دبر
(
dabr
) و (
debr
) ا . ع . گروه كبت انگبين ( لا واحد له ) . ج : ادبر و دبور . و بچههاى ملخ .
دبر
(
debr
) ا و ص . ع . مال بسيار . يق :
رجل ذو دبر : مرد داراى مال . و ضياع بسيار . و قولهم : مال دبر و مالان دبر و اموال دبر ، يستوى فيه الواحد و المثنى و الجمع ، يعنى مال بسيار و دو مال بسيار و مالهاى بسيار .
دبر
(
dobr
) و (
dobor
) ا . ع . سپس پشت خلاف قبل . و سپس و آخر هر چيز . ج : ادبار .
و جئتك دبر الشهر و فى دبر الشهر و على دبر الشهر و ادبار الشهر و فى ادبار الشهر : آمدم تو را آخر ماه . و كون و پشت . و گوشهء خانه .
دبر
(
dabar
) م . ع . دبر بعيره دبرا ( از باب سمع ) : پشت ريش گرديد شتر آن .
دبر
(
dabar
) ا . ع . ج . دبرة . و نام دهى در يمن .
دبر
(
daber
) ا . ع . ستور پشت ريش .
المثل : هان على الاملس مالا قى الدبر :
در حق كسى گويند كه در امور يار و مصاحب خود بدتدبير باشد .
دبر
(
dobora
) ا . ع . در عقب و بعد . و عن دبر : پس از مرگ .
دبر
(
dobor
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كون و سرين و مقعد .
دبران
(
dabar n
) و الدبران (
addabar n
) ا . ع . يكى از منازل قمر و آن پنج ستاره است در آخر برج ثور .
دبرة
(
dabrat
) ا . ع . سياه بختى نقيض دولت . و پايان كار . و شكست در كارزار .
و پاره . و خيابان . و يك كرد زمين زراعت . ج : دبر .
دبرة
(
debrat
) ا . ع . نقيض قبلة . و ما له قبلة و لا دبرة يعنى راه نيافت براى كار خود . و ليس لهذا الامر قبلة و لا دبرة يعنى كار بىپشت و روئى است اين كار .
دبرة
(
dabarat
) ا . ع . ريش پشت ستور .
ج : دبر . و ج ج : ادبار . و هزيمت از جنگ .
و وسعت زمين كاشته شده .
دبرة
(
daberat
) ص . ع . ناقة دبرة :
ماده شتر پشت ريش .
دبره
(
dabare
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قصيل و غلهء نارس كه جهة خوردن ستور درو كنند .
دبرى
(
dabr
) ص . ع . ناقة دبرى :
ماده شتر پشت ريش .
دبرى
(
dabariyy
) و (
dabriyy
) ا . ع .
رأيى كه پس از فوت حاجت در دل آيد . يق شر الراى الدبرى . و نمازى كه در آخر وقت خوانده شود .
دبريا
(
dabariyyan
) و (
doboriyyan
) ا . ع . پس از زمانى كه سزاوار باشد . و پس از مرگ كسى . و معكوسا .
دبز
(
dabz
) ا و ص . پ . كلفت و درشت و هنگفت از پارچه . و كلفتى و هنگفتى .
دبس
(
dabs
) ا . ع . سياه از هر چيز .
دبس
(
debs
) و (
dabs
) ا . ع . گروه مردم .
دبس
(
debs
) و (
debes
) ا . ع . دوشاب خرما و انگبين . و دوشاب خرما كه آتش ديده باشد .
دبس
(
dobs
) ع . ج . ادبس و دبساء .
دبس
(
dobas
) ا . ع . درى دبس :
آسمان را گويند وقتى كه مستعد باريدن باشد و درى كلمهء امر است از دريدر .
دبساء
(
dabs '
) ا و ص . ع . مؤنث ادبس يعنى سرخ سياه رنگ . ج : دبس . و نيز دبساء :
نام اسبى .
دبستان
(
dabest n
) ا . پ . دبيرستان و مكتب خانه و مدرسهء اطفال و ادبستان .
دبستانى
(
dabest ni
) ا . پ . شاگرد مدرسه و طفل مكتب خانه .
دبسى
(
dobsiyy
) ا . ع . مرغى مايل بسياهى و خوش الحان و فاخته . ج : دباسى .
دبسية
(
dobsiyyat
) ا . ع . مادهء از دبسى .
دبش
(
dabc
) م . ع . دبشه دبشا ( از باب نصر ) : پوست باز كرد از آن . و دبش الشيئى : خورد آن چيز را .
دبش
(
dabac
) ا . ع . متاع و كالاى خانه و متاع ردى خانه .
دبص
(
dabas
) م . ع . زياد شدن چربى .
دبغ
(
dabq
) م . ع . دبغ دبغا و دباغا و دباغة . مر . دباغ را .
دبغ
(
debq
) و دبغة (
debqat
) ا . ع .
آنچه بوى پوست پيرايند .
دبغة
(
dabqat
) ا . ع . يك بار پوست پيراستن .
دبغة
(
debqat
) ا . ع . نوع پوست پيراستن و هيئت آن .
دبق
(
debq
) ا . ع . چيزى مانند سريشم كه بدان مرغان را شكار كنند .
دبق
(
dabaq
) م . ع . دبق به دبقا ( از باب سمع ) : برآغالانيده شد به آن پس جدا نشد از آن . و گويند ما ادبقه اى ما اضراه .
دبق
(
dabaq
) ا . ع . نام قصبهاى در مصر .
دبقى
(
dabaqiyy
) ا . ع . پارچهاى كه از دبق مصر آورند .
دبكل
(
dabkal
) ا . ع . مرد درشت پوست زشت رو . و ام دبكل : كفتار .
دبكلة
(
dabkalat
) م . ع . دبكل المال : گرد آورد شتران پراكنده را از اطراف .
دبل
(
dabl
) ا . ع . طاعون . و حوض .
و نهر خرد . و جدول . ج : دبول .
دبل
(
dabl
) م . ع . دبله دبلا ( از باب نصر و ضرب ) : گرد آورد آن را . و دبل بالعصا : پى در پى زد به روى عصا . و نيز دبل : پيچيدن . و بزرگ كردن لقمه براى فرو