تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1505

مساهمون:

ص١٥٠٥

دستگه

(
dast - gah
) ا . پ . دستگاه . و دريافت و دسترس . و سامان . و علم و فضل و معرفت و عقل . و دستگه ديرپاى : آسمانها و افلاك و جهان و عالم . و ثروت و دولت پايدار و استوار .

دستگى

(
dastgi
) ا . پ . عالم و دنيا و روزگار . و وقت و زمان و بخت . و نصيب و يار و رفيق . و معين و ياور و مددگار . و دستكش جيرى كه شكارچيان در وقت بدست گرفتن مرغان شكارى بدست كشند .

دستگير

(
dast - gir
) ا و ص . پ . آنكه دست كسى را مىگيرد . و معين و ياور . و حامى . و مربى . و حارس و نگاهبان . و فرياد رس . و ولى و مرشد . و اسير كننده . و اسير كرده شده و محبوس .

دستگيرا

(
dast - gir
) پ . كلمهء خطاب . يعنى اى حامى من !

دستگيره

(
dast - gire
) ا . پ . ابزارى كه در در و پنجره نصب كنند و در وقت بستن و گشودن آن را بدست گيرند .

دستگيرى

(
dast - giri
) ا . پ . مدد و اعانت و يارى و نصرت و معاونت . و حمايت . و تربيت . و حفاظت . و حبس و گرفتارى .

دستلاف

(
dast - l f
) ا . پ . اولين سودائى كه پيشه‌وران و اهل حرفت كنند و آن را ميمون و مبارك دانند . و اول انعام و بخششى كه در اول سال شخص بزرگ بمردمان دهد . و دشت و دشن .

دستمال

(
dast - m l
) ا . پ . رومال و روپاك و ابزارى و شوب و پارچهء منديل و منديل و هر چه دستها را بدان پاك كنند . و آسان و سهل . و صاف و صيقلى . و برهنه و عريان . و محبوس و اسير و گرفتار . و مال و دولت .

دستمالچه

(
dast - m l - ce
) ا . پ . منديل كوچك . و رومال كوچك .

دستمايه

(
dast - m ye
) ا . پ . سرمايهء تجارت و بازرگانى . و سرچشمه .

دستمرد

(
dast - mard
) ا . پ . يار و رفيق . و مددگار و معين . و همدم و مصاحب .

دستمردى

(
dast - mardi
) ا . پ . اعانت و يارى و معاونت . و توسط و شفاعت .

دستمزد

(
dast - mozd
) ا . پ . وظيفه و مواجب و اجرت و مزدكار . و پاداش و مكافات نيكى و بدى .

دست موزه

(
dast - muze
) ا . پ . آلت و اسباب و دست آويز . و تحفه و ارمغان .

دستبند

(
dastanbad
) و (
dastanbod
) ا . پ . نوعى از رقص .

دستنبو

(
dastanbu
) و (
dastanbo
) و دستنبويه (
dastanbuye
) و (
dastanboye
) ا . پ . شمامهء عطريات . و ميوه‌اى كوچك و گرد شبيه بخربزه .

دستنجن

(
dastanjan
) ا . پ . دستكش . و بازوبند .

دست نشان

(
dast - nec n
) ا . پ . كسى كه او را بكارى وادار كرده باشند . و مطيع و فرمان بردار .

دست نشين

(
dast - necin
) ا . پ . صدرنشين .

دست نگر

(
dast - negar
) ص . پ . محتاج و نيازمند .

دستنگى

(
dastangi
) ا . پ . دست تنگى .

دست نماز

(
dast - nam z
) ا . پ . وضو و شستن دست و روى جهة خواندن نماز .

دست نوشت

(
dast - novect
) ا . پ . دستخط .

دستوار

(
dast - v r
) ا . پ . عصاى پيران و عصاى گردش . و چوبدستى گنده و ستبر كه شبانان در دست گيرند . و دست برنجن و دستينهء زنان . و دستيار و همدست و مددگار و معين . و جراحت و زخم . و هر چيز كه بدرازى دست و وجب باشد .

دستواره

(
dasta - v re
) و (
dast - v re
) ا . پ . هر چيزى كه بدرازى دست و وجب باشد . و هر چيز كه قابل گرفته شدن در دست بود . و عصا و چوبدستى كه هنگام راه رفتن بدست گيرند .

دستوان

(
dast - ov n
) و (
dast - v n
) ا . پ . دستكش . و بازوبند آهنين و قفاز و قولچاق . و دست بند و دستينهء زنان . و نوكرى كه در سر حمام توجه از لباسهاى شخص كند .

دستوانه

(
dast - v ne
) ا . پ . بازوبند آهنين . و دستينه . و دست بند و دستكش جيرى كه جهة گرفتن مرغان شكارى در دست كشند . و صدر مجلس

دست و پا

(
dast - o - p
) م ف . پ . سعى و كوشش . و كوشش بىجا و بىحاصل . و دست و پا نهادن چيزى را : سعى و كوشش كردن در كارها .

دست و دامن

(
dast - o - d man
) م ف . پ . پناه و ملجأ .

دست و دهان

(
dast - o - dah n
) م ف . پ . در خلوتخانهء نزديك . و دست و دهان آب كشان : آنكه پيش از نماز وضو مىسازد .

دستور

(
dastur
) ا . پ . اجازه و پروانگى و اذن و رخصت . و اذن مرخصى . و سلام هنگام مرخصى . و وزير اول و صدر اعظم . و وزير و مشير دولت و وزير شورا . و مدير امور جمهور . و منشى . و صاحب مسند و كسى كه در تمشيت مهمات به دو اعتماد كنند . و نمونه و نقشه و سرمشق . و بارنامه . و روش . و اساس و بنياد و اصل و پايه . و ستون . و قانون و طريقه . و نسخهء اصلى كتاب . و دفتر و سرشته و نسخهء طبيب . و عادت و رسم