi
) ص . ع . خرما بن كه ميوهء آن رنگ گرفته باشد . و شترى كه حمض و شوره گياه را چرا نكند . و هر آنچه مىدرخشد و چشم را از ديد آن خوش مىآيد .
زاهية
(
z hiyat
) ص . ع . مؤنث زاهى .
يق : ابل زاهية : شترانى كه گياه حمض را چرا نكنند .
زأى
(
za'y
) م . ع . زاى زأيا ( از باب فتح ) : تكبر نمود .
زاى
(
z y
) ص . پ . زاينده و هميشه در تركيب استعمال مىگردد .
زاى
(
z y
) ا . ع . حرف زا . ج : از وى و ازيى .
زايچه
(
z yce
) ا . پ . آنچه را كه منجم در يك امر مهمى پس از تعيين درجات كواكب مىنويسد و ضبط مىكند .
زائد
(
z ed
) افا . ع . افزون شونده و نمو كننده و بالنده . و برآمده .
زايد
(
z yed
) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ما فوق و علاوه و زيادتر و افزونتر و زياده . و ضميمه و زيادتى و حرف زايد :
آن حرف از كلمه كه خوانده نشود . و زايد - الوصف : فوق بيان و بيان نشدنى .
زائدة
(
z edat
) ا . ع . افزونى . و هر چيز افزون . و زائدة الكبد : پارهء جداى از كبد و متعلق به آن . ج . زوائد . و الزائدة العظمى : استخوان ران جانور وحشى .
و سرپستان و هما زائدتان . و نيز زائدة : از اعلام است .
زايدن
(
z ydan
) ف ل و م . پ . زادن و زائيده شدن . و توليد كردن .
زايده
(
z yede
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - علاوه و زايد . و باصطلاح تشريح برآمدگى كه از اندام عظمى خارج شده باشد .
زائر
(
z er
) ا . ع . شير با غرش و بانگ و يا عام است . يق : رب زورة زائر اشد من زأرة زائر .
زائر
(
z er
) ص . ع . زيارت كننده و ديد