تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1544

مساهمون:

ص١٥٤٤
بىغيرت و بىقدر و حقير و فرومايه .

دنكسة

(
dankasat
) م . ع . دنكس فى بيتة دنكسة : پنهان گرديد در خانهء خود و بيرون نيامد براى حاجت مردم و اين را عيب دانند .

دنكلة

(
dankalat
) ا . ع . مرغ دريائى .

دنگ

(
dang
) ا و ص . پ . بىخبر و بىهوش و احمق و ابله و نادان . و نصف بار اسب . و صدائى كه از برخورد دو سنگ بهم و يا دو چوب و جز آن برآيد . و نشان . و نقطهء پرگار . و جانورى مانا بگربه و از آن خرد تركه بتازى و بر گويند .

دنگ

(
deng
) ا . پ . آلتى چوبين و دراز كه سر آن به شكل سر و گردن اسب و داراى دندانه هاى آهنين و بدان شلتوك را كوفته برنج حاصل مىكنند . و افزارى كه بدان باروت مىسازند .

دنگادنگ

(
dang - dang
) ص . پ . مستوى و برابر و راست و زانو به زانو و سر بسر و متصل و پيوسته .

دنگاله

(
dang le
) ا . پ . آبى كه از جاى بلندى تا به زمين يخ بسته باشد و گلفهشنگ .

دنگاله

(
dong le
) ا . پ . آن مملكت از نوبى كه از رود نيل مشروب مىشود و واقع در 20 درجه عرض شمالى مىباشد .

دنگداله

(
dangd le
) و (
dangad le
) ا . پ . دنگاله و گلفهشنگ .

دنگ كوب

(
dang - kub
) ا . پ . جدا كنندهء برنج از پوست شلتوك .

دنگل

(
dangal
) ا . پ . جلوس روبرو و زانو به زانو . و گروه و جماعت .

دنگل

(
dangel
) و (
dengel
) ص . پ . ديوث . و نادان و ابله و احمق . و بىاندام . و ناشناس .

دنگلاله

(
dangal le
) ا . پ . گلفهشنگ و دنگاله . و تندى و درشتى و سختى و تعدى .

دنگى

(
dengi
) ا . پ . كسى كه برنج را از پوست شلتوك سوا كند .

دنمة

(
dannamat
) ا . ع . زن كوتاه بالا . و مورچه . و ذره .

دنن

(
danan
) ا . ع . كوزپشتى . و پستى و فرورفتگى سينه و گردن و كوتاهى دستها و هو فى كل ذى اربع من اسوء العيوب ( و الفعل من سمع ) .

دنو

(
donovv
) م . ع . دنامنه دنوا و دناوة . مر . دناءة .

دنوءة

(
donu'at
) م . ع . دنا دنوءة و دناءة . مر . دناءة .

دنواش

(
denv c
) ا . پ . نام مردى كه عذرا معشوقهء وامق را بفروخت .

دنوح

(
donuh
) م . ع . دنح دنوحا ( از باب فتح ) : رام گرديد .

دنوع

(
donu '
) م . ع . دنع دنوعا و دناعة . مر . دناعة .

دنوق

(
danuq
) ا . ع . كسى كه نفقه را بر عيال خود تنگ كند . ج : دنق .

دنوق

(
donuq
) م . ع . دنق دنوقا ( از باب ضرب و نصر ) : تتبع كرد و جستجو نمود مداق امور را .

دنه

(
dane
) ا . پ . نعمت دنيوى . و شادى و سرور . و صدا و ندا و زمزمه از غايت خوشحالى . و سرود و نغمه . و گستاخى و شوخى . و كبر و غرور . و نام زنى . و دنه گرفتن : آتش گرفتن . و قهر گرفتن . و كبر و غرور داشتن . و گستاخ بودن و جسارت كردن . و در هوا و هوس افتادن .

دنه گرفته

(
dane - gerefte
) ص . پ . متكبر . و ناسپاسى كننده نعمت‌هاى خداوند را . و خوشحال و شادمان . و تند راه رونده و دونده .

دنى

(
dani
) ا . پ . شوق و نشاط و سرور و عشرت و شادى و خوشى و خرمى .

دنى

(
dani
) ص . پ . - مأخوذ از تازى . پست و دون و خسيس .

دنى

(
don
) ا . ع . ج . دنيا .

دنى

(
daniyy
) ص . ع . نزديك و همجوار . و ناكس . و ضعيف و حقير .

دنى

(
dann
) و (
daniyy
) ا . ع . لقيته ادنى دنى او ادنى دنى يعنى ملاقات كردم با او اول هر چيز .

دنئ

(
dani '
) ص . ع . مرد فرومايهء پليد و بىباك و حقير و خوار . ج : ادناء و دناء . الحديث : ما فيهم دنئ اى ليس فى اهل الجنة دنئ اى خسيس . و انما فيهم ادنى اى اقل رتبة .

دنيا

(
dony
) ا . ع . اين جهان نزديك نقيض آخرت . ج : دنى . و السماء الدنيا : اين آسمان لقربها من ساكنى الارض . و كذا سماء الدنيا .

دنيا

(
dony
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اين جهان و خاكمان و روكش .

دنيا

(
denyan
) و (
donyan
) ا . ع . لاصق النسب . يقال : هو ابن عمى دنيا او دنيا يعنى او پسر عم منست لاصق النسب . و كذا هو ابن خالى او ابن عمتى او ابن خالتى دنيا او دنيا و غير ذلك .

دنياپرست

(
dony - parast
) ص . پ . مالدوست .

دنيادار

(
dony - d r
) ص . پ . دنيا دوست و لهو و لعب دوست .

دنيادارى

(
dony - d ri
) ا . پ . صرفه جوئى و عقل معاش و مال دوستى .

دنياوى

(
dony viyy
) ص . ع . منسوب به دنيا .

دنيپر

(
denieper
) ا . پ . رودى در اروپاى روسى و در قديم موسوم ببوريستنى كه