تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1732

مساهمون:

ص١٧٣٢
ضعيف و سست و ناتوان شده باشد . و كسى كه هر چه دارد صرف كند .

زادخور

(
z d - xor
) ص . پ . پير سالخورده .

زادخوست

(
z d - xost
) ص . پ . زاد خواست .

زاد سرو

(
z d - sarv
) ا . پ . سرو آزاد .

زادشم

(
z d - cam
) ا . پ . پدر و يا جد افراسياب .

زادغر

(
z d - qar
) ا . پ . حرام‌زاده .

زادگى

(
z dagi
) ا . پ . تولد و ولادت .

زادمرد

(
z d - mard
) ا و ص . پ . جوانمرد و صاحب همت و كريم و سخى .

زاد ميم

(
z dmim
) ا . پ . نام روزى بزرگ كه زاميم نيز گويند .

زادن

(
z dan
) ف ل و م . پ . زاده شدن و متولد شدن . و پيدا شدن . و زائيدن . و موجود شدن . و توليد كردن و فرزند آوردن .

زاد و بود

(
z d - o - bud
) ا . پ . هست و نيست . و همهء سرمايه و اسباب و سامان .

زادوس

(
z dus
) و

زادوش

(
z duc
) ا . پ . سياره‌اى كه بتازى عطار گويند .

زاده

(
z de
) ا و ص . پ . زائيده شده و متولد شده . و مولود و پيدا شده و ولد و فرزند و پور و نسل . و زادهء خاطر : نظم و نثر . و آنچه از طبيعت صادر شده باشد مانند صورت و كار و عمل . و زادهء دهن : سخن نيك و بد و آنچه از دهن برآيد . و زادهء شش روزه : آسمان و زمين و همهء مخلوقات و عالم . و زادهء طبع : تركيبات اصلى كه طبيعت آنها را تركيب نموده . و زادهء مريخ : آهن . و اصل زاده : فرزند نجيب و شريف . و حرام زاده : فرزندى كه پدر و مادر او زناشوئى نكرده باشند . و شرير و بد عمل . و حلال زاده : ضد حرام زاده فرزندى كه از زناشوئى مرد و زن عمل آمده باشد . و شاهزاده و يا شهزاده : فرزند شاه .

زاده خوست

(
z de - xost
) ص . پ . پير فرتوت سالخورده .

زاذ

(
z z
) ا . ع . نوعى از خرما .

زاذان

(
z z n
) ا . ع . نام چند نفر . و بنات زاذان : خران .

زأر

(
za'r
) و (
zaar
) ا . ع . بانگ شير و غرش آن . و غرش شتر نر .

زأر

(
za'r
) و (
zaar
) م . ع . زار الاسد زأرا و زئيرا و تزارا ( از باب ضرب و فتح ) و زئر زارا ( از باب سمع ) : غريد آن شير . و زار الفحل اى ردد صوته فى جوفه ثم مده .

زار

(
z r
) ا و ص . پ . نالش و ناله و فغان و آه و فرياد و گريه و زارى و تضرع . و دعا . و گريان و اشك‌ريزان و نالان و فرياد و فغان كنان . و غمناك و مهموم . و ناتوان و ضعيف . و نحيف و لاغر . و دون و خوار و فرومايه . و باطل و بيهوده . و بسيارى و كثرت و انبوهى . و جائى كه چيزى در آن فراوان باشد مانند ريگ‌زار و سنگ‌زار يعنى جاى انبوه از ريگ و سنگ و گلزار و لاله‌زار : جائى كه در آن گل و لاله انبوه بوده و فراوان باشد .

زاراغنگ

(
z r qang
) ا . پ . زمين سخت . و زمين ريگزار .

زأرة

(
za'rat
) ا . ع . بيشه و جاى انبوه از نى . و هر زبان الزأرة : شير بيشه .

زارة

(
z rat
) ا . ع . جماعت شتران . و چينه‌دان مرغ .

زارة

(
z rrat
) ا . ع . مگس سرخ و يا كبود كه بر شتر نشيند .

زار تشت

(
z rtoct
) و

زارتهشت

(
z rthoct
) ا . پ . شت زردشت .

زارج

(
z rj
) و

زارچ

(
z rc
) ا . پ . زرشك ويژه زرشك دانه‌دار .

زارخوار

(
z r - x r
) ص . پ . آرزومند . و ملول و آزرده خاطر .

زارخور

(
z r - xor
) ا . پ . كودكى كه كم خورد و نمو نكند . و كسى كه متشابه و مبهم گويد . و آرزومند . و غير متدين . و حيله‌گر و مكار .

زار خورش

(
z r - xorec
) ا . پ . قتين و زن كم‌خوراك .

زار خوش

(
z rxoc
) ا . پ . آنكه كلمات متشابه و مبهم استعمال كند . و فريبنده و مكار . و مكر و فريب .

زار دشت

(
z rdoct
) و

زار دهشت

(
z rdohct
) ا . پ . زردشت .

زار زار

(
z r - z r
) ا . پ . گريهء بسيار و با فغان و گريهء سخت و شديد .

زارع

(
z re '
) ا و ص . ع . كشتكار . ج : زارعون و زراع . و نام سگى . و اولاد زراع : سگان .

زارع

(
z re '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كشاورز و كشتكار .

زارعون

(
z reuna
) ص . ع . ج . زارع .

زارغنگ

(
z rqang
) ا . پ . زمين ريگاك و سخت و زاراغنگ .

زار نالى

(
z r - n li
) ص . پ . شكست خورده و مغلوب شدهء نالان .

زار نزار

(
z r - nez r
) ا . پ . گريهء بسيار و سخت .

زاره

(
z re
) ا و ص . پ . ذليل و خوار و كمينه و فرومايه . و گريه و ناله و فغان و بانگ و فرياد براى يارى و استعانت و تضرع شديد . و حقارت و خوارى .