زاق
(
z q
) ا . پ . بچهء از هر چيزى . و زاگ . و رنگ سياه . و زاق و زيق :
طفلان كوچك از پسر و دختر . و كنيز و غلام .
و شور و غوغا و آشوب .
زاقدان
(
z q - d n
) ا . پ . رحم و زهدان و بون و بوگان و بوهمان و بچهدان .
زاقى
(
z qi
) ا و ص . ع . فرياد كننده و بانگ كننده . و خروس . ج : زواقى . المثل :
هو اثقل من الزواقى : لانهم كانوا يسمرون فاذا صاحب الديوك تفرقوا .
زاقية
(
z qiyat
) ص . ع . مونث زاقى .
ج : زواقى .
زاكان
(
z k n
) ا . پ . كان زاگ و معدن زاغ . و جائى در نزديكى شهر قزوين كه عبيد شاعر معروف و صاحب موش و گربه از آنجاست . و نيز دهى در رودبار رى .
زأكان
(
zaak n
) م . ع . خراميدن ( و الفعل من فتح ) .
زاكون
(
z kun
) ا . پ . - مأخوذ از روسى - قانون .
زاكى
(
z ki
) ص . ع . رجل زاك :
مرد پاكيزه و نيكو .
زاگ
(
z g
) ا . پ . جسمى مركب و كانى و بر چند قسم : سرخ و زرد و سبز و سياه و سفيد و زاگ سفيد را بتازى شب يمانى و سياه را زاج الاساكفة گويند كه كفشگران چرم را بدان سياه مىكنند .
زاگاب
(
z g - b
) ا . پ . مداد و مركب تحرير و سياهى كه بدان تحرير مىكنند .
زال
(
z l
) ا . پ . نام يكى از شاهزادگان قديم ايران كه پدر رستم پهلوان و سردار معروف بود . و پير مرد . و پيره زن . و ضعيف فرتوت . و سپيدى موى . و سال . و زال بد افعال و زال رعنا و زال سفيد و زال سفيد ابرو و زال عقيم و زال مستحاضه دنيا و عالم را گويند . و زال پير : مرد بسيار پير فرتوت . و زال زر :
پدر رستم . و زال سر سفيد سيه دل :
عالم و دنيا . و مردم بىمهر و شفقت . و زال كوزپشت : فلك و آسمان . و زال مداين : پيره زنى در عصر انوشيروان كه خانهء وى در درون خانهء نوشيروان بوده . و زال مو سيه : عالم و دنيا . و ساز چنگ كه بيشتر زنان نوازند .
زال
(
z ll
) ص . ع . درهم زال :
درم ناقض كم وزن .
زال ابرو
(
z l - abru
) ا . پ . آسمان .
و ماه نو .
زالج
(
z lej
) ص . ع . رستگار از شدايد .
و سخت نوشندهء آب و شراب و جز آن و سهم زالج : تير لغزندهء از كمان .
زال دستان
(
z l - dast n
) ا . پ .
پدر رستم .
زال كوفه
(
z l - kufe
) ا . پ . نام پيره زنى در زمان نوح كه اثر طوفان از تنور خانهء وى ظاهر گرديد و بوى مضرت نرسانيد .
زالو
(
z lu
) ا . پ . يك قسم كرمى آبى كه مىمكد خون حيوانات را و آن را در طب جهت كشيدن خون در بعضى امراض استعمال مىكنند و ديوچه و زلگ . و بارانى كه بسرعت و نندى فرو ريزد .
زالوج
(
z luj
) ا و ص . ع . سريع و جلد . و رأس طويل از كوه .
زالوك
(
z luk
) ا . پ . مهرهء گلين كمان گروهه . و گلولهء تفنگ .
زام
(
z m
) ا . پ . نام درهاى در هندوستان كه شكارگاه سلطان محمود غزنوى بود .
زأم
(
z m
) م . ع . زام زأما و زؤما ( از باب فتح ) : بمرد و شتاب مرد .
و زامه : نيك خورد آن را . و زام الرجل :
ترسانيد آن مرد را . و زام لى : سخنى گفت مرا كه حق و باطل آن معلوم نشد . و زامه البرد : پر شد شكم او از سردى تا آنكه لرزه گرفت ويرا .
زأم
(
zaam
) م . ع . زئم زأما ( از باب سمع ) : ترسيد . و زئم ( مجهولا ) و زئم به : بانگ برزد به روى .
زام
(
z m
) ا . ع . چهار يك از هر چيز .
و زام من النهار : چهار يك از روز .
و نام شهرى از خراسان كه جام نيز گويند .
زام
(
z mm
) ص . ع . متكبر گردن كش .
و مرد ساكت خاموش از تكبر . ج : زمم (
zommam
) . و يق : اخذ الذئب سخلة فذهب بها زاما راسه اى رافعا .
زأمات
(
zaam t
) ع . ج . زأمة .
زامات
(
z m t
) ع . ج . زامة .
زامان
(
z m ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه نصف روز كه دو چهار يك باشد .
زأمة
(
z mat
) ا . ع . آواز سخت . و حاجت . و شدت اكل و شرب . و باد و باد سخت . و آنقدر از طعام كه بسنده باشد .
و كلمه . يق : ما يعصيه زامة اى كلمة .
و كلمهاى كه حق و باطل آن معلوم نشود .
يق : زأم زأمة يعنى كلمهاى گفت كه حق و باطل آن معلوم نبود . ج : زامات .
زامة
(
z mat
) ا . ع . فرقه و گروه . ج :
زامات .
زأمج
(
z maj
) ا . ع . اخذه بزامجه يعنى گرفت همهء آن را .
زامج
(
z mej
) ا . ع . زنگى .
زامح
(
z meh
) ا . ع . دنبل و دمل .
زامخ
(
z mex
) ص . ع . متكبر و گردنكش .
ج : زمخ (
zommax
) . و پيمانهء پر و كامل .
و كوه بلند . ج : زمخ و زمامخ .