تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1365

مساهمون:

ص١٣٦٥
خراشيدن . و دريدن .

خشب

(
xacb
) م . ع . خشبه خشبا ( از باب ضرب ) : آميخت آن را به چيزى . و برگزيد و جدا كرد از چيزى از اضداد است - . و خشب السيف : زدود روى تيغ را چندان كه تاه از وى دور شد و روشن و تيز گرديد . و ساخت شمشير را و هنوز صيقل و تيز نكرده است آن را . و خشب الشعر : گفت شعر چنان كه آمد بدون فكر بسيار و تصنع . و خشب القوس : ساخت چوب كمان را بساخت نخستين .

خشب

(
xecb
) ص . ع . رجل قشب خشب : از ابتاع قشب است يعنى مرد بىخير .

خشب

(
xocb
) ا . ع . ج . خشب .

خشب

(
xocb
) ص . ع . ج . اخشب و خشباء .

خشب

(
xacab
) ا . ع . چوب درشت . ج : خشب و خشب و خشبان . و ذو خشب : نام موضعى در يمن .

خشب

(
xacab
) ص . ع . مال خشب : شتران و گوسپندان لاغر .

خشب

(
xaceb
) ا و ص . ع . عيش ناخوش آيندهء ناپسند . و دراز درشت اندام برهنه استخوان در كمال سختى . و ظليم خشب : شتر مرغ درشت .

خشب

(
xocob
) ع . ج . خشب و ج . خشب .

خشباء

(
xacb '
) ص . ع . مونث اخشب . و سخت و زشت و خشك . ج : خشب (
xocb
) . و جبهة خشباء اى كريهة يابسة .

خشبان

(
xocb n
) ا . ع . كوههاى درشت كه نه كلان باشند و نه خرد و ج . خشب .

خشبة

(
xacabat
) ا . ع . واحد خشب يعنى يك چوب درشت .

خشبة

(
xacebat
) ص . ع . مونث خشب .

خشبل

(
xacball
) ا . ع . پشتهء سخت .

خشبية

(
xacabiyyat
) ا . ع . طايفه‌اى از تازيان .

خشپخته

(
xecpoxte
) ا . پ . آجر .

خشت

(
xect
) ا . پ . آجر خام و ناپخته . و آجر پخته . و هر چيز چهار گوشهء كلان و ستبر . و نام يك قسم حربه‌اى در جنگ . و گرز چهار پهلو . و بيلچه . و قسمى از نيزهء كوچك كه در ميان آن حلقه‌اى از ابريشم و يا ريسمان باشد و انگشت سبابه را در آن نموده بجانب دشمن اندازند . و نسك دوازدهم از بيست و يك نسك زند . و قريه‌اى در فارس . و قسمى از حلوا . و خشت پخته : آجر . و خشت زر : خفچهء زر و آفتاب و خشت زدن : خشت ساختن .

خشتامن

(
xact man
) و (
xoct man
) ا . پ . مادر زن .

خشت باد

(
xect - b d
) ا . پ . بادزن و مروحهء كلان .

خشت پز

(
xect - paz
) ا . پ . آجرپز و آنكه آجر مىسازد .

خشت پزى

(
xect - pazi
) ا . پ . آجرپزى .

خشت تابه

(
xect - tabe
) ا . پ . كوره و داش خشت‌پزى .

خشتچه

(
xect - ce
) ا . پ . خشتك . و پارچهء چهار گوشه‌اى كه در زير بغل جامه و ميان تنبان دوزند . و آئينهء زانو .

خشت خشت

(
xect - xect
) ا . پ . صداى كاغذ و جامه‌هاى آهار دار .

خشتره

(
xectare
) و (
xectere
) ا . پ . خشتك . و خشت زن .

خشت‌زن

(
xect - zan
) ا . پ . كسى كه خشت مىسازد . و تيرانداز .

خشتژه

(
xect - je
) ا . پ . نوعى از پارچه كه متن آن مانند خشت است .

خشتق

(
xactaq
) ا . ع . معرب خشتك و بمعنى آن . و كتان و ابريشم .

خشتك

(
xectak
) ا . پ . مصغر خشت يعنى خشت كوچك . و پارچهء چارگوشهء زير بغل جامه و ميان تنبان و شلوار . و آئينهء زانو . و خشتك زر : آفتاب .

خشت كار

(
xect - k r
) ا . پ . - استاد بنائى كه كار آن بنا كردن با خشت خام است .

خشتكارى

(
xect - k ri
) ا . پ . بنائى كه از خشت خام ساخته شده باشد .

خشتگر

(
xect - gar
) ا . پ . خشت زن .

خشت‌مال

(
xect - m l
) ا . پ . خشت زن .

خشت‌مالى

(
xect - m li
) ا . پ . شغل خشت مال .

خشتنشار

(
xactanc r
) ا . پ . قسمى از مرغابى بزرگ و تيره رنگ كه ميان سر او سپيد باشد .

خشتوك

(
xactuk
) و (
xoctuk
) ا . پ . حرام زاده و بد عمل . و شرير و دزد .

خشته

(
xacte
) ص . پ . مفلس و گدا و بىبرگ و بىنوا .

خشتى

(
xecti
) ص . پ . ساخته شدهء از خشت خام .

خشتى

(
xecti
) ا . پ . يك خشت . و خشتى بخير گذاشتن : بناى خير كردن مانند ساختن آب انبار و پل و جز آن .

خشجان

(
xacj n
) ا . پ . چار عنصر كه آب و خاك و پناد و آتش باشد .

خشخاش

(
xacx c
) ا . پ . ثمر كوكنار . و گروه از مردم با سلاح و زره . و شير خشخاش : ترياك . و خشخاش كردن : ريزه ريزه كردن .

خشخشة

(
xacxacat
) ا . ع . بانگ كاغذ و جامهء نو . و آواز سلاح .

خشخشة

(
xacxacat
) م . ع . آواز