تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1435

مساهمون:

ص١٤٣٥

خيالات

(
xiy l t
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پندارها و گمانها و تخيلات و توهمات و تصورات . و حالت وسواس و تصورات بيهوده . و خيالات بىمعنى : تصورات بىمعنى . و خيالات لا طائل : تصورات بىفايده .

خيالاتى

(
xiy l ti
) ص . پ . وسواسى و منسوب بخيالات .

خيال‌آرا

(
xiy l - r
) ص . پ . آرايندهء انديشه .

خيال باز

(
xiy l - b z
) ص . پ . كسى كه تصور كارى را مىكند بدون آنكه آن كار را انجام دهد و خيال باف .

خيال باف

(
xiy l - b f
) و خيال بند (
xiy l - band
) ص . پ . آن كه بناى كارهاى وى از روى هوا و هوس است و واقعيت ندارد .

خيال پرست

(
xiy l - parast
) ا و ص . پ . شاعر و عاشق و خيالى و وهمى .

خيالة

(
xay lat
) ا . ع . پندار و صورتى كه در خواب ديده مىشود و يا در بيدارى تخيل كرده مىشود . ج . اخيلة . و شخص مرد و طلعت وى .

خيالة

(
xayy lat
) ا . ع . خداوند اسبها ضد رجالة .

خيالستان

(
xiy lest n
) و خيال كده (
xiy l - kade
) ا . پ . بسيارى توهمات و تصورات .

خيالى

(
xiy li
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - وهمى و تصورى و ناپايدار و منسوب به خيال .

خيام

(
xey m
) م . ع . خام عنه خيما و خيمانا و خيوما و خيومة و خياما ( از باب نصر ) ترسيد و بددلى كرد . و مكر و حيله نمود پس رجوع كرد بر آن . و خام رجله : برداشت پا را .

خيام

(
xey m
) ا . ع . ج . خيمة .

خيام

(
xey m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چادر و سراپرده‌ها و خيمه‌ها .

خيام

(
xayy m
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چادردوز و خيمه دوز .

خيام

(
xayy m
) ا . پ . لقب عمر شاعر و حكيم از اهل نيشابور كه در 615 هجرى وفات كرد و مقبرهء وى در نيشابور مزار عامه است .

خيانة

(
xey nat
) م . ع . خان خونا و خيانة . مر . خون .

خيانت

(
xiy nat
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - غدر و مكر و حيله و نقض عهد و پيمان و بيوفائى و نمك بحرامى و بىديانتى و ناراستى و دزدى . و بىعصمتى و زناكارى .

خيانت پيشه

(
xiy nat - pice
) ص . پ . نمك به حرام و خائن .

خيانتگر

(
xiy nat - gar
) ا . پ . كسى كه خيانت مىكند .

خياوار

(
xiy v r
) و خياور (
xiy var
) ا . پ . كوشش و جهد . و محنت .

خياييدن

(
xiy yidan
) ف م . پ . خائيدن و جائيدن .

خيبة

(
xaybat
) ا . ع . نوميدى . المثل : الهيبة خيبة يعنى چون بترسى بنوميدى باز گردى . و خيبة (
xaybatan
) لزيد و يا خيبة (
xaybaton
) لزيد : دعاى بد است مر زيد را .

خيبة

(
xaybat
) م . ع . خاب خيبة ( از باب ضرب ) : نااميد گرديد . و نيز خيبة : زيان كار شدن و كافر و ناسپاس گرديدن و نرسيدن بمطلوب .

خيبر

(
xaybar
) ا . ع . قلعه‌اى نزديك مدينه .

خيبرستان

(
xaybar - sat n
) ا . پ . حضرت امير المؤمنين على عليه السلام .

خيبرى

(
xaybariyy
) ا و ص . ع . مار سياه . و منسوب بخيبر .

خيت

(
xayt
) م . ع . خات ماله خيتا ( از باب ضرب ) : كم و اندك كرد مال را . و خات فلانا خيتا و خيوتا : آواز كرد فلان را .

خيت

(
xayt
) ا . ع . بانگ و فرياد .

خيتال

(
xit l
) ا . پ . دروغ . و خوش طبعى و مزاح و مطايبه . و عادت و طبيعت و مزاج .

خيتام

(
xayt m
) ا . ع . خاتم و مهر و انگشترى .

خيتروع

(
xaytaru '
) ا . ع . زن كه بر حالى ثابت نماند .

خيتعور

(
xayta'ur
) ا . ع . زن بدخو . و سراب . و آنچه بر يك حال نباشد و نيست گردد . و تار عنكبوت مانندى كه در سختى گرما از هوا فرود آيد و نيست گردد . و دنيا . و گرگ . و غول . و سختى . و شيطان . و شير بيشه . و مسافت بعيده . و كرمى كه بر روى آب باشد و در يك جا ثبات و قرار نگيرد .

خيچ

(
xic
) ا . پ . خويش و آهن جفت يعنى آهنى كه بدان زمين را شيار كنند .

خيد

(
xid
) ا . پ . خويد و غلهء دانه نرسيده و جو سبز .

خيدب

(
xaydab
) ا . ع . راه هويدا . و نام موضعى .

خيدبة

(
xaydabat
) ا . ع . راى مرد و امر لول وى . يق : اقبل على خيدبتك اى على امرك الاول .

خيدع

(
xayda '
) ا . ع . كسى كه بر دوستى وى اعتماد نتوان كرد . و غول فريبنده . و راه مخالف قصد . و كوراب . و گرگ فريبنده .

خيدن

(
xidan
) ف ل و م . پ . كج شدن و خم گرديدن . و پنبه زدن و حلاجى كردن پشم و پنبه .

خيده

(
xide
) ص . پ . كج شده و خميده
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1435 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )