تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1683

مساهمون:

ص١٦٨٣
بر مادر رسته . و يا شاخ خرما بر تنهء خرما بن برآمده .

ركابخانه

(
rek b - x ne
) ا . پ . شربتخانه . و دولابچه و گنجينه .

ركابدار

(
rek b - d r
) ا . پ . جلودار . و پياده‌اى كه همراه سوار به راه رود . و كسى كه پياله و نعلبكى نگه مىدارد . و آبدار .

ركاب دوال

(
rek b - dov l
) ا . پ . بند ركاب و تسمهء ركاب .

ركابى

(
rek bi
) ا . پ . پياله و نعلبكى . و طبقچه . و اسب جنيبت و كتل . و زير ركابى . و شمشيرى كه بر پهلوى اسب بندند .

ركابى

(
rek biyy
) ص . ع . زيت ركابى : روغن زيتون كه از شام آورند و انما قيل ركابى لانه يحمل من الشام على الابل .

ركابى مذهب

(
rek bi - mazhab
) ا . پ . طفيلى .

ركاز

(
rek z
) ا . ع . مالى كه خداوند عالم در كانها موجود كرده . و مال پنهان كردهء اهل جاهليت در زمين . و گنج و دفينهء در زير زمين . و پاره‌هاى سيم و زر در كان . ج : ركائز .

ركاس

(
rek s
) ا . ع . رسنى كه بر مهار شتر نر بسته و بند هر دو دست آن را بدان بندند و تنگ كنند تا سر آن معلق ماند .

ركاسة

(
rak sat
) و (
rek sat
) ا . ع . چوبى سر كج و يا رسن و جز آن مانند اخيه كه در زمين نيك فرو برند و ستور را بر آن بندند .

ركاسه

(
rok se
) و

ركاشه

(
rok ce
) ا . پ . ابو مدلج و خار پشت تيرانداز كه خارهاى خود را چون تير اندازد .

ركاض

(
rek z
) م . ع . راكضه مراكضة و ركاضا . مر . مراكضة .

ركاك

(
rek k
) ع . ج . رك و رك و ركيكة . و ج . ركيك .

ركاك

(
rok k
) و

ركاكة

(
rok kat
) ا . ع . مرد ناكس و سست راى . و آنكه بر اهل خود غيرت ندارد و يا اهل وى مهابت او نكنند . الحديث : انه صلى الله عليه و آله لعن الركاكة .

ركاكة

(
rok kat
) ا . ع . زن ناكس و سست راى و بىغيرت .

ركاكة

(
rak kat
) م . ع . رك ركا و ركاكة ( از باب ضرب ) : سست راى و بىغيرت گرديد . و رك الشيئ : سست و تنك شد آن چيز .

ركاكت

(
rak kat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عمل قبيح و كار زشت . و قباحت . و سستى . و زشتى . و ركاكت داشتن : زشتى و قباحت داشتن و زشت بودن .

ركال

(
rakk l
) ا . ع . گندنا فروش و ركل فروش .

ركام

(
rak m
) و (
rok m
) ا و ص . ع . ريگ توده . و ابر بر هم نشسته . و قطيع ركام : گلهء بزرگ .

ركان

(
rak n
) ص . پ . كسى كه از روى خشم و قهر با خود آهسته آهسته سخن گويد .

ركانة

(
rak nat
) م . ع . ركن ركانة و ركونة ( از باب كرم ) : استوار رأى گشت . و آهسته و آرميده گرديد و صاحب وقار شد .

ركانة

(
rok nat
) ا . ع . ابن عبد يزيد بن هاشم بن مطلب كه در روز فتح مكه ايمان آورد و كان من اشد الناس و قد صارعه النبى صلى اللّه عليه و آله .

ركايا

(
rak y
) ع . ج . ركية .

ركائب

(
rak eb
) ع . ج . ركاب .

ركائز

(
rak ez
) ع . ج . ركاز .

ركائل بن آدم

(
rok elobne - dam
) ا . ع . نام يكى از پسران آدم و بعضى آن را برادر زادهء شيث دانند .

ركب

(
rakb
) ا . ع . شتر سواران ده عدد و افزون و گاهى بر اسب سواران هم اطلاق شود . ج : اركب و ركوب . و موش .

ركب

(
rakb
) ص . ع . ج . راكب .

ركب

(
rakb
) م . ع . ركبه ركبا ( از باب نصر ) : زد بر زانوى آن و يا موى آن را گرفته زانوى خود را بر پيشانى وى زد . و يا پيشانى او را بزانوى او زد .

ركب

(
rakab
) ا . ع . زهار و بن آن . و فرج . و ظاهر فرج . و بن ران كه بر آن گوشت فرج است و خاص است زنان را و يا در مرد و زن هر دو شامل مىشود . ج : اركاب . و ج ج : اراكيب .

ركب

(
rakab
) م . ع . ركبه ركبا و ركوبا و مركبا ( از باب سمع ) : بر نشست آن را . و ركب الذنب : گناه ورزيد . و ركب فلان : كلان زانو گرديد فلان . و و ركب الدين ركوبا : بسيار وام گرفت . و ركبه الدين : بسيار شد او را وام . و ركب الدابة و عليها و السفينة و فيها ركوبا و مركبا : برآمد بر آن ستور و بر آن كشتى .

ركب

(
rokab
) ع . ج . ركبة .

ركب

(
rokob
) ع . ج . ركاب . و ج . ركيب .

ركباة

(
rakb t
) ص . ع . ناقة ركباة : ماده شتر صالح برنشستى و ماده شتر رام .

ركبات

(
rokb t
) و (
rakob t
) و (
rokob t
) ع . ج . ركبة .

ركبان

(
rokb n
) ع . ج . راكب . و ركبان السنبل : آنچه از غلاف گندم اول برآيد و آن ريشه‌هائى است كه بر خوشه باشد .

ركبان

(
rakab ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه بن هر دو ران كه بر آن گوشت فرج است و خاص است زنان را و يا شامل مرد و زن هر دو مىباشد .