تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1438

مساهمون:

ص١٤٣٨

خيزب

(
xayzab
) ا . ع . گوشت نرم و نازك .

خيزبان

(
xayzab n
) ا . ع . گوشت نرم و نازك . و شتر مرغ بچهء نر .

خيزبة

(
xayzabat
) ا . ع . گوشت پاره .

خيز بگير

(
xiz - begir
) ا . پ . خيز گير .

خيزران

(
xeyzar n
) ا . پ . نوعى از نى هندى كه بخم شدن نشكند و از آن تازيانه سازند . و بيخ درخت سرو . و خيزران بلدى : مورد اسفرم كه آس برى باشد .

خيزران

(
xayzor n
) ا . ع . - مأخوذ از فارسى - ريشه‌هاى دراز در زمين از درخت هندى و نى . و هر چوب نرم كه خم شود . و نيزها . و خلهء چوب كه ملاحان بدان كشتى رانند . و دنبالهء كشتى . ج : خيازر . و دار الخيزران به مكه است بنا كردهء خيزران كنيز خليفه .

خيزرانة

(
xayzor nat
) ا . ع . دنباله و سكان كشتى .

خيزرى

(
xayzar
) ا . ع . نوعى از رفتار با تبختر كه در آن تفكك اعضا باشد .

خيزقة

(
xayzaqat
) ا . ع . نوعى از تره .

خيزگير

(
xiz - gir
) ا . پ . نوعى از بازى اطفال . و كبوتر ماده كه در وقت نشاط كبوتر نر مستى كند .

خيزل

(
xayzal
) و خيزلى (
xayzal
) ا . ع . نوعى از رفتار با تبختر كه در آن تفكك اعضا باشد .

خيزنده

(
xizande
) افا . پ . خيز كننده و جهنده و بر پاى خاسته و لغزنده . و نوعى از بازى كودكان كه بتازى زخلوفة گويند و آن چنان است كه كودكان بر تودهء خاك تر مىنشينند و دست از خود برداشته فرو مىلغزند .

خيزوان

(
xizv n
) ا . پ . ولايتى كه شيروان نيز گويند .

خيزور

(
xayzur
) ا . ع . ريشه‌هاى دراز در زمين از يك نوع درخت نى هندى .

خيزه گير

(
xize - gir
) و خيزه گيره (
xize - gire
) ا . پ . خيزگير .

خيزى

(
xizi
) ا . پ . جستن در هوا .

خيزيدن

(
xizidan
) ف ل . پ . آهسته به جائى در شدن . و جنبيدن . و لغزيدن . و نشسته با چهار دست و پا راه رفتن كودكان . و برخاستن و برآمدن . و جستن و جهيدن .

خيس

(
xays
) ا . ع . غم . و خطا و گمراهى . و نام موضعى .

خيس

(
xays
) م . ع . خاس بالعهد خيسا و خيسانا ( از باب ضرب ) : غدر كرد و شكست عهد را . و خاس بوعده : وعدهء خلاف كرد . و خاس فلان : لازم گرفت فلان جاى را . و خاست الجيفة : بوى گرفت مردار . و يخاس انفه : يعنى رام كرده مىشود . و نيز خيس : كاسد شدن چيزى . يق : خاس البيع و الطعام : كانه كسد حتى فسد .

خيس

(
xis
) ا . ع . درخت انبوه . و انبوه از حلفا و قصب . و بيشهء شير . ج : اخياس . و شير و لبن و نيكوئى . يق : اقل الله خيسه .

خيس

(
xis
) ص . پ . آبدار و مرطوب و آب به خود كشيده . و خيس خوردن : آب به خود كشيدن و خيسيده شدن .

خيس

(
xis
) ا . پ . ملافهء كرباسى كلفت .

خيس

(
xeyas
) ع . ج . خيسة .

خيسان

(
xayas n
) م . ع . خاس خيسا و خيسانا . مر . خيس .

خيساندن

(
xis ndan
) ف م . پ . خيسانيدن .

خيسانده

(
xis nde
) ا . پ . نقوع و مصفاى از هر داروى در آب خيسانده شده .

خيسانيدن

(
xis nidan
) و خيساييدن (
xis yidan
) ف م . پ . خيسيدن كنانيدن و فرمودن . و آميختن و مخلوط كردن . و پيش خزيدن مانند كودكان .

خيسة

(
xisat
) ا . ع . تامور و خوابگاه شير . ج : خيس .

خيسته

(
xiste
) ص . پ . مجروح . و مانده و خسته .

خيسخانه

(
xis - x ne
) ا . پ . خيشخانه .

خيسرى

(
xaysariy
) ا . ع . گمراهى . و و هلاكى . و غدر و ناكسى .

خيسرى

(
xaysariy
) ص . ع . گمراه و خاسر و زيان كار .

خيسفان

(
xaysaf n
) و (
xaysof n
) ا . ع . خرماى ردى . و خرما بن كه بار كم ارد و غورهء آن متغير گردد .

خيسفوج

(
xaysafuj
) ا . ع . پنبه دانه . و چوب كهنه . و چوب درخت عشر . و دنبالهء كشتى .

خيسفوجة

(
xaysafujat
) ا . ع . دنبالهء كشتى .

خيسق

(
xaysaq
) ا . ع . دورتك از چاه و از گور . و از اعلام است .

خيسنده

(
xisande
) افا . پ . خيس كننده و تر كننده . و خيسانده و نقوع سرد .

خيسه

(
xise
) ا . پ . لحاف و يا جامهء كلفت و درشت .

خيسيدن

(
xisidan
) ف ل . پ . تر كردن و نم كردن . و گداختن . و حل كردن . و سرشتن مانند معجون . و خمير كردن با دست و يا پا چيزى را . و خائيدن . و ترسيدن و هراسيدن . و
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1438 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )