تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1538

مساهمون:

ص١٥٣٨

دملج

(
domloj
) و (
domloj
) ا . ع . بازوبند . ج . دمالج .

دملجة

(
damlajat
) ا . ع . هموارى كار و درستى صنعت .

دملجة

(
damlajat
) م . ع . دملج دملجة و دملاجا . مر . دملاج .

دملحة

(
damlahat
) م . ع . دملحه دملحة : غلطانيد آن را و گرد كرد .

دملحة

(
domlohat
) ا . ع . زن فربه پر گوشت .

دملص

(
domales
) ص . ع . رخشان و براق .

دملق

(
domaleq
) ا . ع . سنگ تابان گرد . ج : دمالق .

دملقة

(
damlaqat
) م . ع . دملق الشيئ دملقة : گرد تابان كرد آن چيز را .

دملكة

(
damlakat
) م . ع . دملك الشيئ دملكة : گرد و تابان كرد آن چيز را .

دملوج

(
domluj
) ا و ص . ع . بازوبند . و حجر دملوج : سنگ تابان . ج : دماليج . و رخت و متاع . يق : القى دماليجه اى ثقله و متاعه .

دملوق

(
domluq
) ا . ع . سنگ تابان گرد . و گياهى كوچكتر از عرجون كه در ريگستان و مرغزارها رويد .

دملوك

(
domluk
) ا . ع . سنگ تابان گرد .

دمم

(
demam
) ا . ع . سريش . و هر چيزى كه بدان چيز شكسته را بند كنند . و خون . و ج . دمة كه پشكلهاى شتر و گوسپند باشد .

دمم

(
domam
) ع . ج . دمة .

دمماء

(
domam '
) ا . ع . سوراخ كلاكموش .

دممة

(
domamat
) ا . ع . سوراخ كلاكموش . و خاكى كه كلاكموش از سوراخ خود بيرون آورده در اطراف آن مىگستراند .

دمن

(
damn
) ا . ع . پوسيدگى و سياهى كه بخرما بن رسد .

دمن

(
damn
) م . ع . دمن الارض دمنا ( از باب ضرب ) : نيرو داد آن زمين را بسرگين و اصلاح كرد آن را .

دمن

(
demn
) ا . ع . سرگين تو بر تو نشسته و پشك شتر و گوسپند و جز آن . و ج . دمنة . و هو دمن مال يعنى او نيكو است در سياست شتران .

دمن

(
daman
) م . ع . دمن دمنا ( از باب سمع ) : كينه‌ور گرديد .

دمن

(
daman
) ا . پ . دامن و كنار و دامنه . و نام معشوقهء نل و قصهء نل و دمن مشهور است . و نام بندرى در هندوستان .

دمن

(
deman
) ع . ج . دمنة .

دمن

(
deman
) پ . كلمهء امر يعنى بده به من .

دمنة

(
demnat
) ا . ع . آثار مردم و آثار بودن مردم در جائى . و سواد مردم . جاى نزديك خانه . و آثار خانه . و كينه و كينهء ديرينه . و مزبله . ج : دمن . الحديث : اياكم و خضراء الدمن و هى المراة الحسناء فى منبت السوء و قيل الدمنة هى المنزل الذى ينزل فيه اخيار العرب و يحصل فيه بسبب نزولهم تغير فى الارض بسبب الاحداث الواقعة منهم و من مواشيهم فاذا امطرت انبتت نبتا حسنا شديد الخضرة و الطراوة لكنه مرعى و بيل للابل مضربها فشبه النبى صلى اللّه عليه و آله المراة الجميلة اذا كانت من اصل ردئ بنبت هذه الدمنة . و نيز دمنة : نيكو سياست كننده . يقال : هو دمنة مال يعنى او نيكو سياست كنندهء شتران است .

دمندان

(
damand n
) ا . پ . دوزخ . و آتش . و نام شهرى از كرمان كه در نزديكى آن كوهى است معدن طلا و نقره و توتيا و در آن كوه غارى است كه در اطراف آن نوشادر متكاثف مىگردد .

دمنده

(
damande
) افا . پ . فرياد كننده جهة كمك و يارى و استعانت جوينده . و صفير زننده . و وزنده .

دمنه

(
damne
) ا . پ . نام شغالى رفيق كليله كه سعايت شتر پيش شير نموده او را بقتل رسانيد و در كتاب كليله و دمنه كه در امور سياست مدن نوشته حكايت آن مفصل ذكر شده . و نيز دمنه : سوراخى كه براى دم كشى و باد آمدن بتنور گذارند .

دمنه

(
demne
) ا . پ . روباه . و شغال . و مردم عيار و فتان و محيل .

دمنه دانى

(
damne - d ni
) ا . پ . لته و كهنهء پيچيده‌اى كه در سوراخ تنور گذارند تا بخار آن بيرون نرود .

دمو

(
damav
) ا . ع . خون .

دم و باد

(
dam - o - b d
) ا . پ . تكبر و خودپسندى .

دم و پوست

(
dam - o - pust
) و دم و دود (
dam - o - dud
) ا . پ . ملزومات زندگانى و آنچه براى ضيافت و مهماندارى لازم است .

دموج

(
domuj
) م . ع . دمج دموجا ( از باب نصر ) . درآمد در چيزى و استوار شدن در آن . و يقال دمج الشيئ و اندمج و ادمج اذا دخل فى الشيى و استتر . و دمج الارنب : گام كوتاه زد خرگوش و بشتاب دويد . و كذلك البعير و ساير الحيوان .

دمور

(
damur
) ا . پ . آواز نرم و آهسته . و نام يكى از خويشان افراسياب كه در كشتن سياوش سعى بسيار كرد .

دمور

(
domur
) م . ع . دمر دمورا و دمارا دمارة ( از باب نصر ) : هلاك گرديد و ناپديد شد جاى و مكان . و دمر