معوج باشد . و موضعى در نزديكى بصره كه در آنجا جنگ جمل واقع شد .
زابى
(
z bi
) ص . پ . منسوب بزاب .
و نام زابى : صفات خداوند عالم جل شأنه .
زابيان
(
z biy ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه نام دو رود كه در زير فرات واقع شدهاند .
زابيدن
(
z bidan
) ف ل . پ . موصوف شدن بيك صفتى . و بهرهمند شدن از چيزى .
زأت
(
za't
) م . ع . زاته زأتا ( از باب فتح ) : سخت خشمگين كرد او را .
زاج
(
z j
) ا . پ . زن نوزائيده تا مدت هفت روز . و زاگ كه جسمى است كسانى و بلورى . و زاج ابيض و يا زاج سفيد :
جسمى كانى كه باصطلاح كيميا سولفات پتاس و آلومين گويند . و زاج سبز : باصطلاح كيميا سولفات آهن . و زاج كبود : كات كبود كه باصطلاح كيميا سولفات مس باشد .
زأج
(
za'j
) م . ع . زاج بينهم زأجا ( از باب فتح ) : بر آغالانيد ميان ايشان را و برانگيخت بعضى را بر بعضى .
زاج
(
z j
) ا . ع . معرب زاگ و بمعنى آن .
زاجر
(
z jer
) ص . ع . برانگيزندهء بر كارى . و ابو زاجر : كلاغ .
زاجرات
(
z jer t
) ا . ع . ملائكة موكل برابر و باد . قوله تعالى :
فَالزَّاجِراتِ زَجْراً
اى الملائكة تزجر السحاب زجرا .
زاجسور
(
z j - sur
) ا . پ . جشن و سورى كه در ايام زائيدن زن و ولادت كودك نوزائيده گيرند .
زاجل
(
z jel
) ا . پ . درخت آگ .
زاجل
(
z jal
) و
رأجل
(
za'jal
) ا .
ع . آب منى . و منى شترمرغ . و آبى كه از كون شترمرغ در هنگام حضانت بيضه فرو رود .
و نوعى از داغ كردن شتر . و نى نيزه . و نيزهء كوتاه .
زاجل
(
z jel
) ا . ع . مرد بلند آواز .
و حمام الزاجل : كبوترى كه آن را از دور رها كرده باشند و آنكه پيش پيش گله پرد .
و كبوتر دور پرواز .
زاجل
(
z jel
) و (
z jal
) ا . ع . چوب سربند مشك . و حلقهء آهن بن نيزه . و قائد لشكر . ج : زواجل . و نام اسبى .
زاجور
(
z jur
) ا . پ . زاجسور و جشن هنگام ولادت .
زاجه
(
z je
) ا . پ . زاچه .
زاجى
(
z ji
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - منسوب و متعلق بزاج .
زاجى
(
z ji
) ص . ع . حقير و اندك و دون و فرومايه .
زاجى
(
z jiyy
) ص . ع . حاضر . و ساعى . و سهل الحصول . و سياه برنگ زاج .
زاچه
(
z ce
) ا و ص . پ . زن نوزائيده تا مدت هفت روز .
زاحف
(
z hef
) ا و ص . ع . شتر سپل كشان رونده از ماندگى . و آنكه به شكم راه رود .
ج : زواحف . و سهم زاحف : تير غيژان روندهء تا بنشابه . و از اعلام است .
زاحفة
(
z hefat
) ا . ع . ماده شتر سپل كشان روندهء از ماندگى . ج : زواحف .
زاخر
(
z xer
) ا . ع . شرف بلند . و مرد شادمان .
زاخر
(
z xer
) ص . ع . بحر زاخر :
درياى بسيار آب . و فلان عرقه زاخر اى كريم ينمى .
زاخف
(
z xef
) ص . ع . مرد متكبر .
زاخل
(
z xel
) ا . پ . درخت زقوم كه درختى است در جهنم و ميوهء آن سرهاى شياطين است .
زاخورش
(
z - xorec
) ا . پ . قتين يعنى زن كمخور كه طعام اندك خورد .
زاد
(
z d
) ا . پ . آزاد نقيض بنده .
زاد
(
z d
) ا و ص . پ . زاده و مولود . و نسل و نژاد . و فرزند . و تولد و ولادت .
و سال . و عمر . و ديندار و متدين و صالح و كره . و زاد خاطر : شعر و سخنى كه از دل خيزد . و آدمىزاد : كسى كه از نسل آدم باشد . و پريزاد :
آنكه از نسل پرى باشد . و زن رعنا و صاحب جمال . و نام دختر دارا و پريزاتيس يونانيها مأخوذ از همين پرىزاد است . و بزاد برآمده : سالخورده . و مادرزاد :
عريان و برهنه مثل طفلى كه از شكم مادر در آمده باشد . و خلقى . و بدزاد : پست نژاد .
و پاكزاد : پاكنژاد و نجيب .
زأد
(
za'd
) م . ع . زاده زأدا ( از باب فتح ) : ترسانيد او را . و زءد فلان ( مجهولا ) : ترسانيده شد فلان .
زاد
(
z d
) ا . ع . توشه و خوراك و ذخيرهء سفر .
زاد
(
z d
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - توشه . و زاد راه : توشه و ذخيرهاى كه در سفر با خود برميدارند .
زاد الله
(
z dall h
) پ . كلمهء دعاى مأخوذ از تازى - دراز باد و خدا افزون كناد .
زاد بر زاد
(
z d - bar - z d
) م ف .
پ . پشت بر پشت و ابا عن جد و نسل بر نسل .
زاد بود
(
z d - bud
) و
زاد بوم
(
z d - bum
) ا . پ . مولد و محل تولد و جائى كه شخص در آنجا زاده شده .
زادخر
(
z d - xor
) ص . پ . زادخور و پير فرتوت .
زادخو
(
z dxu
) و (
z dxov
) ص . پ .
پير سالخورده .
زاد خواست
(
z dx st
) ص . پ .
پير فرتوت . و كسى كه از كم خوراكى