تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1439

مساهمون:

ص١٤٣٩
پس جستن اسب . و ترسيده شدن .

خيش

(
xayc
) ا . ع . جامهء رقيق باف ستبر تار از بدترين كتان و يا از ستبر تر عصب . و كرباس . ج : اخياش و خيوش . و مرد دنى و پست . و نام كوهى .

خيش

(
xayc
) ص . ع . رجل خيش العمل : مرد شتاب كار و جلد كار .

خيش

(
xic
) ا . پ . نوعى از پارچه و بافتهء كتان . و پارچه‌اى كه از پشم و پنبه با هم بافته شده باشد . و افزارى به جهت زراعت . و چوبى كه بر گردن گاو نهند و آهن قلبه و قلبه ران و قلبه رانى . و خيش مصر : كتان مصرى . و بن خيش : دسته و دنبالهء قلبه .

خيشاوه

(
xic ve
) ا . پ . زمين شيار كرده .

خيشة

(
xaycat
) ا . ع . واحد خيش يعنى يعنى يك عدد جامهء خيش . و ذو الخيشة : از القاب است .

خيشخانه

(
xic - x ne
) ا . پ . خيمه‌اى كه از پارچهء كتانى و يا از نى سازند . و خانه‌اى كه جهت دفع گرما سازند و اطراف آن را از خار شتر برآورند و از بيرون پيوسته آب به روى پاشند . و پيراهن كتان . و زر خالص .

خيشفوج

(
xaycafuj
) ا . پ . پنبه دانه .

خيشوم

(
xaycum
) ا . ع . بينى . و بن بينى . و اندرون بينى . و قسمت شامهء از رأس . و دماغهء كوه و پيش آمدگى كوه . ج : خياشيم .

خيشى

(
xayciyy
) ا . ع . خيش ساز و كرباس باف .

خيص

(
xays
) ا . ع . اندكى از عطا . و نلت منه خيصا يعنى چيزى اندك .

خيص

(
xays
) م . ع . خاص الشيئى خيصا ( از باب ضرب ) : كم و اندك گرديد آن چيز .

خيص

(
xis
) ع . ج . اخيص و خيصاء .

خيص

(
xayas
) ا . ع . خردى يك چشم و كلانى چشم ديگر ( و الفعل من سمع ) .

خيصاء

(
xays '
) ص . ع . مؤنث اخيص . و زن كلان و ضعيف . و بزى كه يك شاخ وى راست استاده و شاخ ديگر بسرش چسبيده باشد . و زنى كه يك چشم وى خرد و ديگرى كلان باشد . و عنز خيصاء : ماده بز يك شاخ شكسته . و نيز خيصاء : عطيهء اندك . ج . خيص .

خيصان

(
xays n
) ا . ع . اندكى از مال . يق . خيصان من مال .

خيصى

(
xays
) ا . ع . اندكى از گياه . و اجتمعت خيصاهم : گرد آمد متفرق آنها و با هم منضم شدند .

خيض

(
xayyez
) ص . ع . سيف خيض : شمشير از آهن نرم و از آهن سخت .

خيضعة

(
xayza'at
) ا . ع . كلاه خود . و اختلاف آوازها در كارزار . و غبار . و معركه و ميدان جنگ .

خيضف

(
xayzaf
) ص . ع . بسيار تيز دهنده .

خيط

(
xayt
) ا . ع . رشته . ج : اخياط و خيوط و خيوطة . و گلهء شتر مرغ . و گروه ملخ . و درزى گرى . و خيط الرقبة : حرام مغز مهرهء گردن . و الخيط الابيض : صبح صادق . و الخيط الاسود : صبح كاذب . و تاريكى شب . و خيط باطل : سراب . و تار عنكبوت مانندى كه از هوا فرود آيد در سختى گرما و نيست گردد . و هوا . و خلو ميان دو چيز . و روشنى كه از تاب‌دان درآيد .

خيط

(
xayt
) م . ع . خاط الثوب خيطا و خياطة ( از باب ضرب ) : دوخت آن جامه را . و خاطت الحية خيطا : رفت آن مار بر زمين . و خاط اليه خيطة : گذشت بر وى يك بار و يا بسرعت گذشت .

خيط

(
xit
) ا . ع . گروه ملخ . و گلهء شتر مرغ . ج : خيطان .

خيط

(
xayat
) ا . ع . درازى گردن .

خيطاء

(
xayt '
) ص . ع . نعامة خيطاء : شتر مرغ دراز گردن .

خيطان

(
xit n
) ع . ج . خوط . و ج . خيط .

خيطة

(
xaytat
) ا . ع . ميخ . و رسن . و خيط كه با رسن انگبين چينان باشد . و جبهء پشمين آنها .

خيطة

(
xaytat
) م . ع . خاط خيطا و خيطة . مر . خيط .

خيطف

(
xaytaf
) ص . ع . جمل خيطف : شتر نر شتاب رو .

خيطفى

(
xaytaf
) ا . ع . سرعت رفتار .

خيطل

(
xaytal
) ا . ع . سگ و گربهء نر .

خيطى

(
xayt
) گلهء شتر مرغ . و گروه ملخ .

خيعامة

(
xay ' mat
) ص . ع . بد نام و از صفات مذمومهء مرد بد و بد نام است .

خيعرة

(
xay'arat
) ا . ع . سبكى و خفت .

خيعل

(
xay'al
) ا . ع . پوستين . و جامهء نادوخته فرجين . و پيراهن كه يك جانب وى دوخته و جانب ديگر نادوخته باشد و آن را زنان پوشند . و پيراهن بىآستين . و گرگ . و خليع . و غول .

خيعلة

(
xay'alat
) م . ع . خيعل پوشانيدن . يق : خيعله خيعلة .

خيف

(
xayf
) ا . ع . كرانه . و پوست پستان شتر و گاو و مانند آنها . و كرانهء پستان آنها . و