تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1507

مساهمون:

ص١٥٠٧
يار و ناصر . و وزير . و زير دست . و مريد و شاگرد . و مطيع .

دستياره

(
dast - y re
) ا . پ . دست برنجن زرين و يا سيمين .

دستيارى

(
dast - y ri
) ا . پ . اعانت و مددگارى و يارى و نصرت و حمايت و دستگيرى . و قوت و قدرت .

دستيافت

(
dast - y ft
) ا . پ . فتح و ظفر و غلبه . و فرصت .

دستيافته

(
dast - y fte
) ص . پ . كامياب و بهره‌مند و مظفر و منصور .

دستيانه

(
dast - y ne
) ا . پ . دستكش و پوشاك دست . و دست بند كه در روز جنگ بر دست بندند . و قولچاق و تازيانه . و مضراب . و دفتر . و طومار . و توقيع پادشاه . و قلاده و گردن بند .

دستيج

(
dastij
) ا . پ . دسته و قبضه .

دستيج

(
dastij
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - دستى . و هر آوندى كه آن را با دست توان برداشت .

دستيجك

(
dastijak
) ا . پ . آوند كوچك .

دستينج

(
dastinaj
) ا . ع . ابر با درخش . و معرب دستينهء فارسى و بمعنى آن .

دستينه

(
dastine
) ا . پ . زينتى كه زنان در بند دست و ساعد گذارند از جواهر و طلا و يا نقره . و دستكش و پوشاك دست . و دسته . و قبضه . و گردن تار و سه تار و جز آن . و مكتوبى كه شخص بدست خود نويسد . و رقم شخص و امضاى شخص . و آنچه در آخر نوشته و يا كتابى ملحق سازند . و تاريخ اتمام نوشته و يا كتاب . و توقيع و فرمان پادشاه . و حكم قاضى .

دستخط

(
das - xat
) ا . پ . دستخط . و امضا و رقم . و دستخط خاص : صحه و امضاى پادشاه .

دسر

(
dasr
) م . ع . دسره بالرمح دسرا ( از باب نصر ) : نيزه زد آن را . و دسر الشيئ : دفع كرد آن چيز را . و دسر جاريته : گائيد كنيزك خود را . و دسر السفينة : اصلاح كرد آن كشتى را با دسار . و دسر فى الشيئ : سخت سپوخت دسار را در آن چيز .

دسر

(
dosr
) ع . ج . دسراء .

دسر

(
dosr
) و (
dosor
) ع . ج . دسار .

دسراء

(
dasr '
) ا . ع . كشتى كه بسينهء خود آب را دفع كند . ج : دسر .

دسس

(
dosos
) ا . ج . دسيس .

دسع

(
das '
) م . ع . دسعه دسعا و دسيعة ( از باب فتح ) : دفع كرد آن را و راند . و دسع البعير بحرته : برآورد آن شتر نشخوار را از شكم به دهان خود . و دسع الاناء : پر كرد آن آوند را . و دسع الحجر : يك مرتبه سد كرد آن سوراخ را . و دسع العرق فى اللحم : پنهان شد آن رگ در گوشت . و دسع فلانا دسيعة يعنى بخشش داد فلان را .

دسفان

(
desf n
) ا . ع . جاسوس . و ميانجى بد ميان مرد و زن . ج : دسافين .

دسفان

(
dosf n
) ا . ع . جاسوس . و ميانجى بد ميان مرد و زن . ج : دسافى و دسافين و دسافن . و زن جلبى و قلتبانى .

دسفة

(
dosfat
) ا . ع . زن جلبى و قلتبانى .

دسق

(
dasaq
) م . ع . دسق الحوض دسقا ( از باب سمع ) : پر شد آن حوض به حدى كه آب از سر آن ريخت .

دسق

(
dasaq
) ا . ع . سپيدى آب حوض و درخش آن .

دسقير و طوس

(
dasqirutus
) ا . ع . نام حكيم معروف يونانى .

دسك

(
dask
) ا . پ . ريسمان تابيدهء بسوزن كشيده جهة دوختن چيزى .

دسكرة

(
daskarat
) ا . ع . ده . و معبد نصارى . و زمين هموار و برابر . و ميخانه . و خانه‌هاى عجميان كه در آن شراب و ملاهى باشد . و بنائى مانند كوشك كه گرد آن خانه‌ها باشد . ج : دساكرة . و نام چند ده .

دسكره

(
daskare
) ا . پ . مدينه و مصر و شهر . و شهرى در عراق عجم . و محفه‌اى كه در آن بيمار را حمل و نقل كنند .

دسم

(
dasm
) ا . ع . موضعى نزديك مكه . و انا على دسم الامر يعنى من بر كنارهء آن كارم . و فى الحديث : لا يذكرون الله الا دسما . مر . دسيم .

دسم

(
dasm
) م . ع . دسم القارورة دسما ( از باب نصر ) : سربند بست آن شيشه را . و دسم المراة : جماع كرد با آن زن . و دسم الاثر : ناپديد شد آن اثر . و دسم المطر الارض : اندك تر كرد باران زمين را . و دسم الباب : بند كرد در را . و دسم الجرح : داخل كرد در آن جراحت چيزى كه بند كرد آن را . و دسم البعير دسما ( از باب ضرب ) : قطران ماليد بر آن شتر .

دسم

(
dosm
) ص . ع . ج . ادسم و دسماء .

دسم

(
dasam
) م . ع . دسم الطعام دسما و دسومة ( از باب سمع ) : چرب شد آن طعام . و دسم دسما : ريمناك و چركين گرديد . و دسم دسمة و دسما : تيره گون گرديد .

دسم

(
dasam
) ا . ع . چربش . و چربش گوشت . و ريم و چرك . يق : يده من الدسم سلطة .
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1507 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )