تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ نفيسى ( فارسى ) — صفحة 1362

مساهمون:

ص١٣٦٢
باب ضرب ) و خسر خسرا و خسارة ( از باب سمع ) : زيان كرد در تجارت خود و مغبون شد . و خسر الرجل : گمراه شد آن مرد . و خسر فلان : هلاك گرديد فلان . و خسر الميزان خسرا و خسرانا ( نيز از باب ضرب ) : كم كرد و زن را .

خسران‌گر

(
xosr n - gar
) ا . پ . داماد .

خسران‌گرى

(
xosr n - gari
) ا . پ . انتساب بواسطهء ازدواج . و خواستگارى . و عروسى .

خسرپوره

(
xosor - pure
) ا . پ . برادر زن .

خسرو

(
xosrov
) و (
xosrav
) ا . پ . پادشاه و ملك . و امام عادل . و هر پادشاه صاحب شوكت . و نام يكى از پادشاهان كيان معروف بكيخسرو . و يكى از القاب سلطنتى . و خسرو اختران : آفتاب . و خسرو اقليم چهارم و يا خسرو انجم : نيز آفتاب . و خسرو پرويز : پادشاه بيست و يكم ساسانى كه اسم وى هروك بوده و خسرو چهارم سرير : نيز آفتاب . و خسرو خاور : آفتاب . و پادشاه مغرب . و خسرو هشتم بهشت : يكى از القاب آن حضرت صلى اللّه عليه و آله .

خسرو

(
xosoru
) ا . پ . پدر زن . و پدر شوى . و مادر زن . و مادر شوى .

خسروان

(
xosrav n
) پ . ج . خسرو .

خسروانه

(
xosrav ne
) ص . پ . منسوب بخسرو يعنى شاهانه .

خسروانى

(
xosrav ni
) ا و ص . پ . نوعى از سرود مسجع بطور نثر كه باربد در مجلس خسرو پرويز گفتى مشتمل بر دعا و ثناى آن پادشاه و اگر لحنهاى باربد را سى و يك گيريم لحن سى و يكم خسروانى خواهد بود . و نوعى از زر و سيم مسكوك . و هر چيزى كه بس لطيف و نيكو و بزرگ باشد منسوب بخسرو كنند و گويند خسروانى مانند خم خسروانى .

خسروانى

(
xosrav niyy
) ا . ع . نوعى از شراب . و نوعى از جامه .

خسرو پرست

(
xosrav - parast
) ص . پ . مطيع و فرمان بردار خسرو و پادشاه پرست .

خسرو پرستى

(
xosrav - parasti
) ا . پ . پادشاه پرستى و فرمان بردارى از پادشاه .

خسرو خواجه

(
xosrav - x je
) ا . پ . پدر زن .

خسرو دارو

(
xosrov - d ru
) ا . پ . خولنجان و يا فاشرا .

خسروگهر

(
xosrov - gohar
) ص . پ . پادشاه نژاد .

خسرو نشان

(
xosrov - nec n
) ص . پ . كسى كه در وى نشان پادشاهى باشد . و آنكه هر كه را خواهد بپادشاهى برنشاند .

خسروى

(
xosravi
) ا و ص . پ . منسوب بسلطنت و پادشاهى . و شاهانه و پادشاهى و سلطنتى . و دولتى . و نوعى از عرق شراب .

خسروينه

(
xosravine
) ا . پ . پدر زن .

خسره

(
xasre
) ص . پ . جنبان و متحرك و لرزان .

خسره

(
xosre
) ا . پ . پدر زن . و مادر زن .

خسرينه

(
xosrine
) ا . پ . پدر زن .

خسع

(
xas '
) م . ع . خسع عنه كذا ( مجهولا ) : دور كرده شد از وى .

خسف

(
xasf
) ا . ع . نقصان و كمى . و مخرج آب چاه . و ابرى كه از سوى مغرب اقصى دست راست قبله برآيد . و خوارى و اذلال . و بستن ستور را بدون علف . و شربنا على الخسف : نوشيديم بدون خوردن چيزى . و بات فلان الخسف : گرسنه شب گذرانيد فلان .

خسف

(
xasf
) م . ع . خسف المكان خسفا و خسوفا ( از باب ضرب ) : فرو رفت در زمين . و رفت . و خسف الله : فرو برد آن را خداى ( لازم و متعدى ) . و خسف الله بفلان الارض : غايب كرد فلان را خدا در زمين . و قرى لو لا ان من الله علينا الخسف بنا ( مجهولا ) . و خسف الناقة : بسيار شير گرديد آن ماده شتر و در زمستان زود خشك شد . و خسف الله الناقة : خسيف گردانيد خدا ناقه را . و خسف القمر : تمام شد روشنائى ماه و يا كم گرديد . و خسف عين فلان : بركند چشم فلان را . و خسف الشيى : پاره كرد آن چيز را فخسف هو : پس پاره شد ( لازم و متعدى ) . و خسفت العين : تمام شد روشنائى چشم . و خسف الشيى : كم گرديد آن چيز . و خسف فلان : از بيمارى درآمد فلان . و خسف البئر : كند چاه را در زمين سنگناك و آب آن جوش مىزد و قطع نمىشد .

خسف

(
xasf
) و (
xosf
) ا . ع . پست و مغاك بودن ظاهر زمين . و چهار مغز و گردكان . و واداشتن كسى بكردن كارى كه مكروه دارد آن را .

خسف

(
xesf
) ا . ع . ابر بسيار آب كه از جانب چشمه برآيد .

خسف

(
xosf
) ا . ع . دع الامر بخسف : بگذار كار را چنان كه هست .

خسف

(
xosof
) ع . ج . خاسف . و ج . خسوف . و ج . خسيف . و ج . خسيفة .

خسف

(
xasaf
) ا . پ . چار مغز و گردكان .