دقماق
(
doqm q
) ا . ع . نوعى از ماهى .
دقمة
(
daqemat
) ا . ع . شتر و يا گوسپند كه حنك آن از پيرى رفته باشد .
دقمس
(
deqams
) ا . ع . ابريشم .
دقن
(
daqn
) م . ع . دقنه دقنا ( از باب نصر ) : بازداشت او را و محروم گردانيد .
و نيز دقن : بر روى زدن كسى و يا عام است .
و دقن فى لحى الرجل : اذا ضرب فيه .
دقوان
(
daqv n
) ص . ع . مؤنث دقوى يعنى ماده شتر بچهاى كه از شير زياد خوردن شير ناگوارد شده باشد مر او را .
دقوس
(
doqus
) م . ع . دقس فى البلاد دقوسا ( از باب نصر ) : بشتاب رفت در شهرها . و ما ادرى اين دقس اى اين ذهب . و دقس به ( مجهولا ) : يعنى كجا برده شد . و دقس الوتد : فرورفت ميخ در زمين . و دقس خلف العدو : حمله كرد پس دشمن . و دقس البئر : پر كرد چاه را .
دقوع
(
daqu '
) ص . ع . بعير دقوع اليدين : شترى كه مىاندازد هر دو دست را بر زمين و مىكاود و برمىانگيزد خاك را .
دقوف
(
doquf
) ا . ع . هيجان شهوت ابنه .
دقوق
(
daquq
) ا . ع . داروئى براى چشم .
دقوق
(
daquq
) و دقوقاء (
daquq '
) و دقوقى (
daquq '
) ا . ع . شهرى ميان بغداد و اربل .
دقوقة
(
daquqat
) ا . ع . گاوان و خران خرمن كوب .
دقول
(
doqul
) م . ع . دقل فلان دقولا ( از باب نصر ) : غايب شد فلان . و دقل فى الشيئ : درآمد در آن چيز .
دق ولق
(
daq - o - laq
) ص . پ . خشك و خالى . و صحراى بىعلف . و سر بىمو .
مر . دق .
دقوى
(
daqv
) ص . ع . شتر بچهاى كه از شير زياد خوردن شير ناگوارد شده باشد آن را .
دقى
(
daq
) م . ع . دقى الفصيل دقى ( از باب سمع ) : چندان شير خورد بچهء شتر كه ناگوارد شد مر آن را .
دقى
(
daqi
) ص . ع . شتر بچهاى كه از شير زياد خوردن شير ناگوارد شده باشد مر آن را .
دقيانوس
(
daqy nus
) ا . ع . نام پادشاهى كه اصحاب كهف از وى گريخته بودند .
دقيرة
(
daqirat
) ا . ع . مرغزار نيكو بسيار گياه .
دقيق
(
daqiq
) ا و ص . ع . آرد . ج .
ادقة . و باريك از هر چيزى . و كار پوشيده و غامض و دورو و خلاف واضح . و كم خير .
ج : دقاق و ادقة و دقائق .
دقيقة
(
daqiqat
) ا و ص . ع . مؤنث دقيق .
ج : دقاق و دقائق . و گوسپند . يق . ما له دقيقة و لا جليلة اى غنم و ابل . و باصطلاح نجوم يك جزء از شصتم جزء يك درجه . ج :
دقائق .
دقيقه
(
daqiqe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - يكى از تقسيمات زمان كه عبارت از شصتم جزء از هر ساعت باشد . و زمان بسيار كوتاه چنان كه گويند يك دقيقه صبر كنيد . و باصطلاح هيئت يك شصتم جزء از هر يك درجات يك دائره .
دقيقهياب
(
daqiqe - y b
) ص . پ .
كسى كه كشف اشكالى را كند و باريك بين و نكته سنج .
دقيلة
(
daqilat
) ص . ع . شاة دقيلة :
گوسپند لاغر و خرد و خوار . ج : دقال .
دقيوس
(
daqyus
) ا . ع . پادشاهى كه بر غار اصحاب كهف مسجدى بنا كرد . دسيوس امپراتور روم كه از 249 تا 251 ميلادى سلطنت كرد و تازيان اين لفظ را تازيگانيده دقيوس گفتندى .
دك
(
dak
) ا . پ . حصه و نصيب و بهره و تقدير و قضا . و اندازه و ميزان . و گدا و مفلس . و فقر و گدائى . و محكم و استوار و مضبوط و سخت . و صدمه و آسيب و تصادم و ضرب . و سر و رأس . و سر بىمو . و كوه بىبر و بىسبزه . و صحراى بىگياه . و زمين سخت كه آن را نتوان كندن . و درخت بىبرگ . و پى ديوارى كه چينه بر بالاى آن گذارند . و دك زدن : گدائى كردن .
دك
(
dek
) پ . كلمهايست كه در خواندن و طلب كردن خروس استعمال مىكنند .
دك
(
dakk
) ا و ص . ع . زيگستان هموار .
و توده . ج : دكاك . و ارض دك : زمين كوفته و هموار كرده . و مكان دك : كذلك .
ج : دكوك . و قوله تعالى :
جَعَلَهُ دَكًّا :
يحتمل ان يكون مصدرا اى دكة او اراد جعله ذادك . و نيز دك : هموارى زمين در بلندى و پستى .
دك
(
dakk
) م . ع . دكه المرض دكا ( از باب نصر ) : كوفته كرد آن را بيمارى .
و دككت الركية : انباشتم آن چاه را به خاك و پنهان كردم . و دك الرجل ( مجهولا ) :
بيمار گرديد آن مرد . و دكت الارض :
هموار گرديد بلندى و پستى آن زمين . و نيز دك : كوفتن . و ويران كردن . و هموار نمودن .
قوله تعالى :
فَدُكَّتا دَكَّةً واحِدَةً .
و روفتن خاك و هموار كردن آن .
دك
(
dokk
) ص . ع . ج . ادك و دكاء .
دك
(
dokk
) ا و ص . ع . درشت و ستبر .
و كوه نرم . ج : دككة .