تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1366

مساهمون:

ص١٣٦٦
كردن سلاح . و آواز كردن هر چيزى خشك از افتادن چيزى بر آن و درآمدن در چيزى .

خش خشت

(
xec - xect
) ا . پ . بانگ كاغذ و جامهء نو و آهار دار .

خشداش

(
xocd c
) ا . ع . مأخوذ از خواجه تاش فارسى و بمعنى آن .

خشداشة

(
xocd cat
) ا . ع . مونث خشداش .

خشر

(
xacr
) م . ع . خشر خشرا ( از باب ضرب ) : باقى داشت بر خوان از طعام آنچه به كار نيايد . و خشر الطعام : دور كرد از طعام چيزى كه به كار نيايد - از اضداد است - . و نيز خشر : آزناك و حريص شدن .

خشر

(
xacar
) م . ع . خشر خشرا ( از باب سمع ) : گريخت از جبن و بددلى .

خشربة

(
xacrabat
) م . ع . خوب و نيكو نكردن كار را .

خشرم

(
xacram
) ا . پ . كسى كه حلقه بر در مىزند و كسى كه در مىزند .

خشرم

(
xacram
) ا . ع . جماعت مگس انگبين و زنبوران . و سردار مگس انگبين . و خانهء زنبوران و خانهء مگس انگبين . و سنگ نرم . و سنگى كه از آن گچ گيرند . و پشتهء بلند كه سنگ ريزه‌هاى آن املس باشد . ج : خشارمة . و از اعلام است .

خشرم

(
xocrom
) ا . ع . آواز و صدا . و بينى درشت .

خشرمة

(
xacramat
) م . ع . خشرمت الضبع : آواز كرد كفتار در خوردن .

خشرمة

(
xacramat
) ا . ع . واحد خشرم يعنى يك مگس انگبين و يك زنبور . و واحد خشارم الرأس يعنى يك غضروف بينى .

خشسبرم

(
xacasbaram
) ا . ع . - مأخوذ از خوش اسپرم فارسى - نوعى از رياحين دشتى .

خشش

(
xacac
) ا . ع . آهوبرهء خرد به حركت و رفتار درآمده .

خششاء

(
xocac '
) ا . ع . خشاء (
xocc '
) كه استخوان برآمدهء پس گوش باشد .

خششاوان

(
xocac v ne
) ا . ع . بصيغهء تثنيه - دو برآمدگى پس گوش .

خشع

(
xoca '
) ع . ج . خشعة (
xoc'at
) .

خشع

(
xocca '
) ع . ج . خاشع .

خشعة

(
xec'at
) ا . ع . كودكى كه در شكم مادر باشد و چون آن مادر بميرد شكم وى را درانيده و كودك را بدر آرند .

خشعة

(
xoc'at
) ا . ع . قطعه‌اى از زمين درشت . و توده‌اى كه بلند نباشد . ج : خشع (
xoca '
) .

خشف

(
xacf
) ا . ع . آواز . و جنبش . و حس خفى . و خوارى .

خشف

(
xacf
) م . ع . خشف الانسان خشفا ( از باب ضرب ) : جنبيدن انسان و دريافت . و خشف الثلج : آواز برآمد از برف چون به روى وى راه رفتند . و خشف فلان خشفا ( از باب نصر و ضرب ) : آواز كرد فلان . و خشف فى السير : شتافت و تيز رفت . و خشف راسه بالحجر : كوفت و شكست سر او را به سنگ . و خشفت المراة بالولد : انداخت آن زن بچه را .

خشف

(
xacf
) و (
xocf
) ا . ع . پشم به كار نيامدنى .

خشف

(
xacf
) و (
xecf
) و (
xocf
) ا . ع . مگس سبز . و آهو بچهء نخست زاده و يا نخست برفتار آمده . و آهو ماده‌اى كه از بچگان خود گريخته باشد . ج : خشفة (
xecafat
)

خشف

(
xocf
) ص . ع . ج . اخشف .

خشف

(
xacaf
) ا . ع . آواز . و جنبش . و حس خفى . و برف درشت و سخت . و بيخ نرم .

خشف

(
xacaf
) م . ع . خشف خشفا ( از باب سمع ) : از گرى و خارش مانند پيران رفت .

خشف

(
xocaf
) ا . ع . مگس سبز .

خشف

(
xocof
) ع . ج . خشوف .

خشف

(
xoccaf
) ع . ج . خاشف .

خشفان

(
xocaf n
) م . ع . خشف خشوفا خشفانا ( از باب نصر ) : رفت در زمين . و خشف فى الشيى : درآمد در آن چيز . و خشف الماء : منجمد گشت آب . و خشف البرد : سخت شد سرما . و خشف فلان : غايب شد فلان . و خشف زيد خشفانا : رفت و خراميد زيد بشب و گرد برآمد .

خشفة

(
xacfat
) ا . ع . آواز رفتار مار . و آواز كفتار . و زمين بلند و نرم كه سنگ در آن كمتر باشد . و جنبش و حركت .

خشفة

(
xacfat
) و (
xecfat
) و (
xocfat
) ا . ع . آهو بچهء مادهء نخست زاده و يا نخست برفتار آمده .

خشفة

(
xacafat
) ا . ع . جنبش و حركت . و آواز ملايم .

خشفة

(
xecafat
) ع . ج . خشف و خشف و خشف .

خشك

(
xock
) ص . پ . يابس و چيزى كه ترى و رطوبت نداشته باشد . و پژمرده . و بىبر . و بيفايده . و محض و بحت و صاف و خالص . و ممسك و بخيل . و لقب اسحق بن عبد اللّه نيشابورى . و خشك آوردن : سخن نگفتن و سكوت كردن از غايت اعراض و بيدماغى . و خشك باختن : بىشرط و گرو قمار بازى كردن و همهء ما يعرف خود را باختن . و خشك جنبانيدن : حركت و جنبش بىنفع و فايده كردن و خشك و تر : دو چيز ضد مانند نيك و بد و كم و زياد و جز آن . و ما حضر و هر چه موجود باشد .