تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1363

مساهمون:

ص١٣٦٣

خسفة

(
xasfat
) ا . ع . واحد خسف - يك گردكان .

خسق

(
xasq
) م . ع . خسق السهم خسقا ( از باب ضرب ) : بهدف رسيد آن تير . و خسقت الناقة الارض : كند ناقه زمين را بسپل در رفتن .

خسق

(
xasaq
) ا . پ . گل كافشه .

خسقات

(
xasaq t
) ا . ع . خوش روئى در سوداگرى در يك بار و ترش روئى در بار ديگر . و انه لذو خسقات فى البيع : يعنى بارى روا مىدارد و بارى فسخ بيع مىكند .

خسك

(
xesk
) ا . پ . گل كافشه . و گل كاجيره .

خسك

(
xosk
) ا . پ . وقت و هنگام . و تأخير و درنگ .

خسك

(
xasak
) ا . پ . مصغر خس يعنى خار كوچك . و تراشه‌هاى ريزه . و خارى سه گوشه . و نيز خارهاى سه گوشه كه از آهن سازند و در سر راه دشمن اندازند .

خسكانان

(
xask n n
) ا . پ . استقصا و تفحص و تجسس بجد و تفتيش . و جستجوى بليغ .

خسكدانه

(
xasak - d ne
) ا . پ . تخم كافشه كه بتازى قرطم گويند .

خس كشى

(
xas - kaci
) ا . پ . حمل خاشاك و خاكروبه .

خسل

(
xasl
) م . ع . خسله خسلا ( از باب نصر ) : پاك گردانيد او را از چيزى كه به كار نيايد .

خسل

(
xasl
) ا . ع . رذل و فرومايه .

خسل

(
xossal
) ا . ع . اراذل و فرومايگان .

خسم

(
xesm
) ا . پ . جراحت و ريش .

خسنده

(
xasande
) ا . پ . هوام و خشنده مانند مگس و پشه و جز آن و اين طايفه از جانوران كوچك را كه به زبان علمى فرنگ انسكت (
ansekt
) مىگويند داراى فقار نيستند و نوعا بدن آنها سه جزء دارد يكى سر و ديگرى سينه و سيومى شكم .

خسو

(
xasu
) و (
xosu
) ا . پ . پدر زن .

خسوء

(
xosu '
) م . ع . خسأ خسئا و خسوء . مر . خسء .

خس و خاش

(
xas - o - x c
) ا . پ . خرده ريزه‌هاى پارچه . و شاخه‌هاى درخت .

خسودن

(
xosudan
) ف م . پ . درو كردن غله و علف . و ستودن و ستايش كردن .

خسور

(
xosur
) ا . پ . پدر شوى . و پدر زن . و حصاد و درو . و خرمن .

خسوردن

(
xosurdan
) ف ل و م . پ . خسودن و درو كردن . و سلام كردن . و درآمدن و داخل شدن .

خسوره

(
xosure
) ا . پ . پدر شوى . و پدر زن .

خسوف

(
xasuf
) ا . ع . چاه بسيار آب در زمين سنگناك كه آب آن منقطع نشود . ج : اخسفة و خسف .

خسوف

(
xosuf
) ا . ع . خسف خسفا و خسوفا . مر . خسف .

خسوف

(
xosuf
) ا . ع . گرفتن ماه . و پا خسوف گرفتن بعض آفتاب است و كسوف گرفتن تمام آن .

خسوف

(
xosuf
) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گرفتگى ماه . و خسوف شدن : گرفته شدن ماه .

خسوق

(
xasuq
) ص . ع . ناقة خسوق : بمعنى ناقة خزوق .

خسى

(
xasi
) ا . پ . حقارت و پستى و دونى .

خسى

(
xasiyy
) ا . ع . گليم مانند و يا خرگاه مانندى كه از پشم گوسفند بافند .

خسيج

(
xasij
) ا . ع . خرگاه و گليم بافتهء از پشم .

خسيدن

(
xasidan
) ف ل و م . پ . خائيدن و در زير دندان نرم كردن . و كهنه شدن . و پير شدن .

خسير

(
xasir
) ص . ع . گم شده . و زيان بافته و مغبون شده .

خسيس

(
xasis
) ص . ع . فرومايه . ج : خساس و اخساء (
axess '
) .

خسيس

(
xasis
) ص . پ . - مأخوذ از تازى - لئيم و فرومايه و دون همت و پست و بد نژاد و بد سرشت و سبكمايه و حقير . و بخيل و طمعكار . و خسيس بودن : لئيم و دون همت بودن .

خسيسة

(
xasisat
) ا . ع . فرومايگى . يق : رفعته من خسيسته : برداشتم او را از فرومايگى اواى فعلت به فعلا يكون فيه رفعته . و خسيسة الناقة : دندانهاى ماده شتر . و يق : جاوزت الناقة خسيستها و ذلك فى السنة السادسة اذا التقت ثنيتها .

خسيسة

(
xasisat
) ص . ع . مونث خسيس ج . خسائس و خساس .

خسيعة

(
xasi'at
) ا . ع . خسيعة القوم : خسيس‌ترين قوم .

خسيف

(
xasif
) ا و ص . ع . چاه بسيار آب در زمين سنگلاخ كه آب آن منقطع نشود . و ماده شتر بسيار شير كه در سرما شيرش زود منقطع شود . و ابر بسيار آب كه از جانب چشمه برآيد . ج : اخسفة و خسف .

خسيفة

(
xasifat
) ص . ع . عين خسيفة : چشم بركنده . و بئر خسيفة : چاهى كه در زمين سنگناك كنند و آب آن جوش زند و قطع نشود . ج : خسف .

خسيل

(
xasil
) ا . ع . فرومايه . ج : خسائل و خسال . و دون و ناكس از قوم .

خسيئ

(
xasi '
) ا . ع . پشم پست وردى .

خش

(
xac
) ا . پ . ابط و زير بغل . و