تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1433

مساهمون:

ص١٤٣٣

خويخية

(
xovayxeyat
) ا . ع . سختى و بلا .

خويد

(
xavid
) و (
xevid
) و (
xoyd
) ا . پ . غله زار و كشتزار . و غلهء نارس و غله‌اى كه سبز باشد و خوشهء آن هنوز نرسيده باشد .

خوى درد

(
xevy - dard
) ا . پ . بيمارى در انگشتان كه بتازى داخس گويند .

خويدع

(
xoveyda '
) ا . ع . گسستگى پى ساق شتر از نشستن . يق : به خويدع .

خويدك

(
xavidak
) و (
xoydak
) ا . پ . قسمى از خربزه .

خويدن

(
xaveydan
) و (
xavidan
) ف ل و م . پ . نشخوار كردن و فروختن غله‌اى كه هنوز در خوشه باشد .

خوى زده

(
xoy - zade
) ص . پ . عرق كرده .

خويسه

(
xaveyse
) ا . پ . منازعه و مناقشه و مباحثه .

خويش

(
xic
) ا . پ . خود و خود او و شخص و خويشتن . و وجود و هستى ضد عدم . و قلبه يعنى چوبى كه گاو آهن را بدان محكم سازند و زمين را شيار كنند . و گاو آهن . و اقوام و خويشاوندان و اقارب . و نوعى از بافتهء كتان .

خويش

(
xic
) ص . پ . خوش و خوب و نيك .

خويشان

(
xic n
) ا . پ . ج . خويش اقارب و اقوام و منسوبان .

خويشاوند

(
xic vand
) ا . پ . كسى كه بواسطهء نسبت يا از طرف پدر و يا مادر و جز آن به شخص نزديك باشد .

خويشاوندان

(
xic vand n
) پ . ج . خويشاوند .

خويشاوندى

(
xic vandi
) ا . پ . قرابت و نسبت و خويشى .

خويش باز

(
xic - b z
) ص . پ . باطل و فانى و ناپايدار .

خويش بين

(
xic - bin
) ص . پ . مغرور و متكبر و خودبين .

خويشتاب

(
xic - t b
) ا . پ . آتشكدهء خودسوز . و نام كتابى .

خويشتن

(
xic - tan
) ا . پ . خود و خود او و شخص خود و شخص او . و خويشتن آراستن : خود را زينت كردن .

خويشتن بيزار

(
xictan - biz r
) ص . پ . آنكه از خود آزرده و متنفر باشد .

خويشتن بين

(
xictan - bin
) ص . پ . كسى كه خود را بزرگ و مهم داند .

خويشتن بينى

(
xictan - bini
) ا . پ . خود را بزرگ و مهم دانستن .

خويشتن‌دار

(
xictan - d r
) ص . پ . آنكه پيوسته خود را آسوده دارد و تن‌پرور و فراغت دوست . و آنكه خود را در گفتن سخن حق و حرف خير معاف دارد . و لجوج .

خويشتن دارى

(
xictan - d ri
) ا . پ . حمايت و حراست از خود . و تن‌پرورى . و لجاجت .

خويشتن ستائى

(
xictan - set 'i
) ا . پ . تحسين و تمجيد و ستايش از خود .

خويشتن شناسى

(
xictan - cen si
) ا . پ . خودبينى و خود پسندى و تكبر .

خويش قرابات

(
xic - qar b t
) ا . پ . نسبت و خويشى . و اقوام و اقربا .

خويشكار

(
xic - k r
) ا . پ . كشاورز و دهقان و كشتكار .

خويش كام

(
xic - k m
) ص . پ . خودپسند و خودسر .

خويشى

(
xici
) ا . پ . قرابت و خويشاوندى و نزديكى بواسطهء نسبت از طرف پدر و يا مادر و جز آن .

خويصة

(
xovayssat
) ا . ع . مصغر خاصة .

خويصرة

(
xovayserat
) ا . ع . مصغر خاصرة . و ذو الخويصرة يمانى : نام مردى صحابى كه در مسجد بول كرد . و ذو الخويصرة تميمى : لقب خرقوص خارجى .

خويگر

(
xuy - gar
) ا . پ . عادت و طبيعت و روش و طريقه .

خويگير

(
xuy - gir
) ا . پ . دوست و مصاحب و همدم و همنشين .

خويگير

(
xuy - gir
) ا . پ . عرق‌گير . و تكلتو كه در زير زين اندازند .

خويل

(
xovayl
) ا . ع . مصغر خال .

خويله

(
xoyle
) ا . پ . مردم احمق و ابله و نادان و بيشتر اين لفظ را در موقع دشنام و قدح استعمال مىكنند .

خويناد

(
xoyn d
) و خويناه (
xoyn h
) ا . پ . خراطين كه كرمى است سرخ و در ميان گل متكون مىگردد .

خويوز

(
xuyuz
) ا . پ . شب پره و خفاش و هر مرغى كه در شب پرواز كند .

خويه

(
xuye
) ا . پ . پاروب و بيل مانندى چوبين كه بدان كشتى رانند و برف و جز آن روبند .

خوييدن

(
xoyidan
) ف ل و م . پ . عرق كردن . و فراهم آورده شدن . و زيستن .

خه

(
xah
) ا . پ . خنده و ضحك و استهزا .

خه‌خه

(
xah - xah
) پ . كلمهء تحسين يعنى خوشا و مرحبا و به‌به و بارك اللّه .

خهر

(
xohr
) ا . پ . وطن و زمين اصلى و مسكن و مأوا .

خهل

(
xahl
) و (
xohl
) ص . پ . كج و ناراست و خم .

خهل

(
xohal
) ا . پ . قالب كفش .

خهله

(
xahle
) ص . پ . كج و ناراست
فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1433 | على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )