تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1547

مساهمون:

ص١٥٤٧

دوال

(
dov l
) ا . پ . تسمهء چرم كه بدان چيزى را بندند . و تسمهء ستبر كه بدان نقاره را نوازند . و تسمهء ركاب . و چرم . و زمرد . و مكر و حيله . و تيغ و شمشير . و شمشير تاب‌دار . و دوال شمشير : بند چرمى شمشير . و دوال نعلين : بند چرمى كفش و هر چيزى كه بدان كفش را بندند . و دوال گشادن : پرواز كردن .

دوالب

(
dav leb
) ا . ع . چرخابها .

دوال باز

(
dov l - b z
) ا و ص . پ . مكار و حيله‌باز و طرار . و حيله بازى كه داراى دوال و حلقه و قلابى باشد و مردم را فريب داده زر از ايشان برد .

دوال پاى

(
dov l - p y
) ا . پ . مردم باريك ساق و شل . و نام مردانى بيابانى در هندوستان كه پاهاى باريك و نرم دارند مانند تسمه‌هاى چرمين و خود را شل وانمود مىكنند و مسافرين بدبخت را مجبور مىنمايند كه ايشان را به پشت خود حمل كنند و اسباب هلاكت آن بيچارگان مىشوند چه پاهاى خود را مىپيچند بدور گردن آن مسافرين و اگر موافق ميلشان حركت نكنند آنان را خفه مىنمايند . و نيز دوال پاى : غول . و مهيب . و هر شكل هولناك . و هر خيال وهمناكى .

دوالح

(
dav leh
) ع . ج . دالح .

دوالخ

(
dav lex
) ع . ج . دلوخ .

دوال خواره

(
dov l - x re
) ا . پ . يوغ و جفت گاو .

دوالك

(
dov lak
) ا . پ . فتراك كوچك . و دوال كوچك . و دوالى كه بدان قمار بازند . و غلام سياه هندى . و داروئى خوش‌بو كه بتازى شبية العجوز گويند . و نوعى از اشنة .

دوالك بازى

(
dov lak - b zi
) ا . پ . حيله ورزى و مكر و عيارى و طرارى .

دواله

(
dov le
) ا . پ . داروى خوشبوئى كه دوالك و شيبة العجوز نيز گويند .

دواله

(
dov le
) و (
dav le
) ا . پ . تسمه‌اى كه بدان قمار بازند .

دوالى

(
dav li
) ا . پ . مكار و شعبده باز و فريب دهنده . و دواله .

دوالى

(
dav li
) ا . ع . نوعى از انگور سياه . و خرماى فارسى كه آونگان كنند تا براى خوردن لايق گردد . و علتى كه در آن وريد هاى ساق و قدم فراخ گردد .

دوالى

(
dav liyy
) ا . ع . نوعى از انگور طايف .

دواليب

(
dav lib
) ع . ج . دولاب .

دواليك

(
dav layk
) ا . ع . قيل هو مثنى يراد به التكثير و قد تدخله ال فيجعل اسما مع الكاف فيقال الدواليك اى تداولا بعد تداول و قيل دواليك اى مداولة على الامر يعنى داول يا فلان عليه مداولة او معناه دالت لك الدولة كرة بعد كرة . و يقال : فعلنا ذلك دواليك اى كرات بعضها فى اثر بعض . نوبت بنوبت گرفتن و بنوبت بر كارى بودن . و بر سر پاى نشستن . و خويشتن را در چيدن جهة رفتار . و بر سر پاى آمدن كس در رفتار پيش تو .

دواليك

(
dav lik
) ا . ع . دواليك . مر . دواليك .

دوام

(
dav m
) م . ع . دام دوما و دواما و ديمومة . مر . دوم .

دوام

(
dev m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ثبات و هميشگى و استمرار و بقا و طول و پايدارى . و استحكام . و قائم و دائم . و عمر . و دوام داشتن : ثبات داشتن و استحكام داشتن . و عمر داشتن و باقى و برقرار بودن . و ثابت و پايدار بودن . و دوام كردن : عمر كردن . و ثابت و برقرار بودن . و مستحكم و پايدار بودن و بقا داشتن . و با دوام : با ثبات و مستحكم و برقرار و پايدار . و بىدوام : بىاستحكام و بىثبات و كم عمر . و پر دوام : مستحكم و استوار و سخت . و على - الدوام : هميشه و پيوسته و بطور دائم و على الاتصال و دائما و جاويد .

دوام

(
dov m
) ا . ع . سرگيجه و گردش سر و دوار . يق : اخذه دوام اى دوار .

دوام

(
dav mm
) ع . ج . دأماء و داماء .

دوام

(
dovv m
) ع . ج . دوامة .

دوامة

(
dovv mat
) ا . ع . باد بر يعنى كره مانندى چوبين كه كودكان بدان بازى مىكنند و آن را چون بر زمين افگنند مىگردد و آواز مىكند . ج : دوام .

دوامك

(
dav mek
) ع . ج . دامكة .

دواميس

(
dav mis
) ع . ج . دودمس .

دوان

(
dav n
) ا و ص . پ . دونده و و بسرعت و چالاكى رونده . و نام دهى در كازرون .

دوان

(
dov n
) پ . ج . دو . و هر دوان يعنى هر دو تا .

دوانى

(
dov ni
) ا . پ . يك نوع سكه كه هشت يك اشرفى هندى مىباشد .

دوانيدن

(
dav nidan
) ف م . پ . دويدن كنانيدن و فرمودن . و بيرون كردن .

دوانق

(
dav neq
) و دوانيق (
dav niq
) ع . ج . دانق .

دوانقى

(
dav neqiyy
) ص . ع . منسوب بدوانق . و دويمين خليفهء از عباسيان را كه منصور باشد دوانقى مىگفتند زيرا كه در حساب بيت المال يك دانگ از درم را كه شش يك آن باشد محسوب مىداشت .

دواوين

(
dav vin
) ع . ج . ديوان .

دواهى

(
dav hi
) ع . ج . داهية .

دوايات

(
dav y t
) ع . ج . دواة .

دواية

(
dov yat
) ا . ع . كبودى دندان .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1547 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )