تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1546

مساهمون:

ص١٥٤٦
از درخت طلح و يا درخت يز بيرون آيد . و يق : حاضت السمرة اذا خرج منها ذلك .

دوادو

(
dav - dav
) ا . پ . دوندگى . و دوندگى دائمى و در مسافت بسيار . و كسى كه خدمت جزئى به او رجوع باشد و هر ساعت او را پى كارى فرستند . و قاصد و پيك .

دوار

(
dav r
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گردش سر و سرگيجه .

دوار

(
dav r
) و (
dov r
) ا . ع . گردش سر از علتى . و هو حالة يتخيل لصاحبها ان الاشياء تدور عليه و ان بدنه و دماغه يدوران فلا يملك ان يثبت .

دوار

(
dev r
) م . ع . داور مداورة و دوارا . مر . مداورة .

دوار

(
davv r
) ا و ص . ع . روزگار و هر چيز گردنده . يق : الدهر دوار به . و نام زندانى در يمامه .

دوار

(
davv r
) و (
dav r
) ا . ع . نام بتى .

دوار

(
davv r
) و (
dovv r
) ا . ع . نام كعبه .

دوارة

(
davv rat
) ا و ص . ع . پرگار . و گو لب پائين . و هالهء ماه . و هر چيز ساكن را دوارة و قوارة گويند و چون حركت كند و دور زند دوارة و قوارة . و دوارة الرأس : پارهء گرد از سر .

دوارة

(
dovv rat
) ا و ص . ع . ريگ تودهء گرد كه وحوش گرد آن گردند . و دوارة الراس : پارهء گرد از سر . و دوارة البطن : شكنبهء گوسپند . و هر چيز كه حركت كند . و دور زند دوارة و قوارة گويند بر خلاف دوارة و قوارة .

دوارج

(
dav rej
) ا . ج . دوارج الدابة : پاهاى ستور .

دوارس

(
dav res
) ع . ج . دارس .

دوارى

(
dav ri
) ا . پ . زرى رايج كه پنج شيانى ارزش داشته و شيانى زرى بوده از طلاى ده هفت به وزن يك درهم .

دوارى

(
davv ri
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - دايره‌اى . و شكل دوارى : شكل دايره‌اى .

دوارى

(
davv riyy
) ص . ع . روزگار دور كننده . يق : الدهر دوارى به يعنى روزگار بر آن دور مىزند و همواره داراى بخت و طالع است .

دوازدگانه

(
dov zdag ne
) ص . پ . منسوب به دوازده .

دوازده

(
dov zdah
) ص . پ . ده بعلاوهء دو . و دوازده امام : 1 - حضرت امير المؤمنين على . 2 - امام حسن . 3 - امام حسين . 4 - امام زين العابدين . 5 - امام محمد باقر . 6 - امام جعفر صادق . 7 - امام موسى كاظم . 8 - امام رضا . 9 - امام محمد تقى . 10 - امام على النقى . 11 - امام حسن عسكرى . 12 - امام مهدى صلوات اللّه عليهم اجمعين . و دوازده جوسق يعنى دوازده كوشك كه دوازده برج فلكى را گويند . و دوازده رخ : جنگى قديم كه ميان ايرانيان و تورانيان واقع شد و در آن جنگ پيران ويسه با چند برادر وى كشته شد . و دوازده مقام : باصطلاح موسيقى دوازده پردهء سرود : 1 - راست . 2 - صفاهان . 3 - بوسليك . 4 - عشاق . 5 - زير بزرگ . 6 - زير كوچك . 7 - حجاز . 8 - عراق . 9 - زنگله . 10 - حسينى . 11 - رهاوى . 12 - نوا . و بعضى بجاى صفاهان شباب نوشته‌اند . و دوازده ميل . دوازده برج فلكى .

دوازدهم

(
dov zdahom
) ص . پ . هر چيزى كه در مرتبهء دوازده واقع شده باشد .

دوازدهمى

(
dov zdahomi
) ا . پ . هر چيزى كه شامل دوازده عدد باشد .

دواس

(
davv s
) ا . ع . شير بيشه . و مرد دلير و دلاور و شجاع و ماهر .

دواساز

(
dav - s z
) ا . پ . كسى كه داروها را مىسازد و آنها را با هم تركيب مىكند و بيلوا .

دواسازى

(
dav - s zi
) ا . پ . صنعت تركيب ادويه .

دو اسبه

(
do - asbe
) و دو اسپه (
do - aspe
) ا . پ . پيك و قاصد و چپر . و شاگرد چپر . و سپاهى كه داراى دو اسب باشد . و چالاك و ساعى . و تعجيل و شتاب .

دواسة

(
dov sat
) و (
dav sat
) ا . ع . جماعت مردم .

دواسة

(
davv sat
) ا . ع . بينى و انف .

دواسر

(
dov ser
) ا . ع . شتر بزرگ هيكل توانا . و قوى جثه .

دو اسطرلاب

(
do - ostorl b
) ا . پ . آفتاب و ماه .

دو آشيانه

(
do - ciy ne
) ا . پ . نوعى از خيمه و چادر .

دواعى

(
dav 'i
) ا . ع . دواعى الدهر : حوادث زمانه .

دواغص

(
dav qes
) ع . ج . داغصة .

دواف

(
dav ff
) ص . ع . دافة .

دوافع

(
dav fe '
) ع . ج . دافعة .

دواقة

(
dav qat
) م . ع . داق دوقا و دواقة و دوقا و دوقه ( از باب نصر ) : گول شد . و داقت المال : لاغر گرديدند شتران . و داق الفصيل من اللبن عن امه : ناگوارد شد بچهء شتر از شير تا آنكه برگشت از مادر . و داق الطعام : چشيد آن طعام را . و ديقت عنمك ( مجهولا ) سرباز زد گوسپند از علف از ناگوارى و بيمار گرديد .