تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1458

مساهمون:

ص١٤٥٨
للغزال لياخذه اى يختله مثل يادو .

داو

(
d v
) ا . پ . دعوى كارى و ادعا . و فحش و دشنام . و هر چينه و رده و مرتبهء از ديوار گلى كه روى هم گذارند و آن را داى نيز گويند . و چرخ و چرخه و كلانه . و خرج و مصرف . و نوبت تير اندازى . و نوبت بازى شطرنج و نرد و جز آن . و زياد كردن خصل و گرو قمار و آن از هيفده زياده نباشد زيرا ازدياد آن ناچار طاق بايد باشد و چون مراتب عدد تا نه است پس نه خصل بيشتر نخواهد بود يعنى داو اول يكى است و دويم سه و سيوم پنج و چهارم هفت و پنجم نه و ششم يازده و هفتم سيزده و هشتم پانزده و نهم هيفده . و داو بهفت : انتهاى داو قمار نرد . و كنايه از هيفده ركعت نماز . و داو نيافتن : بمراد قمار باز نقش نيامدن .

داو

(
d v
) ا . ع . نوعى از كشتى و جهاز .

داود

(
d vud
) ا . پ . پادشاه و پيغمبر بنى اسرائيل كه شموئل وى را تقديس كرد و وارث ملك ثاعول گشت و بر فلسطين غالب شد و بنا كرد بيت المقدس را در مائهء دهم قبل از ميلاد مسيح و در كيفيت حالات وى كتاب مقدس اين سه فقره را نقل مىكند : اولا جنگ داود با جالوت و كشتن جالوت را بيك تير فلاخن . ثانيا نواختن داود چنگ را در محضر ثاعول . ثالثا رقص داود در جلو تابوت .

داودار

(
d v - d r
) ا . پ . مدعى و ادعاكننده .

داودى

(
d vudi
) ا و ص . پ . گلبنى از طايفهء سينانتره و داراى گلهاى سفيد و زرد و سرخ و جز آن كه در اواسط پائيز گل مىكند . و نوعى از زره . و منسوب بداود .

داور

(
d var
) ا . ع . دادور . و خداى عز و جل . و پادشاه عادل و حاكم . و پرستش كننده . و شخصى كه ميان نيك و بد حكم باشد و فصل كند و حكم و فرمانروا و قاضى . و دوا و دارو و درمان . و حريف و معارض و خصم . و داور آسمان : خداى عز و جل . و داور اعظم : خداى تعالى . و بزرگترين حكم . و داور دوران : جهاندار و پادشاه عالم .

داوردان

(
d var - d n
) ا . پ . دهى نزديك واسط .

داورستان

(
d varest n
) ا . پ . محكمهء عدالت .

داورى

(
d vari
) ا . پ . سلطنت و پادشاهى و حكومت و رياست و فرمانروائى و سياست . و حكومت بعدل . و قضا و فتوى . و محاكمهء ميان نيك و بد . و منازعت و خصومت و جنگ و جدال . و شكايت و تظلم در نزد حاكم . و داورى خوردن : تواضع كردن و اطاعت نمودن مر حكم قضاوت را . و عقوبت پذيرفتن . و داورى كردن : حكم نمودن و محاكمه نمودن و يك سو كردن ميان نيك و بد . و قضاوت كردن .

داورى خانه

(
d vari - x ne
) ا . پ . محكمهء عدالت و ديوان‌خانه .

داورىگاه

(
d vari - g h
) ا . پ . ميدان جنگ . و محكمهء عدالت .

داوود

(
d vud
) ا . ع . داود . مر . داود .

داوودى

(
d vudiyy
) ص . ع . مانند و مشابه بداود و منسوب بداود .

داوى

(
d vi
) ص . ع . لبن داو : شير سربسته . و طعام داو : طعام بسيار .

داوية

(
d viat
) و (
d viyyat
) ا . ع . بيابان .

داه

(
d h
) ا . پ . ناكس و دون و بد دل و كمينه و فرومايه و جبان و حقير . و ناخلف و بد نژاد . و كنيز دوشيزه و بكر . و خدمتگار و نوكر و خادم و پرستار . و زن بىشرم و بىحيا . و خدمت و بندگى . و مرد پير و مفلس و گدا . و داه خرابات : گداى ميخانه . و داه عرب : زندگانى پست . و داه فراشى : معشوقهء دائمى .

داه

(
d h
) پ . صفت توصيفى عددى . نه بعلاوهء يك يعنى ده .

داها

(
d h
) ا . پ . غار و كهف . و درهء كوه .

داهر

(
d her
) ص . ع . دهر داهر : روزگار سخت . و قولهم لا آتيه دهر الداهرين : يعنى نخواهم آمد او را گاهى .

داهرة

(
d herat
) ص . ع . انها لداهرة الطول يعنى بسيار دراز است .

داهفة

(
d hefat
) ا . ع . داهفة من الناس : مرد مسافر دو از اهل . و داهفة من الابل : شتر ماندهء از درازى سفر .

داهل

(
d hel
) و (
d hol
) ا . پ . علامتى كه در زراعت و فاليز و جز آن نصب كنند تا جانوران از آن برمند . و نيز علامتى كه صياد در صحرا نزديك بدام نصب كند تا صيد از آن رم كرده بجانب دام آيد . و دام آهوگيرى .

داهل

(
d hel
) ا . ع . مرد سرگشته .

داهم

(
d hem
) ا . پ . ديهيم و تاج مرصع پادشاهان . و تخت پادشاهى . و چتر پادشاهى .

داهن

(
d hen
) ص . ع . لحية داهن : ريش چرپ روغن ماليده . و بنو داهن : قبيله‌اى از تازيان .

داهول

(
d hul
) و داهون (
d hun
) ا . پ . داهل و علامتى كه در زراعت و پاليز جهة دفع جانوران موذى نصب كنند . و علامتى كه صياد در بيابان نصب كند تا صيد از آن