پوست پستان شتر ماده . و غلاف نرهء شتر .
و جاى فروتر از درشتى كوه و بلندتر از مسيل آب . و هر نشيب و بلندى در روى كوه . و سپيدى در كوه سياه كه پس كوه ابو قبيس است .
و مسجد الخيف : در منى و نزديك مكه مىباشد . و خيف سلام : موضعى نزديك عسفان . و خيف النعم : فروتر از خيف سلام . و خيف ذى القبر : فروتر از آن .
و خيف الحيل : موضعى .
خيف
(
xayf
) م . ع . خاف خوفا و خيفا و خيفة و مخافة . مر . خوف .
خيف
(
xif
) ع . ج . خيفة . و ج .
اخيف .
خيف
(
xayyaf
) ا . ع . فراخى غلاف نرهء شتر . و فراخى خيف ناقه . و يك چشم ازرق و ديگرى سياه شدن اسب و مردم و جز آن ( و الفعل من سمع ) .
خيف
(
xeyyaf
) و (
xoyyaf
) ع . ج .
خائف .
خيف
(
xief
) ا . پ . ايالتى از اروپاى روس كه از رود دنيپر مشروب مىشود و داراى 231 507 2 نفر جمعيت و نيز شهر حاكم نشين اين ايالت را كه در كنار رود دنيپر بنا شده و داراى 000 515 نفر جمعيت است خيف مىنامند .
خيفا
(
xayf
) ص . ع . مؤنث اخيف .
و ناقة خيفاء : ناقهاى كه پوست پستان وى فراخ باشد و ناقهء فراخ پستان اولا تكون خيفاء حتى تخلو من اللبن و تسترخى . ج :
خيفاوات .
خيفان
(
xayf n
) ا . ع . كثرت ملخها كه هنوز بالهاى آنها درست نشده باشد . و كثرت مردم .
و ملخى كه در آن خطوط مختلف سپيد و زرد بهم رسيده باشد . و ملخى كه از رنگ نخستين كه سياه و زرد بود منسلخ شده مايل بسرخى گرديده باشد . و ملخهاى لاغر سرخ زادهء سال اول . خيفانة : يكى . و نيز خيفان :
گياهى كوهى .
خيفانة
(
xayf nat
) ا . ع . واحد خيفان .
خيفاوات
(
xayf v t
) ع . ج . خيفاء .
خيفة
(
xayfat
) ا . ع . كارد . و جاى شيراز بيشه و درختستان .
خيفة
(
xifat
) ا . ع . بيم و ترس . ج :
خيف .
خيفة
(
xifat
) م . ع . خاف خوفا و خيفا و خيفة و مخافة . مر . خوف .
خيفر
(
xayfar
) ا . پ . اسباب خانه و اثاث البيت .
خيفق
(
xyfaq
) ا . ع . بيابان فراخ . و اسبان و شتر مادگان و شتر مرغان نيك تيزرو .
و زن كه بغلهاى رانش دراز و استخوانهاى وى باريك بود و گام دور دور نهد . و سختى . و نام اسبى .
خيفقان
(
xayfaq n
) ا . ع . لقب سيار است و هو الذى خرج هاربا من عوف بن الخليل و كان قتل اخاه عويفا فلقيه ابن عم له و معه ناقتان و زاد فقال له اين تريد فقال الابغوان كى لا يقدر على عوف فقد قتلت اخاه فقال خذ احدى الناقتين و شاطره زاده فلما ولى عطف عليه بسيفه فقتله و اخذ الناقة الاخرى فلما اتى البلد سمع هاتفا يقول ظلمك المنصف جور فيه المفاعل بور و رماه به سهم فقتله فقيل ظلم ظلم الخيفقان و ظلم و لا كظلم الخيفقان .
خيفقين
(
xayfaqin
) ا . ع . تيز رو از شتر و از شتر مرغ . و سختى . و آواز دست و پاى اسب در دويدن .
خيقم
(
xayqam
) ا . ع . حكايت آواز .
خيك
(
xik
) ا . پ . آوند چرمين كه در آن آب حمل كنند . و مشك . و پوست سلخ شدهء از حيوانات . و جوال و كيسه .
و پوست .
خيكچه
(
xik - ce
) ا . پ . مصغر خيك يعنى مشك كوچك و مشك كوچكى كه سوار جهة برداشتن آب در زير شكم اسب و يا در كنار زين آويزان مىكند .
خيك دوز
(
xik - duz
) ا . پ . كسى كه از پوست حيوانات مشك مىدوزد .
خيكله
(
xaykale
) ا . پ . يك نوع علفى .
خيگاب
(
xig - b
) ا . پ . خريطهء چرمينى كه در آن آب كنند .
خيگچه
(
xig - ce
) ا . پ . خيك كوچك و خرد .
خيل
(
xayl
) ا . پ . لشكر و سپاه . و پير و و مريد . و اردو و لشكرگاه و خيمهگاه . و طايفه و قبيله .
خيل
(
xayl
) ا . ع . گروه اسبان ( واحد آن نيامده ) . ج : اخيال و خيول . و سواران .
المثل : الخيل اعلم من فرسانها :
در حق كسى گويند كه او را مطابق ظن و گمان خود يابند . و زيد الخيل زيد الخير است .
و روضة الخيل : از زمينهاى نجد است .
و فلان لا تساير خيلاه و لا تواقف :
يعنى طاقت سخن چينى و دروغ ندارد . و نيز خيل : سداب و انغوزه .
خيل
(
xayl
) و (
xil
) م . ع . خال الشيئى خيلا و خيلا و خيلة و خيلة و خالا و خيلانا و مخيلة و مخالة و خيلولة ( از باب سمع ) : گمان برد آن چيز را و مستقبل آن اخال ( بكسر الف ) آيد و اخال ( بفتح ) لغة ضعيفى است . و خال خيلا :
مداومت كرد بر خوردن انغوزه .
خيل
(
xil
) ا . پ . مخاط و لعاب غليظى كه از بينى آدمى برآيد .