زبالة
(
zob lat
) ا . ع . چيز اندك .
و ما فى البئر زبالة : نيست در چاه چيزى از آب . و ما فى الاناء زبالة اى شيئ .
زبان
(
zab n
) و (
zob n
) ا . پ . لسان و آن جزء لحمى واقع در دهان انسان و بيشتر حيوانات كه متحرك است و به كار مىرود در بلع و ازدراد غذا و علاوه آلت عمده و اصلى ذوق و تكلم است . و نيز زبان : لهجه و تكلم محصوص هر امت و طايفه . و نطق . و اصطلاح و محاوره و گفتار و تقرير و بيان . و وعلة . و تكمهء پيراهن و جز آن . و شعلهء آتش . و زبانه . و پروانگى و اجازت و رخصت . و زبان آوردن :
سخن گفتن و حرف زدن و بيان كردن و گفتن و تقرير كردن . و زبان بر ديوار ماليدن :
توكل كردن . و قناعت نمودن . و زبان بره :
گياهى كه بتازى لسان الحمل و تخم آن را بار تنگ گويند . و زبان بريدن : خاموش كردن مدعى بدليل و برهان . و بخشش كردن و عطيه دادن . و زبان بستن : خاموش بودن و سكوت داشتن . و خاموش كردن و ساكت نمودن . و زبان بىزبان : قلم . و زبان گنگ . و زبان حيوانات . و بيان گنگانه . و زبان بىسر :
سخن بيهوده . و زبان پارسى : تكلم مخصوص مردم ايران و زبانى كه مردم فارس بان متكلم مىباشند . و زبان پهلوى : زبان قديم مردم ايران يعنى زبانى كه قبل از غلبهء تازيان بر اين مملكت در دربار ايران به آن تكلم مىكردند و ترجمهء كتاب زند و ديگر نامههاى زردشتيان به آن زبان مىباشد . و زبان تر كردن :
سخن گفتن . و لقمه در دهان گذاشتن . و زبان حال : ناسرايش يعنى آنچه را كه بيان مىكند وضع شخص و يا حالت شخص و يا شؤنات شخص را . و زبان دادن : عهد و شرط كردن . و رخصت دادن . و زبان دركشيدن : خاموش شدن . و زبان درى :
قسمى از زبان باستانى ايران . ر . درى . و زبان زدن : حرف زدن . و سخن گفتن .
و زبان زرگرى : زبانى كه جمعى در ميان خود با هم قرارى در تكلم دهند و از روى آن با هم حرف زنند تا ديگران سخن آنان را نفهمند .
و زبان ستدن : خاموش گردانيدن . و زبان طوطى : نام گياهى داروئى . و زبان قال : سرايش بر خلاف زبان حال . و زبان گشادن : بگفتار آمدن و حرف زدن . و دشنام دادن . و زبان كوفتن : لكنت داشتن و لكنت كردن . و زبان گاو :
نوعى از پيكان تير شكارى . و گياهى كه گاو زبان نيز گويند . و زبان گرفتن :
خبردار شدن از احوال مخالف . و لكنت كردن . و ناله و زارى كردن در مصيبت بآواز بلند و بيان محامد و محاسن مرده را نمودن . و زبان گنجشك : بار درخت لسان العصافير كه به زبان گنجشك شباهت دارد . و زبان لگام : حلقهاى از لگام كه در زير زنخ ستور واقع مىشود . و زبان مغزدار :
سخن با عمق و داراى فصاحت و بلاغت . و زبان يافتن : اذن يافتن و رخصت حاصل كردن . و بىزبان : گنگ و بكم و بىنطق .
زبان
(
zab n
) ص . ع . سركش و گردن كش از مردم و پرى .
زبان
(
zob n
) ا . غ . شانزدهم منزل از منازل قمر .
زبان افگن
(
zab n - afgan
) ص . پ .
شعلهافگن .
زبان آور
(
zab n - var
) ا و ص .
پ . مردم شاعر و فصيح . و بليغ . و نمام و غماز .
زبانآورى
(
zab n - vari
) ا . پ .
فصاحت و بلاغت .
زبان بازى
(
zab n - b zi
) ا . پ .
گفتگو و مكالمه . و مناقشه و منازعه .
زبان بر
(
zab n - bor
) ص . پ . حجت قاطع و دليل و برهان مسكت و عطا و بخششى كه سائل را ساكت كند .
زبان بران
(
zab n - bor n
) ا . پ .
هجو گو و هجو كنان .
زبان بريده
(
zab n - boride
) ص . پ .
خاموش و ساكت شده .
زبان بستگى
(
zab n - bastagi
) ا .
پ . خاموشى و سكوت و عدم نطق و عدم تكلم .
زبان بسته
(
zab n - baste
) ص . پ .
خاموش و ساكت و غير ناطق . و حيوان .
و گنگ .
زبان بند
(
zab n - band
) ا . پ . افسون و عزائم . و افسونگر . و زبان بند خرد :
شراب و مى .
زبان بندى
(
zab n - bandi
) ا . پ .
افسونگرى . و شهادت شاهد .
زبان تران
(
zob n - tar n
) ا . پ .
هجوگو و فحاش و بدگو و دشنامگو .
زبانخواه
(
zab n - x h
) ا . پ . گدا و فقير وسائل .
زباندان
(
zab n - d n
) ا . پ . اهل زبان . و مترجم . و كسى كه زبانهاى متعدد مىداند . و فصيح و بليغ و شاعر و شاگرد و تلميذ .
زبان دراز
(
zab n - dar z
) ص .
پ . بد زبان و كسى كه ببدى حرف بسيار مىزند و گستاخ .
زباندرازى
(
zab n - dar zi
) ا . پ .
پر حرفى و زيادگوئى . و گستاخى . و شكايت .
و زبان درازى كردن : پر حرفى كردن .
و گستاخى نمودن . و ملامت كردن .