ذرطاء : زشت خورد فلان .
ذرع
(
zar '
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گز يعنى آلتى كه بدان چيز را پيمايند . و ذرع كردن :
پيمودن با ذرع . و ذرع خياطى و بنائى را كه بدان پارچه و زمين پيمايند به فارسى جشان گويند .
ذرع
(
zar '
) و (
zara '
) ا . ع . كنار و گوشهء كشت و زراعت .
ذرع
(
zar '
) ا . ع . قوت و طاقت .
و سيرت و خو . و هو واسع الذرع اى الخلق . و ابطرت فلانا ذرعه اى كلفته اكثر من طوقه . و ضاق بالامر ذرعه يعنى سست و ضعيف شد در اين كار طاقت او و به مقصود نرسيد و از مكروهات نجات نيافت . و كذا ضاق به ذرعا . و اصل الذرع هو بسط اليد فكانه اراد شيئا و مد اليه يديه فلم ينله . و اقصد بذرعك يعنى نرمى و رفق كن با تن خود .
ذرع
(
zar '
) م . ع . ذرع الثوب ذرعا ( از باب فتح ) : گز كرد جامه را . ذرع القئ فلانا : غلبه كرد بر فلان قى و سبقت برد . و ذرع عنده : شفاعت كرد نزد او .
و ذرع البعير : پا نهاد بر ذراع شتر تا كسى بر وى سوار شود . و ذرع فلانا : خبه كرد فلان را به ذراع از پس وى .
ذرع
(
zara '
) ا . ع . گوسالهء دشتى . ج :
ذرعان . و اميد . و ماده شترى كه صياد در پس آن رفته بر صيد تير اندازد .
ذرع
(
zara '
) م . ع . ذرع ذرعا ( از باب سمع ) : آشاميد از خيك ذراع و يا عام است . و ذرع اليه : شفاعت كرد بسوى او . و ذرعت رجلاه : مانده گرديدند پاهاى او .
ذرع
(
zare '
) ا . ع . مرد سخت بدگوى .
و مرد شبانه روز رونده . و مرد نيكو صحبت .
ذرعات
(
zare t
) ا . ع . ناقههاى تيز رو و فراخ گام و دور دور گام گذارندهء بر زمين .
ج : ذرعة .
ذرعان
(
zer ' n
) ع . ج . ذرع .
ذرعان
(
zor ' n
) ع . ج . ذراع .
ذرعة
(
zor'at
) ا . ع . وسيله و سبب و جهت و هر چه به دو به ديگرى پيوندند .
ذرعة
(
zareat
) ا . ع . واحد ذرعات .
ذرعم
(
zer'em
) ا . ع . هيچكارهء پليد زبان .
ذرعمط
(
zora'met
) ا . ع . شير ستبر .
و مرد آزمند و خواهندهء هر چيز .
ذرف
(
zarf
) م . ع . ذرف ذرفا و ذرفانا و ذروفا و ذريفا و تذرافا :
مر . تذراف .
ذرف
(
zaraf
) م . ع . ذرف الدمع ذرفا ( از باب سمع ) : روان گرديد سرشك .
مر . تذراف .
ذرفان
(
zaraf n
) ا . ع . رفتار سست و نرم .
ذرفان
(
zaraf n
) م . ع . ذرف ذرفا و ذريفا و ذروفا و ذرفانا و تذرافا .
مر . تذراف .
ذرق
(
zarq
) م . ع . ذرق الطائر ذرقا ( از باب ضرب و نصر ) : سرگين انداخت آن مرغ .
ذرق
(
zarq
) ا . ع . سرگين مرغ .
ذرق
(
zorq
) و (
zoraq
) ا . ع . اسپست دشتى .
ذرق
(
zoraq
) ا . ع . حندقوق .
ذرقطة
(
zarqatat
) م . ع . ذرقط الكلام : سخن گفت .
ذرم
(
zarm
) م . ع . ذرمت المرأة بولدها ذرما ( از باب نصر ) : سقط كرد آن زن بچه را و بچه انداخت .
ذرملة
(
zarmalat
) م . ع . ذرمل ذرملة : ريخ زد . و ذرمل فلان :
نان خاكستر آلود را برآورد فلان تا پيش ميهمان نهد .
ذرنوح
(
zornuh
) ا . ع . جانوركى سرخ رنگ و سم . مر . ذراح و ذراح .
ذرو
(
zarv
) ا . ع . پارهء ناتمام از كلام .
ذرو
(
zarv
) م . ع . ذرت الريح الشيئ ذروا ( از باب نصر ) : برداشت باد آن چيز را و پرانيد و برد . و ذر الشيئ بنفسه : پريد آن چيز و رفت . و ذرا الحنطة : بر باد كرد گندم را تا از كاه پاك شود . و نيز ذرو : بر باد دادن خرمن . و ذر الشيئ : شكست آن چيز را . و ذرا الظبى : بشتاب رفت آن آهو . و مر فلان يذرو يعنى تند و بشتاب رفت فلان .
و ذرافوه : خطا كرد در سخن و ناتمام گفت . و ذرا الشيئ : افتاد آن چيز .
ذروبة
(
zorubat
) م . ع . ذربت معدته ذربا و ذرابة و ذروبة . مر . ذرب .
ذروة
(
zervat
) و (
zorvat
) ا . ع . بالاى هر چيز . ج : ذرى . و بالاى كوهان . و كوه . و مال بسيار و ثروت . الحديث . اول من يدخل النار ذو ذروة لا يعطى حق الله من ماله اى ذو ثروة .
ذروح
(
zaruh
) و (
zarruh
) و (
zorruh
) ا . ع . جانوركى سرخ رنگ و سم . مر .
ذراح و ذراح .
ذرور
(
zarur
) ا . ع . داروى پراكندنى .
و نوعى از بوى خوش . ج : اذرة .
ذرور
(
zorur
) م . ع . ذرذرا و ذرورا . مر . ذر .
ذروع
(
zaru '
) ص . ع . اسب و شتر سبك سير فراخ گام .
ذروف
(
zoruf
) م . ع . ذرف ذرفا و ذرفانا و ذريفا و ذروفا و تذرافا .
مر . تذراف .