تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1461

مساهمون:

ص١٤٦١

دباس

(
dabb s
) ا . ع . سازندهء دوشاب خرسا و انگبين .

دباسا

(
dab s '
) و (
deb s '
) ا . ع . ملخهاى ماده .

دباساءة

(
deb s at
) ا . ع . واحد دباساء يك ملخ ماده .

دباسى

(
dab si
) ع . ج . دبسى (
dobsiyy
) .

دباغ

(
deb q
) ا . ع . آنچه بدان پوست پيرايند .

دباغ

(
deb q
) م . ع . دبغ الاهاب دبغا و دباغا و دباغة ( از باب نصر و ضرب و فتح ) : پيراست پوست را . و دبغ الثوب : رنگ سبز داد جامه را .

دباغ

(
dabb q
) ا . ع . پوست پيرا و كسى كه پوست را دباغى كند و به فارسى پيراه گويند .

دباغة

(
deb qat
) ا . ع . دباغى و پوست پيرائى .

دباغة

(
deb qat
) م . ع . دبغ دبغا و دباغا و دباغة . مر . دباغ .

دباغت

(
deb qat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صنعت دباغى و پيرايش پوست و پيراهش . و دباغت كردن : پوست پيرائيدن و دباغى كردن و پيراهيدن . و دباغت يافته : دباغى شده و پيراهش شده .

دباغخانه

(
dabb q - x ne
) ا . پ . جائى كه در آن جا پوست را پيرايش كرده دباغى مىكنند .

دباغى

(
dabb qi
) ا . پ . صنعت و عمل پيرايش پوست . و دباغى شده : پوست پيرايش يافته و پيراهش شده .

دباق

(
deb q
) ا . پ . سريش كفش‌دوزان .

دباكة

(
dob kat
) ا . ع . بيخ درخت بريده .

دبال

(
dab l
) ا . پ . ترنج .

دبال

(
dob l
) ا . ع . سرگين و مانند آن .

دباله

(
dab le
) ا . پ . دبال و ترنج .

دبب

(
dabab
) ا . ع . گوسالهء نخست زاده . و موى اولين كوچك و نرم . و انبوهى موى .

دببان

(
dabab n
) ا . ع . موى اولين كوچك نرم . و انبوهى موى .

دببة

(
dabebat
) ص . ع . زن بسيار موى . و زنى كه موى اولين كوچك و نرم دارد .

دببة

(
debabat
) ع . ج . دب .

دبة

(
dabbat
) ا . ع . كدو . و خنور روغن . و آوندى مر تخم را . و تل ريگ . و ريگ تودهء سرخ . و ريگ مستوى . و زمين هموار . و يك بار نرم گام زدن . ( اسم است مرت را ) . ج : دباب . و موى كوچك و نرم كه بر روى باشد . ج : دب . و آوندى از آبگينه به شكل مرغابى .

دبة

(
dabbat
) و (
debbat
) ا . ع . جنبش حيوان خزنده . و نرم گام زنى و رفتار نرم ( اسم است نوع را ) . و يقال : هو خفى الدبة .

دبة

(
debbat
) م . ع . دب دبا و دبيبا و دبة . مر . دب .

دبة

(
dobbat
) ا . ع . خرس ماده . و حال . و طريقه و مذهب . يق : دعنى و دبتى اى دعنى و طريقتى و مذهبى . و دبة كبرى و دبة صغرى : از ستاره‌هاى بنات النعش است .

دبج

(
debj
) ا . ع . نقش و نگار .

دبخس

(
dobbaxs
) ا . ع . ستبر عظيم الخلقه . و شير بيشه .

دبداب

(
dabd b
) ا . پ . آوازه و شأن و شوكت و شكوه و عظمت .

دبداب

(
dabd b
) ا . ع . طبل .

دبدب

(
dabdab
) ا . ع . رفتار مورچهء دراز پاى .

دبدبة

(
dabdabat
) ا . ع . هر آواز كه بآواز برخورد سم بر زمين سخت ماند . و ماست كه بر آن شير دوشند . و شير نيك ستبر .

دبدبة

(
dobdabat
) ا . ع . شير نيك ستبر .

دبدبه

(
dabdabe
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگى و اظهار جاه و عظمت و شوكت . و آواز عظيم . و صداى دهل و نقاره و مانند آن .

دبر

(
dabr
) ا . ع . سپس آيندهء هر چيز . و مرگ . و كوه و منه الحديث النجاشى : ما احب ان لى دبرا ذهبا و انى اذيت رجلا من المسلمين . و خواب هر ساعت . و نوش . و رنج . و پارهء زمين درشت در دريا مانند جزيره‌اى كه آب بر آن فرورفته باشد . و زنبوران . و منه قيل لعاصم بن ثابت الانصارى حمى الدبر و ذلك لان المشركين لما قتلوه ارادوا ان يمثلوا به فسلط اللّه عليهم الزنابير الكبار فارتدعوا عنه حتى اخذه المسلمون فدفنوه . و يق : جعل كلامك دبر اذنه يعنى گوش نكرد سخن ترا و نايستاد بران . و ذات الدبر : دوائى . و پشته‌اى . و نيز دبر . ج . دبرة .

دبر

(
dabr
) م . ع . دبر دبرا ( از باب نصر ) : پشت داد و سپس رفت . و دبر بالشيئ : برد آن چيز را . و دبر الحديث : نقل كرد حديث را از وى بعد مرگ او . و دبرت الريح : باد دبور گرديد هوا . و نيز دبر : در گذشتن تير از نشانه . و دبر ( مجهولا ) : باد دبور زده شد . و دبر الرجل دبورا : پير شد آن مرد . و دبر السهم الهدف دبرا و دبورا : تجاوز كرد تير از نشانه و گذشت از آن .