تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1503

مساهمون:

ص١٥٠٣
بسر كسى كشيدن : سود رسانيدن و سر افراز كردن آن كس را .

دست چمك

(
dast - camak
) ا . پ . فرو فيروزى و قوت و قدرت و جلادت .

دست چوب

(
dast - cub
) ا . پ . عصا و چوبى كه هنگام راه رفتن دست مىگيرند و چوبدستى .

دستخر

(
dastxar
) ا . پ . ملامت و سرزنش و طعنه و دشنام .

دستخط

(
dast - xat
) ا . پ . طغرا و امضا . و رقم و رقيمه و نوشته .

دستخوان

(
dast - x n
) ا . پ . سفره . و دستار خوان و پيش انداز و پيشگير و سينه بند .

دستخوش

(
dast - xac
) ا و ص پ . مسخرگى . و دستمال . و عاجز و ناتوان و ضعيف و درمانده و زبون . و زير دست و تحت فرمان . و هر چيز كه حصول آن سهل و آسان بود .

دست دراز

(
dast - dar z
) ص . پ . آنكه دستهاى وى دراز باشد . و دراز دست و ظالم و زبر دست .

دستدرازى

(
dast - dar zi
) ا . پ . ظلم و ستم و جور و جبر و تعدى و زبردستى . و دستدرازى كردن : ظلم و ستم كردن و تعدى نمودن و از حد خود تجاوز كردن .

دست دهى

(
dast - dehi
) ا . پ . يارى و معاونت و امداد .

دستر

(
dast - ar
) ا . پ . ارهء دستى . و داس كوچك .

دست رد

(
dast - rad
) و (
dast - radd
) ا . پ . مواجب و وظيفه .

دست رس

(
dast - ras
) ا و ص . م ف . پ . هر چه در قوهء شخص و يا در خور آن باشد . و ميوه‌اى كه دست را بدان توان رسانيد . و مددگار و ياور و معين . و حاصل . و دريافت . و قابل و لايق و سزاوار . و بزرگى و كلانى . و قوت و توانائى و قدرت . و ترتيب و انتظام . و دست رس كردن : يارى كردن . و پيروى كردن . و رسيدن .

دسترسى

(
dast - rasi
) ا . پ . قدرت و توانائى .

دست رنج

(
dast - ranj
) ا . پ . پيشه و حرفت و كسب و كار و صنعت و تجارت و هنر . و هر كارى كه با دست كنند . و مزد دست . و پول و هر چه بواسطهء زحمت حاصل شود . و كرايه و مواجب . و رنج و زحمت و كوشش .

دستره

(
dast - are
) ا . پ . دستروارهء دستى . و داس كوچك .

دست ريس

(
dast - ris
) ا . پ . ريسمان و رشتهء با دست ريسيده شده .

دست زده

(
dast - zade
) ص . پ . بچنگ گرفته . و ربوده شده و فتح شده و بيخته شده .

دست زن

(
dast - zan
) ا و ص . پ . نادم و پشيمان . و صاحب طرب و سرودگوى خوشحال . و كسى كه دست بر چيزى زند و متوسل به كسى شود .

دستزيگ

(
dast - zig
) ا . پ . باصطلاح معمارى گونيا .

دست سنگ

(
dast - sang
) ا . پ . دستاسنگ و فلاخن .

دست سوزه

(
dast - suze
) ا . پ . دختر و يا زنى كه خواستگارى كرده ولى هنوز عروسى نشده باشد .

دست شانه

(
dast - c ne
) ا . پ . يك قسمى از شانه كه با آن نخهاى ابريشم را وقتى كه خواهند كلافه سازند از هم جدا مىكنند .

دست شستنى

(
dast - costani
) ا . پ . آنچه براى شستن به كار برند . و هر آب آغشته شده با صدر و يا چوبك جهة شستشوى .

دست شفا

(
dast - cef
) ا . پ . نسخهء طبيب و دستور طبيب .

دست شكسته

(
dast - cekaste
) ص . پ . كسى كه براى كسب معاش مايه‌اى نداشته باشد و داراى فضل و علم و هنر و كمال نبود و صنعت و پيشه و كسبى نداند .

دست شكن

(
dast - cekan
) ا . پ . زلف تاب داده شده .

دست شوى

(
dast - cuy
) ا . پ . لگن و طاس دست شوئى . و آبى كه با آن دستها را مىشويند . و كسى كه دست را مىشويد . و اشنان .

دست شويه

(
dast - cuye
) ا . پ . باصطلاح طب گذاشتن دستها را در آبى كه پاره‌اى داروها در آن ريخته باشند مانند پاشويه .

دست طلب

(
dast - talab
) ص . پ . درخواست كننده . و گدا و محتاج .

دست غيب

(
dast - qayb
) ص . پ . از القاب شاهزادگان است يعنى كسى كه دست الهى همواره با وى همراه است .

دست فال

(
dast - f l
) ا . پ . آغاز و ابتداى هر سودا و اولين سودائى كه اصناف و اهل حرفت كنند و دستلاف نيز گويند .

دست فرسود

(
dast - farsud
) و دست فرسوده (
dast - farsude
) ص . پ . فرسود شدهء با دست .

دست فرنجن

(
dast - faranjan
) ا . پ . دست برنجن و دستينهء زنان .

دست فروش

(
dast - faruc
) ا . پ . خرده فروش و پيلورى كه متاع خود را بهر قدرى كه مشترى بخواهد اگرچه خيلى كم باشد بفروشد .

دست فروشى

(
dast - faruci
) ا . پ .